Lesbók Morgunblaðsins - 10.02.1963, Blaðsíða 16

Lesbók Morgunblaðsins - 10.02.1963, Blaðsíða 16
Aveiðarfæraráðstefnu FAO, sem haldin verður í London í komandi maímánuði, munu verða miklar umræður um það, hve stórt hlutverk flot- vörpunnar verði framvegis í fiskveiðum heimsins. í þessari grein ræðir þýzki sérfræðingur- inn, A. von Brandt,"* prófessor, framtíðarhlutverk þessarar vörpu og spáir nánari samvinnu við vísindamenn, í þeim tilgangi að nota þekkingu þeirrá á háttalagi fiska til þess að auka veiðina. Á síðustu tíu árum hafa margar tilraunir verið gerðar til að finna upp vörpu, sem geti fiskað á hálfu dýpi, þ.e. mitt milli botns og sjáv- aryfirborðs. Ein hin kunnasta þess- og framtíðarhlufverk hennar ara veiðarfæra er sú varpa, sem notuð hefur verið í Danmörku við veiðar á síld og fiskum, sem ganga í stórum torfum, oft langt frá botni, og þessar tilraunir hafa leítt til nýstárlegra veiða, sem eru óháðar sjávarbotninum. Enda þótt varpa þessi væri upphaflega ætluð smábátum, sem vinna tveir og tveir saman, er hún nú notuð á smátog- urum, 100—150 tonn á stærð, með 390—600 ha. vélarafli, og heíur meira að segja nýlega verið notuð með góð- um árangri á úthafstogurum af 650 br. tonna stærð og með 1200 ha. vél- arafli. (Mynd að neðan). Síld-hefur verið veidd í allt að 300 m dýpi og dag leg veiði orðið í sumum tilvikum allt að 1000 körfum (50 tonnum). T veggja-báta veiðin er ekki annmarkalaus. Enda þótt hægt sé að veiða þannig í talsverðum vindi, allt að 7 vindstigum, getur þoka og myrkur gert sambandið milli bát- anna erfitt. Auk^þess kemur mann- legt eðli hér við sögu, því að erfitt getur verið að finna tvo skipstjóra, sem geti verið vel samtaka, þar eð fiskimaður er í eðli sínu einstak- lingshyggjumaður — ekki sizt á stórum togurum. En fullkomin sam- vinna er nauðsynleg við veiðar eins og þessar. E I N N BÁTUR ÆSKILEGRI J\ f þessum ástæðum geta veið- ar með einum báti oft orðið æski- legri (Mynd að neðan). Aðferðin eir svipuð í báðuim tilvikum; dýpt vörp- unnar er stjórnað af lengd togvíranna og hraða skipsíns með tilliti til sjávar ins. A tveggja-báta veiðum má líka stjórna dýptinni með því að breyta fjarlægðinni milli bátanna. Samanburðartilraunir við veiðarn- ar hafa leitt í ljós, að vænta má betri afla með tveggja-báta aðferð- inni, þar eð tveir bátar geta dregið opvíðara net en einn, sömu tegund- ar og hestaflafjölda. Engu að síður hefur eins-báts aðferðin gefið góða raun, jafnvel hjá skuttogurum við þorskveiðar í íshafinu, þegar tveggja- báta veiði var óframkvæmanleg. Við venjulegar botnvörpuveiðar er varpan oft höfð úti, enda þótt alls ekki votti fyrir neinum fiski á bergmálsmælinum, af því að skip- stjórinn getur treyst ýmsu öðru, svo sem eðli botnsins og fyrri reynslu. En við hálfdýpisveiðar er nauðsyn- legt að verða var við nægilegan fisk, áður en vörpunni er kastað; torfu- fiskur gerir betur vart við sig og nauðsynlegt er að vita um dýpt torf- unnar og beita svo netinu samkvæmt því. En aðrar fisktegundir má finna í stórum torfum, á ýmsu dýpi og á grýttum botni. Þegar hafa veiðzt síld, þorskur og karfi í