Lesbók Morgunblaðsins - 10.02.1963, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 10.02.1963, Blaðsíða 6
' Qii^rúnar Johannödóttur jrá ÁsíáUsstöbwn. ; í Thorvaldsens s unnudaginn' 25. júlí ókum *• y við langt norður í land, tim margar sveitir og sveitaþorp. Eins og ég gat um fyrr, er yndis- legt úti á landsbyggðinni. Svo langt sem augað eygir á þessu flata, fjallalausa landi er allt ræktað — nema hvað þétt skógarbelti, sem í fjarska líta út eins og lágir'hálsar, skera sundur akrana. Bændabýlin sum líta út eins og hallir, en innan um sjást fornfáleg hús. Alls staðar eru tré og blómskrúð, og einmitt það gerir alls svo vinalegt og fag- urt. A sunnudögum er allt á ferð og flugi í sveitinni, en götur borganna tæmest. Eftir vegunum er * óslitinn straumur fólks, í bílum, á hjólum eða gangandi. Mótorhjól eru mikið notuð farartæki. Á því er oft heil fjölskylda, faðir, móðir og eitt eða fleiri börn. Fólkið er í góðu skapi og veifar hendi hvert til annars, þótt það þekkist ekki. Sérstaklega var gaman að veifa til barnanna. Þau urðu svo brosleit og fljót að veifa litlu höndunum á móti. Á heimleiðinni fengum við okkur hress- ingu í veitingahúsi í sveitaþorpi nokkru. Hinn 26. júlí fórum við með járn- brautarlest til Skodsborg, sem er heilsu- hæli og baðstaður. Er það stór og fögur bygging. Ég hafði þangað bréf til norskrar hjúkrunarkonu og íslenzks manns sem dvaldist þar þá. Norska hjúkrunarkonan sýndi okkur hælið. Við litum inn í borðsalinn, og sátu þar til borðs mörg hundruð manns. Ekki er það fyrir fátæklinga að búa þarna. Uppihald kostar 90 kr. á viku. N, ! æstu tvo daga héldum við kyrru fyrir heima við, nema hvað við hjónin fórum stuttar gönguferðir út í borgina. Langt hættir útlendingurinn sér ekki á götum stórborganna, nema hann hafi í höndum uppdrátt eða leiðarvísi, en það höfðum við ekki. Götulífið í Höfn er síkvik hringiða. Fjölförnustu göturnar eru sem mauraþúfa. Sér þar hvergi á auðan blett fyrir gangandi fólki og fólki á öllum hugsanlegum farartækjum. Sporvagnarnir renna eftir sinni settu línu, og bílarnir eru legíó. Það er viss- ara að halda sig á gangstéttunum — og þegar farið er yfir götu, þarf að gæta varúðar og fylgja settum reglum, ann- ars kann að henda slys. Allur þessi manngrúi virðist vera í mikilli önn, því að allir flýta sér. Þeir einu, sem taka lífinu með ró, eru stóru dráttarhest- arnir, þeir síga þungt til jarðar og halda leið sína, virðulegir — og láta sig engu skipta ysinn umhverfis. Hliðarskýlur hafa þeir fyrir augunum og sjá því að- eins beint fram undan sér. í þessi hefur afkastað. Bertel Thorvald- sen var, sem kunnugt er, íslendingur í aðra ætt. Hann fæddist hinn 19. nóvem- ber 1770 og dó 24. marz 1844. Ævidag- urinn vár því langur, enda miklu af- kastað. Mig brestur öll orð til þess að lýsa þessu safni, sem fyllir 40 sali, auk þess sem geymt er í anddyri og göng- um stórhýsisins, sem reist var yfir hin Róm Þar starfaði hann í mörg ár í kyrr- þey og óþekktur. Það var ítalski mynd- höggvarinn Antonio Canova, fæddur 1757 og dáinn 1822, sem fyrstur gjörði nafn hans kunnugt og vakti á honum athygli. F rá Thorvaldsenssafninu héldum við til Kristjánsborgarhallar, sem er þar rétt hjá. í þessari höll veitir konungur vor ábeyrn þegnum sínum. Áður en við gengum inn í hina konunglegu sali voru okkur fengnir flókaskór, sem