Lesbók Morgunblaðsins - 19.08.1962, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 19.08.1962, Blaðsíða 2
Æik MVND gffBggggæp ÞAÐ vekur að vonum athygli í kvikmyndaheiminum, að Rank lávarður hefur ákveðið að segja skilið við kvikmyndafram- leiðsluna. Hann dregur sig nú í hlé, 73 ára að aldri, og fær hið mikla fyrirtæki sitt í hendur ungum niatini, John Davis, sem um skeið hefur verið einn nánasti samstarfs- maður Ranks. Sú var tíðin, að brezkur kvikmynda- iðnaður nálgaðist að vera hlægilegur enda stóð framleiðslan þá að baki kvik- myndaframleiðslu fjölda annarra landa. Það voru einkum tveir menn, sem bundu endi á þetta ástand. Annar var Alex- ander Korda, fæddur ungverskur. Hann dó fyrir nokkrum árum. Hinn var Bank lávarður, eða Josepih Arthur Rank, eins og hann hét þá. Það var ekkert undarlegt, að Korda ynni stórvirki á sviði kvikmynda. Hann var fæddur til þess, ef svo mætti segja. En sömu sögu er ekki hægt að segja um Rank lávarð, enginn hefur sennilega verið ólíklegri til að gerast kvikmynda- jöfur. BPi J Arthur Rank er sonur forríks myllueiganda í Yorkshire, sem lét syni sínum eftir hvorki meira né minna en 20 milljónir sterlingspunda. Gamli mað- urinn var mjög strangur og siðavandur. Hann var meþódisti af lífi og sál og sá trúarflokkur er yfirleitt ekki bendlaður við kvikmyndir né annars kyns skemmt- anir. Uppeldi Josephs Arthurs Ranks var strangt og hann vandist ekki óhófi eða skemmtanafíkn, sem mjög einkennir kvikmyndaiðnað nútímans. Þegar hann tók við fyrirtæki föður síns rak hann það áfram af sama dugn- aði og fyrirhyggju — og þegar síðari heimsstyrjöldin skall á var það ekki sízt J. Arthur Rank að þakka, að Bretar urðu ekki að herða sultarólina meira en raun bar vitni. Hann hafði hugboð um það, sem í vændum var, og safnaði gengdarlaust korni svo að annað eins hafði ekki þekkzt þar í landi. Jr egar J. Arthur Rank tók við rekstri kornmyllanna að föður sínum látnum varði hann mestri starfsorku sinni í þágu fyrirtækisins. Frístundirnar helgaði hann söfnuðinum. Hann varð áhugasamur sunnudagaskólakennari, er alltaf þeysti í skólann á gamla reiðhjól- inu sínu. Rankfjölskyldan eyddi ekki peningum í óþarfa. Undarlegt en satt, það var í sunnu- dagaskólanum, sem áhugi hans á kvik- myndum vaknaði. Hann veitti því at- hygli, að börnin höfðu miklu meiri á- huga á að fara í bíó en í sunnudagaskól- ann. Hann vissi líka, að kvikmynir þær trúarlegs eðlis, sem almenningur átti kost á að sj'á, voru vægast sagt lélégar. R fc.ank fór að þreifa fyrir sér. Hann byrjaði á mynd, sem hann tók úr dag- lega lífinu, „Turn of the Tide", mynd um fiskimenn í Yorkshire. Hún fékk verð- laun á kvikmyndahátíðinni í Feneyjum 1935. Og þar eð brezk kvikmyndahús því að breyta þeim og nota til annarra hluta. ARTHUR vildu ekki kaupa myndina til sýningar keypti hann sjálfur kvikmyndahús við Leicester Square í London til þess að koma henni á framfæri. Af þessu sáðkorni óx risatré. Árið 1940 réð hann fyrir fjórum stórum kvik- myndafélögum, einu fyrirtæki, sem leigði út kvikmyndir og hvorki meira né minna en 600 kvikmyndahúsum. Með sanngirni er hægt að segja, að hann hafi reynt að standa við hugsjónir sínar og framleiða einungis kvikmyndir, sem voru heilbrigð skemmtun og dægrastytt- ing fyrir alla fjölskylduna. En smám saman greip straumurinn hann — og J. Arthur Rank varð með tímanum einn af hörðustu keppinautum jöfrana í Hollywood. H . ann komst líka langt. Á skömm- um tíma safnaði Rank að sér hæfustu kvikmyndahöfundum, sem völ var á, og til hans réðust líka „stórar stjörnur" á borð við Laurence Olivier, Jean Simm- ons, Trevor Howard og James Mason. Urrandi ljónið, einkenni Metro- Goldwyn-I Iayer, var orðið heimsfrægt. Málmbumban og naktí kraftajötuninn, urðu líka heimsfrægir eftir því sem veldi Ranks óx. Þess er enginn kostur að telja upp þann geysilega fjölda mynda, sem Rank framleiddi, jafnvel