Lesbók Morgunblaðsins - 16.04.1950, Blaðsíða 15

Lesbók Morgunblaðsins - 16.04.1950, Blaðsíða 15
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 219 3 inqranm nf oa páákar ÚT AF grein Sigurðar Daðasonar um íingrarím, hefir annar íingra- rímsfróður maður bent á, að fingra- rím Jóns biskups Árnasonar nái í rauninni ekki nema til ársins 1900. íslendingar voru mjög leiknir í fingrarími meðdn gamli stíll var í gildi. „En sem sá stíll var af Kóngl. Majst. svo vel hjer sem annars stað- ar í Hans Majsts. ríkjum og ]ónd- um upp á boðinn, Ao 1700, fjell löndum vorum allur ketill í eld, svo færstir haf a síðan getað á fingr- unum upp fundið Neomenias og hátíða komurnar" eins og Jón bisk up segir í formála fyrir fingra- rímsbók sinni. Þess vegna breytti hann fingraríminu til samræmis við nýa stíl, en segir sjálfur svo um það, að tunglkomur og hátíðir sje ekki hægt að reikna út eftir því, „lengur enn út þetta og eftir- farandi Seculum, allt til þess Dat- um skrifast 1900, ef guð vill svo vera láta, úr því kann enginn að rjetta sig eftir þeim Aurero Num- ero, sem stendur í rímstokknum". Það hefði því þurft annan Jón Árnason til þess að laga fingrarím- ið frá seinustu aldamótum. >W >W >W >W >V cJLönQuh oa % aahaaóar a*Carak ver UM NOKKURT skeið haí'a ýmsir i'utidið sjer það til dundurs að skriía í Lcsbók Mbl. um galdramál og löngu- hausa. Pistili sem birtist um þétta á gamlársdag er til eíni þess að' jeg tek mjer penna í hönd og langar að skriía nokkrar línur um þessi mál. í greininni er skýrt frá því að maður nokkur, Guð- mundur að nafni, frá Haga í Holtum, hafi fest tvo lönguhausa upp á prik í Þorlákshófn, með þeim ummælum, að hú skyldi hvessa duglega (að því ér mjer skilst). Var ekki að sökum að spyrja. Bátar þeir er á sjó voru heldust þar ekki við, en komust þó heilu og höldnu á land. Þá er sagt frá því, að Guðmundur þessi hafi átt kver sem í voru tákn og galdrastaíir. Guömundur sá, er hjer um ræðir, var Sigurðsson, fæddur að Húsgarði í Landssveit 27. júní 1851, bjó lengi í Haga og síðan í Mykjunesi og dvaldist þar síðan til dauðadags, 15. ágúst 1941. Það fer ekki hjá því að jeg hafi þekkt þennan mann nokkuð. Jeg var 23. ára er hann dó og allan þann tíma höfð- um við verið samvistum, fyrst sitt í hvorum bæ, en síðar undir sama þaki, eftir að hann brá búi 1924. Oft hefi jeg hcyrt minpst á þetta lönguhausa- mál, en aldrei trúað því í þeirri mynd, sem gefið er í skyn að það hafi verið, til þess þekkti jeg Guðmund of vel. Jeg held mjer sje óhætt að fullyrða, að hann hafi ekki trúað því sjálfur a'ð hægt væri að framleiða gerningaveður með iönguhausum. Svo þó einhverjir hafi verið í Þorlákshöfn, sem tryðu að slikt væri hægt, þá hefir hann ekki verið í þeirra hópi. Og trúlegt þykir mjer, hafi hann á annað borð sett upp þessa hausa, hafi það verið gert í þeim cina tilgangi a'ð erta auðtrúa sálir, sem yoru langt á eftir honum í hugsun. Á galdrakverið hcfi jcg ekki heyrt niinnst áður. En dóttir hans, scm á heima í Reykja- vík, hcfir sagt mjer, að hann hafi átt fornfálcga bók í svörtu bandi með fornu Ietri. Minnir hana að þetta hafi verið Sturlunga. Hafðf Guðmundur þessa bók með sjer í verið' á hverjum vetri. En eitt vorið hafði hann farg- að hcnni og kom hcim aftur með' gani- alt handrit, sem hún veit ekki hvað um hefir orðið. Guðmundur var emlægui' ttúrnaður og las mikið. Greindur var hann og fylgdist vel með öllu utanlands og inn- an, eftir því sem föng voru á. Mikið kunni hann af gömlum sögnum og kvæðum og þykir mjcr ekki ósenni- lcgt að margt af því sje nú glatað með öllu. Mjcr cr minnisstæður svoncfndur Jökulgilsbragur, scm hann í'ór oft með og lííó þá einatt dútt að. Efni brags- ins er á þá leið, að eitt sinn er verið var að safna Jökulgil á Landmanna- afrjetti dulbjó sig einn leitarmanna og Jjek útilegumann, til að l&ika á ann- an, sem mun hafa trúað að hjer væri blákaldur veruleikinn á ferðinni. Átt- ust þeir svo nokkuð við og um alla þá viðureign er bragurinn. Jeg man að hann sagði að mikið hefði maðurinn verið einfaldur að halda að þetta hefði verið útilegumaður. Ef til vill er hjer að finna skýringuna á lönguhausamál- inu, einmitt þá, áð hann hafi þar gengt sama hlutverkinu og útilegu- maðurinn í Jökulgilinu, að skjóta þeim skelk í bringu, sem auðtrúa voru og einfaldir. Hinn illi tilgangur í þessum leik þykir mjer jafn ótrúlegur og það að Ögmundur í Auraseli hafi breytt farvegi vatna með gráum fressketti og gráu ullarreyfi. Þannig kunna ýmis smá atvik að vera álitin galdrar eftir fá ár eða tugi ára. Þeir sem hafa gam- an af að skrásetja galdrasögur ættu að bíða meo' að birta þær á meðan viðkomandi persónur eru fjölda fólks í fersku minni — og mörgum að góðu einu. Við ættum að venja okkur af bví Is- lendingar, að ætla náunganum iilt að órannsökuðu máli og skrásetja þann- ig sögur, að gera samferðamenn vora verri en ástæða er til. Magnús Guðmundsson Mykjunesi. i< ií V i< i( l/anlar blek ÞAÐ átti að undirrita tollasamning milli Bandaríkjanna og Noregs. Fyrir hönd Bandaríkjanna átti James E. Webb að skrifa undir og norski sendi- hcrrann Wilhelm Munthc de Morgen- stjernc í'yrir hönd Noregs. Fjöldi virð- ingamanna var konunn til þess að vera við þessa hátíðlegu athöfn og sex Ijós- myndarar stóðu þar alt um'kríng. Morgenstjerne valdi sjer fallegan penna, sem lá á borðinu og byrjaði að draga til síns langa naíns. Alt í einu lagði hann frá sjer pennann og sagði: — Jeg get ekki undirskrifað þennan samning. — Hvcrs vegna? hrópaði einhver. — Vantar blek, sagði Morgenstjerne. ).

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.