við sett- um utan yfir skóna. Það var til þess gjó'rt að ekki bærust óhreinindi inn á hallargólfin og líka til að verja þau sliti. Konungshöll! Það leyndi sér ekki, að það ævintýri yar staðreynd orðið, að maður var komínn í konungshöll. Við gengum gegnum 18 sali, sem voru hver öðrum fegurri og íburðarmeiri. Hátt til lofts og vítt til veggja. Allt hin fegurstu listaverk — loft, gólf, veggir. Má sem dæmi nefna, að engin tvö gólf- anna eru eins. Margbreytnin, fegurðin og íburðurinn eru í öllum hlutum. Einn Ferðafólkið: greinarhöfundur, Guð-rún, maður hennar, Sigurjón Sumar- liðason, póstur, og fararskjótinn — i lundum danskra skóga. Thorvaldsenssafnið fórum við hinn 30. júlí. Það, sem fyrst vekur undr- un manns, þegar komið er inn í þetta mikla listasafn, er hve mikið maður dýrmætu listaverk. Það er ekki fyrir útlending, sem í eitt skipti kemur á þennan stað og hefur skamma viðdvöl, að gera sér grein fyrir, hvert af lista- verkum snillingsins, sem gaf kóldum marmara svip og yfirbragð lifandi veru, fær mest á hann. En aldrei gleymi ég því, þegar ég kom inn í salinn, þar sem Kristur stendur fyrir miðju og postul- arnir tólf, sex til hvorrar handa, allir í fullri likamsstærð. í þessu húsi eru og sýnd einkaher- bergi Thorvaldsens. Þar er skrifborð hans, stólar og legubekkur, jafnvel hrákadallur hans er þar við legubekks- endann. Stór klukka hangir þar á ein- um veggnum og málverk eru þar af vinum hans og vandamönnum. Þar er og síðasta listaverk hans, hálfgjört. í næsta herbergi getur að líta marga muni hans, sem geymdir eru undir gleri: úrkeðja, dýrindis dósir alsettar gimsteinum — og margt fleira. Eru þetta gjafir frá konungum og öðrum stórmennum. Þar eru og geymd heið- ursmerki hans. Eg vil geta þess, að ekki eru öll lista- verkin í þessu safni eftir Thorvaldsen sjálfan, þótt meirihlutinn sé hans hand- arverk. En hann hefur safnað þeim, og val þeirra ber vitni um guðdómlega listgáfu hans. Þarna má m.a. sjá lista- verk frá Egyptum, Persum og Grikkj- um, ævaforn og undrafögur. Thorvald- sen dvaldist mikinn hluta ævi sinnar í salurinn er allur klæddur marmara, annar, feikistór, er hafður fyrir borð- sal, þegar þjóðhöfðingja annarra ríkja ber að garði og gestaboð eru haldin. Veggsvalir eru í þessum sal, þar situr hljómsveit sem skemmtir meðan setið er undir borðum. Má geta nærri, að það er glæst sjón að líta yfir slíkan sal, þegar búið er að kveikja á mörgum ljósakrónum, leggja drifhvíta damask- dúka á borðin, þekja þau dýrindis postulíni, gull- og silfurborðbúnaði og blómvöndum. Og síðast, en ekki sizt, allar kræsingarnar, sem fram eru reidd- ar. Umhverfis þetta íburðarmikla mat- borð situr svo skrautbúið fólk. I einu herberginu í þessari höll er bókasafn. Bindin í því eru legíó. Ég á bágt með að lýsa þeirri kennd, sem allt þetta skraut vekur. Allt þetta gull og silfur og dýrindis steinar sem greipt er inn í híbýli og húsbúnað. Einhvern veginn finnst manni, að hér sé nokkuð um of. En e.t.v. stafar það af því að kotungsbarn kann ekki að meta slíka hluti. Aldrei býr konungur í þessari höll. Hann hefur mörg önnur húsaskjól, sem sennilega standa ekki þessari höll að baki. fólk fær að koma þar inn, en fyrir ötula framgöngu frú Legaard gekk greið- lega að fá að líta þetta sérstæða hest- hús. Maður klæddur hvítum sloppi, með vatnsfötu í hendi, ætlaði