Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1952, Page 5
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
289
i
i
i
Klettabásinn þar sem bryggjan á að vera. — Byngurinn í miðjum básnum er
gróðurmold úr túninu, sem bylt hefur verið fram af kiettunum.
heimili, og er það þá fyrsta elli-
heimilið hér á landi. Þarna var eng-
inn læknir og engin hjúkrunar-
gögn, og vistmennirnir voru held-
ur ekki sjúklingar í þess orðs merk-
ingu, hfeldur fátæk og vinalaus
gamalmenni.
Þegar Skúli Magnússon fekk
Viðey til ábúðar og reisti Viðey-
arstofu, þótti spítalanum þar of-
aukið og var þá talað um að flytja
hann inn í Þerney. Skúli var á
móti því. Hann sagði að húsakvnni
í Þerney væri óhæf fyrir slíka
stofnun og þyrfti því að reisa þar
nýtt hús handa vistmönnum. Auk
þess þyrfti þá að reisa þar kirkju,
því að Þerneyarkirkja var þá lögð
niður. Út af þessu lagði hann til
að spítalinn yrði fluttur að Gufu-
nesi, því að þar væri sæmileg húsa-
kynni og þar væri kirkja. Þá lagði
hann og til að jörðin Eiði yrði
sameinuð Gufunesi og spítalinn
hefði allar nytjar hennar nema
hvað þar yrði hagaganga fyrir fén-
að þann, er ætlaður væri fálkum
konungs til fóðurs. ___,
Stjórnin felst á þessa uppástungu
og var gefin út konungleg tilskip-
un 17. apríl 1757 um það að Gufu-
nes og Eiði skyldi leggjast til
spítalans. Var svo spítalinn flutt-
ur úr Viðey til Gufuness.
í héraðslýsingu Skúla fógeta
segir svo um spítalann: Jörðin
Gufunes ásamt Eiði er eign spítal-
ans. Undir hana hggur Geldinga-
nes, þar sem þeim kvikfénaði er
haldið, sem notaður er fálkum kon-
ungs til fóðurs. Síðan um siðaskipti
heíir Gufunesspítali getað kallazt
konungleg stofnun. Þar er séð fyr-
ir 6 körlum og jafn mörgum kon-
um, 12 alls, sem eru fátækir, vina-
lausir, aldraðir og hrumir, en hafa
áður búið á einhverri konungsjörð.
Kostnaður við spítalann, fyrir utan
kvaðir þær eða dagslætti, semhann
nýtur, nemur nálægt 120 rdl., sem
færðir eru til útgjalda í reikningi
jarðabókarsjóðs.-----
Um þær mundir voru flestir
bændur í Gullbringu og Kjósar-
sýslu skyldaðir til að inna af hendi
2 dagsverk um heyskapartímann.
Dagsverk þessi voru aíls 148 og af
þeim komu 77 í hlut Gufunesspít-
ala, en hin 71 í hlut Bessastaða og
Viðeyar.
Árið 1791 leggur Ólafur Stefáns-
son stiftamtmaður til við stjórn-
ina, að Gufunesspítali veroi lagð-
ur niður, og jarðirnar Eiði og
Gufunes verði leigðar ásamt kú-