Lesbók Morgunblaðsins - 11.01.1970, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 11.01.1970, Blaðsíða 7
Pompidou gælir við klárinn sinn. Pompidou forseti hefur glugg- að nokkuð í rit Guevara, Maos og Marcus, en hvergi hefur hann fundið þar vísbendimgu um hvamig þjóðfélagið skuli vera. Hinis vegar lagði Karl Marx fram tillögur að því þjóð- félagi, sem hann vildi koma á, þó að þeasar huigonyndir séu nú úreílttair. Thomas Mone ag Rouss eaiu settu einindg fr<am áfcveðniar hugmyndir að þjóðfélögum. Pompidou hefur yfir ljóðlínu eftir Rimbaud: „Heimurimn mun deyja". Rimbaud, sem seg- ir að ' heimurinn sé til í dag einungis vegna þesa, aS hann hafí verið til áður. Fyllast menn ekki örvæntingu, þegar þeir hugleiða að: „Hættan á gjöreyðingu er að minnsta kosti jafn mikil og likurnar fyr- ár enidunfæðkvgu. Ef svo fer, að mönnum mistekst, að skapa það þjóðfélag sem hæfir ein- staklingnum og heildinni getur leitt til algerrar tortímingar heimsins. Á vorum tímum þarf ekki mikið til að svo illa fari." Pompidou vill sem sé breyta hinu franska þjóðskipulagi. Hann ætlar bráðlega að leggja fram „drög að nýju þjóðfélagi**. Hann trúir á, að samskipti manna muni fara batnandi. Þeir lifnaðarhættir, sem nú eru i tízku gætu brúað bilið, þó að þeirra gæti mest í því sem litlu siiciptir, avo sem frjálslegum klæðaburði, eða þó að menn haetti að gan@a með hvítt um hálsinn og einkennisbúningarn ir hverfi, og þáttitatea. í iþrótt- uim sé orðin aimenn og firítimi fólka samræmdur. Þá hefur orðið breyting í bílaiðnaðinum. Ódýrari gerð- imar Iíkjast meir og meir dýr- ari gerðunuin. Á baðstað er bað vörðurinn ekkert öðru visi í framkomu við eiran gest heldur en annan, verkfræðingar, pró- fessorar og verkamenn, allir eru þeir eins á stuttbuxum og sv» er baðvörðurinn líka á stuttbuxum. Munur á bilum eins og t.d, R 6 og 404 er orð- inn svo lítill, að ekki er gott að vita hvort við stýrið er hátt- settur eða lægra settur maðuc í iþjóðfélaiginiu. Að vfeu, eru RoHb Royœao-niir eanin í umtfierð, en þeir verða bráSlega þjóðsaga. Fólki, sem býr í höllum finnst það vera orðið gamaldags. Það sækir um byggingairleyfi til að breyta hótelum sínum í venju- legar byggingar. Ef að trúin á eilíft lif hverf- ur, sú trú, sem hefur ekki ein- vörðungu innblásið mönnum aamvizku, heldur einnig verið siðferðilegt leiðarljós þeirra, þá hverfur mikilvægt markmið úr lífi manna, jafnvel ef til vill lífið sjálft. Þetta veit unga fólfcið ekki, því aS það fcrúir atoki á dauSanm. Þetta er mjög mikið alvöru- mál, ekki aðeins pólitískt, held- ur varðar það sjálfa tílver- una. Einn þáttur trúarinnar er löggæzlan. Verði löggæzla lögð niður munu menn'ganga á rétt hver aniniairs. Samíélaginiu verður því að vera stjórnað af einhvens toornar pálitísitou valdi, sem getur haft taumhald á fólki og staðið gegn óskynsamlegum kröfum. KIRKJUFERÐIR I „PÓLITÍSKU" SKYNI „Manninum getur ekki verið ætlað þaS hlutskipti, aS vera tortímingartæki sjálfs sín". Þessi hugsun er ef til vill lyk- illinn að verki forsetans. Þetta er vafasöm hugsun og