þó aðeins væru táldar betri myndirnar. Þær eru alltof margar. Fyrirtækið þandist út og varð á endanum þvílíkt, að Rank varð að haía sig allan við til þess að fylgjast með því, sem var að gerast í hans eigin stofnun. Hans óska- draumur var að vinna bandaríska mark- aðinn. Þó að hann verði milljónum punda í því skyni, þá er ekki hægt að segja, að þetta hafi tekizt. k3 vo hófust erfiðleikarnir. Rank kvikmyndafélagið var þannig byggt upp, að öll hjól þurftu að snúast með mest- um mögulegum hraða til þess að allt gengi vel. En nú dró úr aðsókn a"ð kvik- myndahúsum, í Englandi sem annars staðar, ekki sízt vegna þess undrataekis sem sjónvarpið er. Og ekki bætti það úr jkák, að það var sem kvikmyndahöf- undarnir brygðust, Rank varð sundur- orða við eina „stjörnuna" á fætur ann- arri — og margar sögðu upp vistinni. Nauðungaruppboð urðu næstum dag- legur viðburður. Þar valt ekki á þús- undum, heldur milljónum. Enda þótt Rank hefði tekizt að vinna stóran hluta af innanlandsimarkaðnum, þá nægði það honum ekki. Hvað eftir annað var því spáð, að nú yrði Rank lávarður, sem hann var þá orðinn, að leggja árar í bát fyrir fullt og allt. En þeir spádómar rættust ekki. Hann var efcki einungis milljónaeig- andi, kornmíyllurnar hans möluðu dag og nótt. Þar að auki er lávarðurinn harðsnúinn íjármálamaður, þrautseigur og hagsýnn. Hann bjargaði mörgum kvikmyndahúsum undan hamrinum með H . ann varð líka að slaka á gðmlu hugsjónunum. Þegar veldi hans var sem. mest voru aldrei sýndar í kvikmynda- húsum hans myndir, sem bannaðar voru börnum. Nú smugu þær inn, ein og ein. En sjálfur framleiðir hann aðeins mynd- ir, sem flytja heilbrigt skemmtiefni fyrir alla fjölskylduna. Nú á hann 374 kvik- myndahús, en aðeins eina upptökumið- stöð. Og á hverjum laugardagsmorgni sýnir hann myndir í kvikmyndaklúbbi fyrir börn. Það er hans klúbbur — og það starf, sem hann nú orðið leggur einna mesta rækt við — alveg eins og sunnudagaskólann forðum. Enda þótt hann láti nú af stjórn fyrir- tsekisins, þá er ekki þar með sagt, að> samband hans við kvikmyndirnar sé rofið. Fyrst í stað fylgist hann sjálfsagt vel með rekstrinum — og myllurnar halda áfram að mala. En nú gefst hon- um fyrst tækifæri til að njóta lífsins að setri sínu í Sutton Scotney í Hampshire, leika golf og fara á veiðar. Rank lá- varður er skæð fasana-skytta. : Hann byrjaði með 20 milljónir punda. Þau á hann ekki núna. Stóra málm- bumban hefur kostað hann mikið fé, en menn gizka á að hann eigi 10—13 milljónir. — Kannski 13, segir hann. Ég er ekk- ert hjátrúafullur. „Bara venjulegur þingmaður" Það varð mörgum brezkum íhalðs- iivini gremjuefni, er Macmillan leysti Selwyn Lloyd frá embætti fjáa-mála- ráðherra. Þótti illa farið meS mann, sem vel hafði dugað, því margir töldu Selwyn Lloyd einn af traustustu og dugmestu ráðherrum MacmiIIans. Kjósendur Lloyds voru forsætisráð herranum mjög reiðir og efndi I.loyd sjálfur til fundar nicð' þeim til þess að reyna lægja mestu öldurnar. Hann gekk brosandi upp í ræðustólinn og hóf mál sitt: — Þegar ákveðið var, að ég skyldi I láta af ráðherraembætti, sag'ði ég við I dóttur mína Jóhönnu, sem. er 10 ára. i Jæja, Jóhanna litla. Nú verð ég ekki , lengur fjármálaráðherra". — Verðurðu þá. utanríkisráðherra aítur? — „Nei". — Hvað verðurðu þá, pabbi?" I — „Bara venjulegur þigmaður." i Hún þagði andartak, cii svo sagði hún brosandi: — „Mikið er það gott — þá komai ekki þessar ljótu myndir af þér í blöðunum íramar." Utgefandi: H.i. Arvakur. Beykjavík. Framkv.stj.: Sigfús Jónsson. Bitstjórar: Valtýr Stefánsson (ábm.) SigurSur Bjarnason frá Vigur. Matthías Johannessen. Eyjólfur Konrúö Jónsson. Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson. Bitstjórn: ASalstræti 6. Sími 22480. LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 20. tölublað 196i

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.