Lesbók Morgunblaðsins - 08.03.1953, Blaðsíða 12

LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
L 136
f — Á dögum Gcnghis Khati vor-
um við ckki sérstakur þjóðflokkur,
sagði Malek. En meðan forfeður
okkar áttu heima í Azerbaijan
; nyrzt í Persíu, söfnuðust þeir sam-
an í heild. Svo var það eitthvað
um 1600 að þjóðflokkurinn tók sig
upp og fluttist hingað. Nú eru um
100.000 sálir í honum og við höf-
um lagt undir okkur nær helming-
inn af héraðinu Fars eða Pars, en
af því dió Pcrsia uppliaflega nafn
L Sitt.
^ BR.EDRALAG
£ ' — Þcr verðið að gæta þess, sagði
■k Nassir Khan, að við erum ein fjöl-
skylda. Allir eru hér bræður. Um
^ f jórar aldir höfum vér veitt saman
\ og barizt hhð við hlið sem bræður.
í því er styrkur vor fólginn.
\ Lagalega eru þjóðflokkahöfðingj-
arnir (eða khans) undir ríkisstjórn
\ -ina gefnir, en þeir eru í raun og
( veru hinir reglulegu stjórnendur
k síns þjóðflokks. Nasser Khan er
{ æðstur. Næst honum ganga „kalan-
\ tors“ eða undir-Khan og hver
k þeirra hefur yfir nokkrum þúsund-
k um fjölskylda að ráða. Næstir þeim
að völdum eru svo „kadkhudas“
eða hertogar og hefur hver yfir 100
‘L fjölskyldum að ráða. Undir þeim
\ eru svo enn „rish safids", eða öld-
\ ungar, sem hafa umsjón með
nokkrum fjölskyldum.
Þannig er stjórnarfarið, cn ann-
\ ars má scgja að khaninn sc cin-
1 valdur. Undir úrskurð lians getur
hver maður skotið málum sínum,
\ ef honum líkar ekki við „kalantar“
\ eða „kadkhuda“. Við vorum einu
{ sinni við er slíkur úrskurður var
\ upp kveðinn. Bónda nokkurn og
\ „kalantar“ hafði grcint á um land-
, réttindi. Úrskurður Nasser Khan
\ gekk bóndanum í vil.
Það cru óskráð lög að völdin eiga
[ að ganga að erfðum frá föður tii
\ elzta sonar, en í framkvæmd vilja
i, verða misbrestir þar a. Khaninn og
hinir clztu „kalanlars“ skipa nokk-
urs konar ríkisráð, sem fer með öll
helztu mál þjóðflokksins og úr-
skurða þar á meðal um „ríkiserfð-
ir“. Ef þessir vitru menn telja að
elzti sonur Khansins sé af ein-
hverjum ástæðum óhæfur til þess
að taka við völdum eftir hann, þá
geta þeir valið yngra son, eða ein-
hvern frænda Khansins.
— Khaninn verður að vera vitr-
asti maður í landinu, sagði Malek
til að skýra þetta. Hann verður að
vcra bcztur hestamaður og bezta
skyttan. Ef elzti sonur hefur ekki
slika foringja hæfileika, verður
hann að víkja og annar er kosinn
í hans stað og honum kenndar
þessar íþróttir.
MEÐAL BÆNDA
Við tókum boði Maleks að kynn-
ast lífi alþýðunnar og fluttum til
tjaldbúða, sem voru tvær dagleiðir
frá tjaldbúðum höfðingjans. Habib
fór með okkur. Hinn nýi gestgjafi
okkar hét Shir Ali. Hann bauð okk-
ur velkomin inn í tjald sitt. Það
var miklu minna heldur en tjald
Maleks en þar voru engu minni
þægindi.
Kona Shir Ali stóð við hlið
manns síns þegar hann tók á móti
okkur og einnig var móðir hans
komin þangað til þess að vera við.
Nú cr það venja meðal Múhameds-
manna að konur komi ekki fram
opinberlega og þcss vcgna spurði
ég Habib hvcrnig á þessu stacði.
— Hcr hafa konur jafnan rctt
við karlmenn, svaraði hann. Þær
eignast sjálfar allt brúðfc, þær fá
crfðafé og þær eru fjár síns ráð-
andi hvort heldur það eru lönd eða
lausir aurar. Auk þess hafa þær
vcnjulega öll fjárráð fjölskyldunn-
ar í hcndi sér. Þær varðveita alla
peninga, þær greiða alla reikninga
og mega gcfa ölmusur. —
Annars eru Kashgai-menn skjót-
ír til hjalpar. Þess saum við dæmi
skömmu eftir að við komum til
‘Shir Ali. Nágranni huns, Kaiish að
nafni, hafði rekið sauðfé sitt, rúm-
lega 100 kindur, hátt upp í fjöll.
Svo hafði skollið þar á grenjandi
stórhríð nóttina áður en við kom-
um, og allar kindurnar höfðu
króknað. Og nú stóð Kalish uppi
allslaus með konu og þrjú börn.
Gorgali hét sá, sem var kadk-
huda þarna og réði yfir 100 ijöl-
skyldum. Hann kvaddi bændur á
fund og við vorum boðin þangað.
Fundurinn var haldinn við varð-
eldinn fyrir utan tjald Gorgali. —
Shir Ali fór þangað með feita rollu,
og það þótti okkur undarlegt að
állir komu með einhverja kind, á
eða hrút eða lamb.
Gorgali kvaddi sér hljóðs og helt
stutta og snjalla ræðu.
— Ég sé að þið vitið allir hvert
fundarefnið er, sagði hann, Kalish
bróðir okkar hefur orðið fyrir stór-
tjóni. Við verðum að bæta honum
þetta tjón. Farið með gjaíir yðar í
réttina. Þar getur Kalish hirt kind-
urnar á morgun og rekið þær á
beit. —
Kalish helt þakkarræðu og nið-
urlag hennar sýnir hvert glaðlyndi
er ríkjandi meðal hirðingjanna.
— Ég taldi kindurnar, sem þið
komuð með, sagði hann, og nú á
ég 15 kindum fleira cn ég missti.
Það var sannarlegt happ að íá
þessa stórhríð.
Allir ráku upp skellihlátur og
svo íór hver licim til sín.
— Þetta cr venja hjá okkur,
sagði Shir Ali til skýringar. Við
deilum bæði höppum og tjóni. —
Enginn maður skal fara á vonar-
völ. Ef Kalish hefði orðið úti i stór-
hríðinni, þá heiðum við geíið fjöl-
skyldunni jafnmarga sauði og hún
missti, og við hefðurn skifzt á um
að gæta þeirra þangað til synir
Kalish gátu sjálíir séð fyrir heim-
ilinu.
Það var ekki jafn ínikið um að