neikvæð, en toanineaki hefiur hanm þessa skoðun á lífi einstaklinga og því þjóðfélagi og póMtístou töfi, sem hann ber ábyrgð á. Hvað viðvíkur persónulegum skoðun um Pompidous þá er hann lítið fyrir að flíka þeim. Hann talar aldred um sjálfan sig sem ein- stakling og ekki yrði auðvelt að sálgreána hann. Ef lagðar eru fyrir hann persónulegar spurn ingar svarar hann almennt. Hann er nú farinn að sækja rneasur opinberlega og telja menn hann gera það í pólitísk- um tilgangi. Eitthvað er liklega hæft í því. Okkur finnst þó lik- legra að annað og meira búi á bak við, svo sem, að hamm viðji einskis láta ófireistað, heldur kanna alla möguleika á hvar finna megi manninum sálu- hjálp. í myrkviði 20. aldarinnar fylgir hann sömu stefnu og margir aðrir, sem vilja reyna að tryggja áframhaldandi líf mannkynsins. Hann vill halda á£ram á þeirri braut að breyta heiminum. Þessi vilji akin úr hreinum svipnum og meitluðum andlitsdráttunum. Ríkur þáttur í fari þessa fjölþætta persónu- leika eru tengsl hana við f jöl- skyldu sina, sú nærri örvænt- ingarfuilla ástúö, sem bamm sýn ir henni. Þar finnur hann ör- yggi og von. Maðurinn verður að þrosk- ast, ná lengra en það að vera emstatoEngiuir, honiuim eru Iiíka lagðar á herðar pólitískar skyldur gagnvart öðrum. f febrúar 1969 skrifar Georg- es Pompidou: „Frakkland finm- ur hjá sér köllun til.að leggja sitt af mörkum tíl framþróun- ar heimsins. Það vill leggja ríkulegan skerf til þessarar þróunar. Mér dettur ekki í hug, að Frakkland sé eina eða fyrsta landið, sem hefur þetta mark- mið. Eg lít svo á, að í þeirri þróun, þar sem Bandarikin eru bæði aflgjafi og tákn, þurfi heimurinn að öðlast skilning á lífi, byggðu á þeim verðmætum, sem lönd Veatur-Evrópu hafa miklu meiri þekkingu á, vegna þess, að þau eru frumkvöðlar að þeirri iðnþróun, sem þar hef ur orðið, og vegna þess, að ein- mitt í þessum löndum, og um það er Frakkland gott dæmi, hafa margir menn andúð á þjóð fclagi, þar sem peningahyggjan er allaráðandi." Nú hefur Pompidou fengið stjórn mála í sínar hendur og mun hanm. gera grein fyrir hvaða aðferðum hann hyggist f beita til að breyta hinu franska þjóðfélagi. Það hefur heyrzt, að eitt af vandamákm- um séu þrepin í mannfélágs- stiganum, sem ekki má rugla saman við bætt lífskjör. 'Núver andi þjóðfélag mun þróast og lífskjörin batna, það gengur næstum því af sjálfu sér. En vandamálið er og verður manna munurinn í þjóðfélaginu. En hvað er hægt að gera til að draga úr honum. Menn verSa aS varpa fyrir borð öllum titl- um, til aS sýna aS þeir hafni manngreinaráliti. Hlö „NÝJA ÞJÓÐFÉLAG" Pompidou er þeirrar sfcoðun- ar, aS meiri likur séu til þess, aS almenningur í Frakklandi fengist til „þátttöku" í að breyta þjóSfélaginu, heldur en t.d. almenningur í Bandaríkjun um. Frökkum lætur samvinna vel, aS áliti forsetans, en í Bandaríkjunum er einstaklings hyggjan mjög sterk. 1 Frakk- landi vinna hinir ýmsu starfs- greinahópar mjög vel saman, samheldni innan f jölskyldna er sterik og trúairQieg samstiaða er mikil. 