Lesbók Morgunblaðsins - 11.08.1968, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 11.08.1968, Blaðsíða 3
Svava Jakobsdóttir. Hvert Norðurlandanna mun nú eiga sitt „hlutlæga" skáld, skáld sem leyfir sér þá aðferð eina í skáldskap sínum að lýsa fólki og atvikum á raunsannan, áþreifanlegan hátt og byggir upp sögu sína úr þeim veru- leíka einum er ætla má að hyer og einn fái, „séð" og sannreynt. í þess- um hópí er Antti Hyry fulltrúi Finna — það má því furðulegt heita, þeg'ar manni dettur ósjálfrátt í hug Gunnar Gunnarsson og Uggi litli Greipsson að loknum lestri skáldsögunnar Hemma eftir Hyry útg. hjá Söder- ström og Co., Borga 1961, (á frummál imu Kotoma, útg. Otava, 1960). Vaxt getur ólíkari höfunda en þessa tvo og árstíðabundin störf fólksins fleyta sögunni áfram í tímanum og fólkið sjálft, lýsing þess í störfum sínum, er sjálfsagður óaðgreinanlegur þátt- ur heildarmyndarinnar. í smásagnasafni Hyrys Beskrivn- ing av en tagresa och fem uiulia noveller (Panacheserien, Söderströms Bonniers, 1964, á fruimmálinu Juna- matkan kuvaus, Söderströms, 1962) reynir frekar en í skáldsögunni á þolmátt þessa stíls og vald höfund- ar á honuim; yrkisefni eru fjöibreytt- ari og sótt í margþættari tilveru. Allt sögufólk Hyrys er fólk hvers- dagsleikans, engir „dramatiskir" at- burðir ráða lífi þess og í samræmi við I ir frá ungum manni á ferðalagi í lest — sú ferð virðist honum óendanleg í tilbreytingairleysi síruu og leiða og þó er hver mínúta þrungin angist — angist yfir leiðanum, ef ekki öðru. Einhvers staðar hef ég lesið að það séu örlög evrópskrar eftirstríðskyn- slóðar að sveiflast tilfinningalega milli angistar og smnuleysis — hér Framh. á bls. 14 Antti Hyry. og samanburður yrði ekki til annars en leiða í ljós mismuninn á tveim skáldskaparaðferðum, sem þó um margt ná svipuðum áhrifum. f Hemma lýsir Hyry frumbernsku ungs drengs í finnskri sveit og bókinni lýkur með móðurmissi. Sögu sína segir Hyry frá sjónarmiði barnsins: drengurinn seg ir frá jafnóöum og hiutirnír gerast og barnshugurinn veltir hvorkivöng um yfir orsökum né afleiðingum né skilgireink eigin tilfiruninigar. En af lýsingu hans sem fyrir ber, skapar höfuindiUT frilðsæla og einíaida sveita- paradis, paradís, sem öðlast marikinigu sína í Ijósi einnar setningar nálægt bókariokum: Mor ar död. Síðan segir barnið frá jarðarförinni og erfi drykkjunni, þar sem það fékk að borða lyst sína af kökum af því að þetta var „þeirra" iarðarför. Með sögupersónu sinni hefur höf- undur óneitanlega sniðið sjónarhorni sínu mjög þröngan stakk en úr frá- sögninni allri rís heilleg mynd af daglegu lífi í finnskri sveit: veðurfar Marja-Liisa Vartio. slíkt viðhorf er sjálft smásagnaform- ið — það er eins og höfundur grípi inn í líf þess næsbuim af handatnófi, hann fylgir því eftir nokkurn spöl og skilur svo við það á sama látlausa hátt. Vissulega má hér að mínum dómi sjá dæmi þess aö tónninn verði um of barnalegur, viðhorf höfundar í söguefni sínu helzt til einfalt, til , þess að úr verði markverður skáld- skapur. Slíkt eru þó frekar undan- tekningar hitt er meira um vert, að oft miðlar nákvæm ytri lýsing hversdagslegustu atvika næstiuim ep- ískri sýn inn í líf sögufólks. Eftir- minnilegastar verða sögurnar Be skrivning av en tagresa og Jumi. Lýs- ir hin síðari lífi ungs manns á stúd- entagarði í Helsingfors, kynnum hans þar við stúlkuna Marju, prófum og brottför að prófum loknum aftur heim í átthagana — á hógværan, lát lausan hátt lýsir höfundur angist sögumanns yfir þáttaskilum í tilver- unni og tengslarofum milli einstakl- inga. Beskirivninig av en tágresa seg- i Dag Hammarskjöld: VEGURINN 6. júlí '61. Þreyttur, örþreyttur og einmana. Leysingavatnið seytlar niður hjalla. Gripsárir fingur, skjálfanái kné. Nú er stundin, ekkert undanfæri. Á leið hinna eru hvíldarstaðir, þar sem þeir hittast í sólskini. En þetta, þetta er þín leið. Og nú, nú máttu ekki bregðast. Gráttu, ef þú getur. Gráttu, en harmaðu ekki hlutskipti þitt. Þitt er að þakka. Vegurinn valdi þig. Jón úr Vör íslenzkaði. Það v:ir einungis ;i vitoiði örfána vina Dag Hammarskjölðs framkvæmðastjöia Sameinuðu þjóðanna, að riann fengist við ljóðgerð. En það var engin tilviljun að uaini hafði lengi átt sæti í sænsku akaðemíunni. Hann var mikill unnanði b6k- mennta og annarra lista og mjög nýtízkulegur í Ijöðsmekk sinum. Þegar Hammar- skjölð var látinn fannst a skrifborði lians hanðrit að bók, er siðar kom út f heimalanði hans og viðar um heim. Það voru ljðð og huganir í knöppu formí. Sjálfur kallaði hann þetta „nokkurskonar ðagbók", því hann ritaði Jafnan ðag setningu við hvern þátt eða lj6ð. Það sem hér er þýtt er eitt af siðustu U6ðum Hammarskjölðs. Þý* 11. áigust. LESBÓK MORGUNBLAÐSINS

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.