flot- vörpu, en makríll, sardínur upsi og kolmúli eru eða verða veidd á sama hátt- Jafnvel kola má veiða í ríkum mæli með þessum veiðarfærum. HÆTTIR FISKANNA í\ ukinn áhugi á fiskveiðum i úthöfum hefur leitt af sér nánari athugun á háttum fiska. Til dæmis hafa menn komizt að því, að síldin er ekki ein um það að flytja sig daglega frá botni upp í miðjan sjó eða upp að yfirborði — þetta getur einnig átt við aðrar tegundir. Athug- anir á þéttleika torfanna leiddu ekki einasta í Ijós, að þétt torfa var væn- legri til góðrar veiði — sem var ekki nema eðlilegt — heldur var ann- að atriði, kallað „torfuþrýstingur", fyrir hendi í þéttum torfum og hafði áhrif að háttalag fiskanna. Fiskar geta haft mismunandi hátta- lag á ýmsum tímum dags, bæði hvað snertir hreyfingu og einnig í sambandi við át og hrygningartíma. Fjör þeirra eða fjörleysi eru atriði, sem fiskimenn gætu haft gagn af að kynna sér, og hagað veiðiaðferðum sínum eftir því. Þessi athugun er þegar mjög notuð í sambandi við síldveiðar, og það er trúlegt, að hún muni einnig verða færð út til ann- arra fisktegunda í framtíðinni- Myndin til vinstri: Skipstjórinn fylg- ist stöðugt með fisktorfunum meðan togað er. Til hægri: Með sérstökum útbúnaði er hægt að láta hreyfingu vörpunnar koma fram á dýptarmælin um. Neðst sést botninn, í niiö.jum. sjó sést varpan og lengst til vinstri á myndinni sést, að hún fyllist af síld. TILRAUNIR J. ilraunir hafa sýnt, að jafnvel þótt netinu sé sökkt hæfilega djúpt í torfuna, getur aflinn orðið lélegur. Út frá þvi, sem við höfum lært af reynslu okkar með botnvörpur og eins af neðansjávar-kvikmyndum, er ennþá meira áríðandi að foröast truflanir við hálfdýpisveiðar, þar eð fiskurinn getur sloppið niður á við. Þess vegna er það æskilegt, að tæk- in til að sýna netdýpt geti jafnframt sýnt stöðu torfunnar í netopinu, líkt og á sér stað við höfuðlinumælinn (Mynd að ofan). Þó er þetta enn ekki nóg, því að enda þótt fiskmn megi sjá í netopinu, getur hann tapazt fyrir ónógan toghraða, og jafnvel sloppið gegn um stóra möskva í belgnum eða efsta hluta netsins, ef þessir möskvar eru með óheppilegu lagi. Hí S AMVINNU E R Þ Ö R F Lálfdýpis-togveiðar með einn eða tvo báta um hvert net geta orð- ið upphafið að nýjum veiðiaðferð- um i náinni framtíð, en þar fyrir má ekki skoða það sem „vélræna uppskeru", eins og botnvörpuveið- arnar eru orðnar. Stöðugt eftirlit verður að hafa með stöðu netsins, en svo verður skipstjórinn einnig að ¦hiafa hugann við háttalag fisksins, sem hann vonar að veiða (Mynd að ol an). Til þess að breyta til yfir í svona veiðar, frá strandveiðum smábáta og í áttina til djúpveiða, þarf nána og árangursríka samvinnu skipstjóra og vísindamanna, sem eru kunnugir hátalagi fiska, svo og netamanna og skipasmiða- Til vinstri er tveggja-báta flotvarpan, en eins-báts varpan til hægri. Leiðrétting í SÍÐASTA tbl. Lesbókar birtist Ijóð eftir Gretar Fells. — í öðru erindi þess (2. ljóðlinu) varð prentvilla, sem höf- undur hefur óskað leiðréttingar á. Rétt er umrædd ljóðlína þannig: .... sinn ilm og litaseið.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.