Lesbók Morgunblaðsins - 05.11.1950, Blaðsíða 15

LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
515
ar en í þessum tilteknu plássum, er vatn
þar uppkomin og grynningar, sem áður
var yfirflotiö af vatni. Og þá mestu
skjálftunum linaði, voru net mín upp
tekin, sem þá lágu á þuru, én eftir
nokkrum varð að vaða; svo þau bestu
veiðimið eru í því plássi af. Vatns-
vöxturinn, þar hann er, sýnist og veiö-
inni skaðlegur, bæði að því leyti að
dýpra er orðið á venjulegum miðum
en var, og þess vegna líklegt að ei sjáist
vel til botns, þó að hann væri óhagg-
aður.... og vatnið verður óhreint og
óskygnt af mold og óhreinindum, sem
það er í burt að skola, þar það er á
iand gengið. Af aðgangi vatnsins er það
farið að ganga upp um túnið í Vatns-
koti og líka nokkuð á Þingvöllum, og
hefur ai' tekið almennings veg yi'ir Ós-
ana. — 7 silungar hafa hjer á Þing-
völlum úr vatninu fengist síðan hrær-
ingarnar minkuðu, af þeim voru 2 að-
eins lifandi i netunum.
3. Fordjörlun stigaima yfir gjárnar,
sem ílestar urðu óyfirfærilegar fyrir
stórgripi.
4. Opnun gjánna .... er sumar hafa
verið til, en þó víðast tilluktar með
jórð og grjóti, en hafa nú opnast, með
pyttum hjei/og þar og hanga so uppi
jarðbrýr á millj, sem smámsaman eru
að detta í sprungurnar og farnar að
síga. Nýjar sprungur hafa og komið
sumstaðar i heilar klappir. Þó liefi eg
ei sjeð þær viðari en svo, að yfir megi
stíga. Almannagjá hefur viða hrunið
og aftekið almennings veg um Kóra-
staðastíg, sem þó er nú aftur með
slórri fyrirhöfn lagfærður. Hún er rifin
að endilöngu og sigm frá nyrðra berg-
inu, hjer um 2 álnir, þar það er mest.
Lika er hún rifin þvcrt yfir, og víða
þar heil jörð sýnist, skreppa manni og
fjenaði lætur þar niður.
Fyrir ofan Nesjar, skal hafa komið
sprunga, hverrar efri bakki sje hjerum
mannhæð Úr Arnarfelli hefur hrunið
so, að með því liggur skégur, jörð og
grjót. Hrafnagjá hefur og stórum hrun-
ið, og vegur yfir gjána á Gjábakkavegi
er ófær orðinn. En Hallsvegiun má
fara, þar hann hefúr venð nokkuð lag-
færður. En þó emi nú allur sundur lið-
aður og uppi hangandi upp á gjánni.
Sá slærsti skaöi sem Þingvöllum sýn-
ist hjer með tilfærður, eru þær gjár,
sem nú eru opnaðar í túmnu og kring-
um túniö .... þar sem aður var óhult
fyrir gripi. Nú sjerdeilis skaðlegar þeg-
ar snjoar og jafnvel ætið. Og veiði er
iikiegt að hjer við haíi núkið spúst
þar liklegt er að botninn í vatninu hafi
eins umturnast og landið.... Órann-
sakað vegna vatnsins óhreininda.
Hvort hjer hafa niður fallið hús, hef
eg ei enn nú sannfrjett. En eftir því
sem merkja mó, hefur af skjálftunum
mest orðið hjer við Almannagjó og
austur við Hrafnagjá, hvað augljósar
eftirleifar munu sýna. Og sá maður,
sem Gjábakkann ætlaði að byggja, skal
hafa þrjár reisur bygt þar upp hús,
sem jafnótt niður hrundu .... neyðist
því til þaðan að flytja, sem og þess
vegna, að honum hafi sýnst sjer þar
ólift vegna þeirrar hættu, sem þar við
nú bættist.... Orsök að breyting vatns
-ins.... held eg hafi haggast grund-
völlur undir öllu því plássi, hvar vatn-
ið' er aukið.... en hreyft lítt þar sem
grynkaði. Stallarnir við sprungurnar
sýna landsigið, og röskun veganna, að
stórgrýtið heíur hvilt á svikulli undir-
stöðu.*
Þingvöllum 29. júni 1789.
Páll Þorkelsson."