að fara að brynna hestunum, þegar við komum inn. Hann setti frá sér fötuna og fór að tala við okkur. Kvað hann, að í þetta skipti væri fátt af hestum konungsins heima. Sjálfur var hann í Árósum og hafði eitthvað af hestum sínum þar. Þarna var þó m.a. einn af beztu gæð- ingum konungs, rauðstjörnóttur klár, afar stór og fenegur. Var hann keyptur í Englandi fyrir 3000 kr. Alls átti kon- ungur 23 hesta, en afi hans, Kristján 9., átti 95 hesta. Hesthúsið er raunar súlna- göng, halda marmarasúlur þakinu uppi beggja vegna við bása hestanna. Áfast við hesthúsið er stór geymsla fyrir reiðtygi konungs og aktygi. Er það allt gljáardi og vel hirt, sum beizlin eru fagurlega skreytt með gulli og silfri. Þau notar konungur, þegar mikið skal við hafa. Þegar við höfðum litið á allt þetta, kvöddum við hinn konunglega hestahirði og þökkuðum vinsemd hans. I BÓKMENNTIR Framhald af bls. 5. gerzt. Hann kýs heldur að eyða bíman- um með fiðrildum. M, • argt hefur verið sagt um frá- bært vald hans á enskum prósa, og það leikur ekki á tveim tungum, að hanri er óvenjusnjall skophöfundur, þegar hon- um tekst bezt upp. Hann gerir grm að sjálfum sér með aðdáanlegum hætti og styðst að miklu leyti við eigin reynslu í bókum eins og „Pnin", sem er lýsing á rússneskuim prófessori við lítinn banda riskan háskóla, eða „The Real Life of Sebastian Knight", þar sem hann lifir aftur námsárin í Camforidge. Samt er eins og honum bregðist stund um bogalistin þegar hann er hvað napr astur. Margxa ára dvöl í Þýzkalandi hef ur gætt skop bans germönskum broddi, sem stundum er alveg bitlaus. Svo margt í heimi nútímans vekur hjá honum þörf til að uppræta svívirðinguna, að viljinn til að særa og vanda um verður hygg- indunum yfirsterkari. Þar við bætist að ihann hefur hreina unun af gátum. Síð- asta bók hans, „Pale Fire", ör jafnframt einkennilegasta bók hans. Hún er á simn hátt engu minni gáta en „Finnegans Wake" eftir James Joyce. Lesandinn sem vill reglulega njóta hennar og gera sér niat úr henni, þyrfti helzt að hafa þrjár bækur opnar fyrir framan sig í senrt, eina til að lesa formálann, aðra til að lesa kvæðið, sem bókin dregur nafn af, og þá þriðju til að lesa skýringar og athugasemdir, sem eru þungamiðja verks ins. Hugkvæmir skýrendur munu þegar stundir líða grafa upp lag eftir lag ai hugmyndum og merkingum úr þessu furðulega ve-rki. Ns A heimleiðinni komum við í hest- hús konungs, þar sem hestar hans eru geymdir. Það kvað vera sjaldan, sem abokov gremst þegar honum er Xíkt við Gógol, en sannleikurinn er sá, að hann minnir oft á Gógol. Þó hann. hafi nú engar mætur á lítilli bók sinni um Gógol, gefur hún furðus-kýra mynd af höfundinuim. Nabokov er íhaldssam- ur stjórnleysingi og hefur skömm á ÖU um svokólluðum framförum, í hvaða mynd sem þær birtast. Hann er mikið gefinn fyrir málaþras og viðhorf hans til útgefenda minna á stjórnmáiaskör- unginn Palmerston. Á yfirborðinu er hann ofurstinn sem sendir skammabréf . til blaðanna með undirskriftinni „Stór- hneykslaðu'r", en í rauninni lifir hann á allt öðru plani en ofurstinn. Hann lif- ir á plani óvenjulega gáfaðs ádeiluskálds sem hMtir boðum þeirrar veraldar sem hvarf þegar Pétursborg varð Leningrad, 6 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5. tölublað 1963

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.