Lesbók Morgunblaðsins - 21.01.1951, Blaðsíða 14

Lesbók Morgunblaðsins - 21.01.1951, Blaðsíða 14
42 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS samanburð á manni og dýri. Vjer höfum sjeð á því sem að framan er sagt að dýr geta lært af reynslu eins og maðurinn og sum þeirra sýna hyggjuvit í því að leysa við- fangsefni. Enginn maður neitar því heldur að dýrin hafa tiifinningar, að þe;m getur brugðic og þau geta reiðst á mjög svipaðan hátt og maður. En maðurinn hefur eigi aðeins tilfinningar, heldur einnig sjálfsmeðvitund. Ef dýrin kenna sársauka, verða hrædd eða aíbrýði- söm, þá verða þau þessa vör, en ekki meira. Komi þetta fyrir mann- inn veit hann að þetta kemur fyrrr sig. Með öðrum orðum, vjer verð- um . ruir við tvent í staðinn fyrir eitt. vjer Ví m kendarinnar var- ir og vjer vitum hver það er sem hún keinur fram í, sem sje vjer sjálfir. Vjer getum hugsað um ksndina og gert oss grein fyrir því, að húu býr í oss sjálfum. Jeg hygg &ð þetta ?'..ýri þann regin- jnur. -m er á mönnum og dýrum og að út frá hessu sje hægt að skiija allan \. aoo mun, sem er á •",'ggjuviti manna og dýra. Vegna þessa mismunar auðnaðist mann- inum að skapa sjer tungumái og menníngu. Mannkynið eitt á sjer sögu, L^m teng;r saman kynslóðirn- ar «em taká nð hver af annari, en dýrin eiga ^jer eftga cögu og enga Eienr.Lugu. Mennin.ir hafa frjálsan "ilja og á þeim hvílir því sjerstök ábyrgð, en dýrin hlýða náttúrulög- máli og eru acyrgðarlaus. Vegna liins frjálsa viljf getur maðurinn framið hverg kenar ódæði og orðið g-aapamaður, en dýiin eru altaf saklaua. En þegar vjer gerum nú þennan samanburð á mönnum og dýrum, þá megum vjer ekki gleyma því að náttúran heí'ur út- búið hvert dýr fyrir sína lífsbar- áttu og þau. hafa eaga þörf fyrir hinar æðri gáfur. Og ekki burfum yjer svo sem að s*tja 95$. * háan Uest gagavart 'd^runum, þv. að Rannsóknaleiðangur til að athuga veðráttu- breytircgar í norðurhöfum EINHVER merkasti vísindaleið- angur, sem sendur hefur verið norður í heimskautslöndin, mun nú vera að hefja starf sitt. — Aðalhlutverk hans er að rannsaka hvort veðrátta sje að hlýna í norð- urhöfum, og hvort ís og landjöklar hafa minkað þar á seinni árum. Norðurfarar hafa haldið því íram um langt skeið, að tíðarfar þar nyrðra sje altaf að hlýna. Sumir halda því fram, að seinustu 25 árin hafi meðalhiti ársins hækkað um 5 stig þar, að minsta kosti. Reynist þetta rjett, þá munu vísindamenn geta komið með stórmerkilega spá- dóma um breytingar á veðrinu, og hækkun sjávar á næstu 100 ár- um í norðurhveli jarðar. Vísindaleiðangur þessi er undir forystu P. D. Baird frá Mon- treal í Kanada, sem er kunnur fyrir þekkingu sína á norðurslóðum. Það var hann sem stjórnaði „Exercise Musk-Ox" leiðangri kanadiska hers -ins 1946, en það var fyrsti leiðang- urinn, sem fór á vjelknúðum farar- tækjum þvert yfir nyrstu hjeruð Kanada. Hann er forstjóri í ,The Arctic Institute óf North America", með hvatúð sinni geta þau leyst margan vanda sem oss er ofraun með öllu voru hyggjuviti. Ef vjer eigum að sýna dýrunum sanngirni, þá eigum vjer að umgangast bau sem eamborgaís. vará, athuga alt fraroferði þeirra óg reyna að læra scm rhest af þeiai, þaö e^ os& getur aö gagai komið. en sú stofnun stendur fyrir leið- angrinum og veitir fjé til hans, en auk þess er hann styrktur f járhags- lega af fjölda fyrirtækja og ein- stakra manna. í leiðangrinum eru vísinda- menn frá Kanada, Bandaríkjunum, Bretlandi, Finnlandi, Noregi og Sviss, eitthvað um 20 talsins. Aðaljöklafræðingur leiðangurs- ins er W. H. Ward frá „The Scientific and Industrial Research Department of the United King- dom Government". Dýrafræðing- urinn er dr. V. C. Wynne-Ed- wards frá háskólanum í Aberdeen í Scotlandi. Hann er sjerfræðingur í dýralíf i norðurhafa, og meðal ann- ars, sem hann ætlar að rannsaka, eru lifnaðarhættir hinnar litlu pól- ar-músar, sem stundum hverfur al- gjörlega og virðist útdauð, og hef- ur valdið vísindamönnum miklum heilabrotum. Frá Sviss eru þrír menn frá Fjallafjelaginu (Sviss Foundation for Alpine Research). Heita þeir Hans Rothlisberger, H R Mulli og Frantz Elmiger, allir frá Ziirich. Finnland sendir dr. É- H Kranck, prófessor í jarðfræði, en hann hefur kent síðástliðið ár við McGill háskólann í Mðntreal. Frá Noregi er veðurfræðing. urinn S. Orvig, sem nú stundar nám við McGill háskólann. Frá Banda- ríkjunum eru þeir dr. R. P. Goldt- hwait jarðfræðingur frá Columbi^ ; Ohio, M. H. W. Ritchie Ijósmynd* ari frá Paloduro í Táxas og M. £. Hala aðstoðargrasafraaðingur ffá V*ie iiáakóianuja í New Havea. Frá

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.