1 Ameríku hefur verka- maður takmarkjaðan áhuga á stéttarsamtökum. Frakkar hafa sterka löngun til að vera heið- arlegir. Þegar starfsgreina- hópar vinna saman, er minni hætta á að einhverjir njóti for- réttinda. Forsætisráðherrann Jacquies Chabain-Delimas von- ast til að fyrsti þáttur hins „nýja þjóðskipulags" geti haf- iat í haust, en sMpulagíð bygg- ist mjög á því, sem drepið hef- ur verið á hér að framan. Fyrsta skrefið varðar aamékipte hins opinbena og einkafyrir- tækja við almenning i landínu. Þessi sam/toipti eiga að breyt- ast og verða óformlegrL Pompi- dou og Chaban-Delmas verða að beita lagni við að koma breytingunum á, forðast allar fyrirskipanir og varast að reita menn til reiðL Fyrir fór- seta lýðveldisins er það mjög mikilvægt að brjóta ekki niður tengsl starfshópanna. Súhætta getiu* verið fyrir hendi, þegar ríkið eitt tekur að sér að skipuleggja líf einstaklingsins, að það leiði til einræðis. Georges Pompidou hyggst gera gagngerar breytingar á kennslukerfinu, til þess að að- laga það nýjum þjóðfélagshátt- um og skipulagj. Sem meraita- maður og kennarasonur vill hann skapa náin tengsl ríkis, þjóðar og kennshikerfis. Hann telur að þessa síðustu öld, frá því1 að skyldunám hófst í Frakklandi, hafi lífssfeöðanir Frakka í stórum dráttum sam- ramzt stjórnimáliastafniu l«nds- insk Hin samantvinnaða ætt- jarðarást og Iýðveldisstefna, sem ríkti í ríkisskólum fyrir fyrri heimsstyrjöldina var tákna-æn fyrir viðhorf allxa tíma. Á millistríðsárunum þrö- uðuiat Mðaatiireyfirjigán ag al- þjóðastefnan svo og messíasar- stefnan, sem Briand og eftir- menn hans boðuðu og kenndu. Að dómi Pompidous byggist kennislan, í því formi sem hún er í nú, eingöngu á gagnrýni og rökræðum. Hv'm rifur niður og skapar glundroða í stað þess að vera vekjandi. Þetta er vafa laust aðeins uppistaðan í hug- nvyndum hans. En það sem Frrn. á bls. 12. Ingólfur Kristjánsson Ævibrautin i. Frá vöggu til grafar ertu á eilífum þönum, allt telur velta á því: verða fyrstur að marki án teljandi tafar og tryggja þér sigurorð; uppskera arðinn, sem öðrum gat hlotnazt yrði hann fyrri til. Krossburður verður kapphlaup þetta, kveljandi vani og sálarmorð. I hringiðu daganna flýturðu að feigðarósi fávís um tilgang og mið, — ert þó sífeEt aS safna í grafskrif t svolitlum efnivið. n. En uppskera alls þíns strrte að eaadingu verður sem hinna, er gengu sömu braut: Þú eignast m áske örfáa vini og einstaka skuldunaut, er telja sig eins konar áskrifendur að útför þinni, sem aðeins er stundartöf frá dagsinis önnum vinum og vandamönnum, er verða við þina gröf — með kaffi á eftú: — kökur og blautar tertur og kaerleiksorík huggunarorð, meðan ekkjan grætur af hryggS og eintómri þakklátssetni út af auðsýndri samúð ©g tryggS. m. Svo tekur við þögnin, er gestimir gnnga á burt og gleymskan þi g hy lur — enginn fær til þín spurt. Meðan f jalir kistunnar fúna falleg blóm á leiðinu Kfna hvert vor. Og vörður garðskur vökvar þau af og til í velgjörðarskyni við frúna. 1*1. jemúar 1070 LESBÖK MORGUNBLAÐSINS •/

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.