SKÝRSLU þessa hefur presturinn sent
Steindóri sýslumanni, eftir beiðni hans,
og hann svo aftur til Levetzov stift-
amtmanns, ásamt brjefi (dags. 6/7). I
brjefi þvi bætir sýslum. nokkru við um
tjón og breytingar af völdum land-
skjálftans. Set jeg hjer (á vort mál)
stuttan útdrátt af efni þess:
Jafnframt skemdum á Þingv.sveit og
Nesjum í Grafningi, varð tjón á nokkr-
um bæum í Ölfusi. Hrundu að mestu
til grunna húsin í Reykjakoti og nokkur
hús á Ytri-Þórustöðum, Þurá ytri og
eystri og á fl. st. í Selvogi hafa liúsin
hrunið i Hlíð, og baðstofan á Vogsós-
um skemdist mikið.
llverir nýir hafa komíð upp, eftir því
sem sagt er: 3 fast við túnið á Reykj-
um i Ölfusi, 2 nálægt Revkjakoti, og
5 (aðrir segja 7) uppi á fjulli, eigi langt
frá þjóðveginum, i llveralilið (og segir
nafnið, að þar hafi áður hverír verið).
Annars eru ennþa ókomnar skýrslur
um skuða á jörðum lijer í sýslu.
Oddgeirsholum 0. júli 1789.
„S. Fiufcen,‘.
Eftirlireyta á Þingvöllum.
Á NÆSTA vetri (12. des. ’89) skrifar
sjera Páll á Þingvöilum, að ábúandinn
í Vatnskoti (Guðrún Björnsd.) hafi
* Stytt, helst siðast, um nokkur óþörf
orð, og þar vikið við emstaka orði. —
Eímðalt
sagt upp ábúðinni „vegna vatnsins að-
gangs, sem bæði hefur flætt þar upp í
lágar i túninu“ og komið upp fyrir of-
an hæðir, þótt þær hindruðu yfirflæði.
Líka í veðrum „af túnum brotið og
undan þess töngum grafið“. Sje því
ólíklegt að kotið fáist bygt framar, því
það eigi „engar slæjur aðrar en þetta
fordjarfaða tún.“
í öðru lagi, segir presturinn: „Sje
eg ei annað en Þingvalla-kirkjujörðin,
Kárastaðir, muni so eyðileggjust vegna
vatnsleysis, því í langvarandi frostum
hefur þar ekki fengist vatnsdropi nær
en í sjálfu vatninu, sem að er mikið
langur, erfiður og vegna gjónna hættu-
legur vegur. Að vísu bar á þessu fyrir
landskjálftana, en líklega sem undir-
búningur þeirra.“
í þriðja lagi kann sama hætta að
henda aðra kirkjujörð, Heiðarbæ, nema
„þar kyimi finnast lítið skemra til
vatns.“
V. G.
>w >w >w >w >w
lícjandi
Miklar tröllasögur hafa gengið af
hinum „fljúgandi kringlum“, sem sjest
hafa bæði á Norðurlöndum og í Banda-
rikjunum. Nú er talið að þær sögur
hafi við staðreyndir að styðjast, þess-
ar fljúgandi kringlur sjeu tiL Þær
eru mjög misjafnar að stærð, sumar
ekki nema svo sem 50 sentimetrar í
þvermál, en aðrar alt að 80 metrar, og
alt þar á milli. Þær geta farið með
geysilegum hraða, en þó heyrist ekk-
ert í þeim, eins og þær hafi cngan
hreyfil. Þær geta hægt ferðina og
staðið nær kyrrar í loftinu og einnig
farið í krókum og hringum, og þó er
euginn maður í þeim. Þær eru að
sögn gerðar úr efni, sem eyðist og
leysist upp í loftinu eftir nokkra hrið,
og þess vegna finnast þær ekki þótt
þær íalli til jarðar. En skyldi svo fara,
að einhver fyndist, þá mun finnandi
sjá eftirfarandi letrað á belginn:
„Ameriskt hernaðarleyndarmál. Hver
sem skemmir þetta flugskeyti eða gef-
ur upplýsingar um hvernig það er gert,
eða vísar einhverjum óviðkomandi á
það, fær hegningu lögum samkvæmt.
Lácið ríkisstjórnina þegar vita um fund
inn.“ (Og svo fylgir simanúmer og
utanáskriít sjerstakrar deildar flug-
málaráðuneytisins).
hrincf ínr