Lesbók Morgunblaðsins - 17.10.1971, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 17.10.1971, Blaðsíða 10
BÖKMENNTIR OG LISTIR lím þessar mundir er hátíðlegt haldið 2500 ára afmæli Persarffcis og kelsar- inn hefur boðið helztu valdamönnum heimsins í mikla dúfnaveizlu af því tilefni. í Persíu er mikil fátækt og vanþróun, en menning Persa stendur á gömlum merg. Á merkisafmæli Persaríkis birtir Lesbókin gamla þjóðsögu úr þessu fjarlæga og framandi landi. ÞRJÓZKI HRAFNINN Einu sinni var bóndi, sem var vel virtur í sinni sveit. Hann var auðugur að löndum og laus um aurum. Bóndinn átti sér einn son, að nafni Méhrak. Hann var alúðlegur og hrein- skiptiran, hrekklaus og óáleit- inn. Árið liðu. Þegar Mehrak var vaxin grön, valdi faðir hans honuim konu. Hún var hin vitrasta kona og vel að sér um margt. Bóndinn var gæfumað- ¦ur mikill. Á hverju kvöldi sett- ist fjölskyldan umhverfis borð hans í skini lampans. Hann varð oddviti sveitar sinnar og lutu allir boðum hans og bönn- um án þess að mögla. Dagar komu, dagar liöu. Mán uðir komu, ár liðu. Þar kom, að bóndi var farinn að þyngjast íyrir elli sakir. Kom hann þá að máli við börn sín og sagði: „Starfi mínu er lokið í þessuim heimi. Sá tími mun í nánd, er augu mín ljúkast aftur." Síðan beindi hann orðum sirauim að Mehrak og sagði: „Gættu þess að mér látnum, að ekki slokkni á laanpa mhram, svo hús mitt hverfi úr birtunni. Vertu hóf- samur, en ekki eyðslusamur. Koroi þeir dagar, að hamingj- an sé þér ekki hliðholl, tak þá rekuna í hönd þér og ræktaðu jörðina svo að hún beri ríku- legan ávöxt." Að nokkrum dögum liðnum dó bóndinn og hann lét hinum lifandi eftir heiminn. Mehrak tók við búi eftir föður sinn. Hann reyndist Mtill búmaður. Þar kom, að horaurn voru sögð þau tíðindi, að nú væri efeki eftir nema ein kýr. Höfðu þau þa ekki annað sér til viðurvær- is en mjólkina úr þessari einu kú. Æ, æ og 6, 6, — nú var vandi á hönduim, fólk vant að borða kjúklinga og lambakjöt varð að láta sér næ>gja þurrt brauð og greeraneti! Eitt sinn er Mehrak var á gangi itm götur þorpsins varð á vegi hans bindin af óþresktu korni. Minntist hann þá þess, er faöir hans hafði ráðlagt hon- iim, að hvenær sem þröngt yrði i búi skyldi hann taka rekuna i hönd sér. Mehrak ákvað þvi að selja kúna og kaupa sáðkorn fyrir andvirðið. Þetta gerði - hantn, tók rekuna í hönd sér og vann baiki brotnu fram að upp- skerutima Morgun einn snemma sá Me- hrak hvar svartur hrafn sett- ist á akur hans og rótaði þar í af áfergju. Mehrak þreif stein og kastaði að krumma. Hrafn- inn fiaug uppá stóran svartan stein við akurjaðarinn. Þar sat hann þangað til Mehrak var aftur tekinn til starfa. Flaug hrafninn þá í annað sinn niður á akurinn. Mehrak kastaði aft- ur steini. Hrafninn settist enn- þá einu sinni á svarta steininn. Flaug s'íðan í þriðja sinn niður á akurinn. Þannig þreytti hrafn ínn Mehrak með þrjózku sinni fram á kvöld. Næsta morgun lék hrafninn Mehrak jafngrátt. Loks spurði Mehrak hrafninn: „Hvað veld- ur þessari heimskulegu þrjózku þinni og hvers vegna viltu spilla akri mínum?" Hrafninn svaraði: „Ég vil gera þig að at- hlægi. Ég vil binda þig bæði á höndum og fótum." Vesalings Mehrak vissi ekki hvað til bragðs skyldi taka. Um kvðldið segir Mehrak korau sinni frá atburðum dags- ins. Þá segir konan: „Á morg- un, áður en hrafninn kemur, skaltu bræða tjörumola og hella tjðrunni yfir svarta stein- inn. Þegar hrafninn ásækir þig og sezt á steininn, munu fætur hans festast við hann. Skaltu þá grípa hann og snúa hann úr hálsliðnum." Mehrak svaraði: „Þettavar heinaráð og mun ég reyna þetta." Árla næsta morgun tekur hann tjöru og bræðir. Síðan hellir hann henni yfir svarta steininn. Svo birti af degi og sólin hækkaði á lofti. Að nokk- urri stund liðinni birtist hrafn- inn. Hann settist beint í bless- aðan hveitiakurinn. Mehrak lét hrafninn afskiptalausan þar til sólin haíði brætt og hitað tjör- una vel. Þá greip hann stein og henti í átt til hrafnsíns. Hrafninn flaug upp á svarta steininn og festist á báðum fót- um. Mehrak ftlýtti sér að grípa hrafnmn og býr sig til að drepa hann. Þá segir hrafnirtn: ,Jívers vegna viltu gera mér þetta?" Mehrak svaraði: „Ég vflgera þig að athlægi og binda hendur'þínar. og fætur," Segir þá hrafninn: „Sleppir þú mér, rrvun ég aldrei aftur ónáða þig eða abur þinn. Drepir þú mig verða börn mín móðurla'us. Þau munu bölva þér og gera þér Mið jafnleitt og þú gerir þeim." Méhrak vorkenndi hrafn inum og sleppti honum. Hrafn- inn settist hjá Mehrak og sagði: „Jæja, Mehrak, fyrst þú drapst rnig ekki, vil ég og launa þér. Vil ég gefa þér f jöður ur haini mínum. Geymdu hana vel. Hve nær sem þröngt er í búi, skalltu sleppa fjöðrmni lausri og fylgja henni hvert sem liím svSf ur, þar til þú firanur mig. Munt þú þá geta sagt mér hvers þú þarfnast. Mun ég þá leysa úr vanda þínum." Mehrak varð glaður við. Hann tók við f jöðr- inni og fór með hana heim, fékk konu sinni og sagði: „Komdu með járnkistilinn og geymdu fjöðrina á kistubotninum. Hver veit nema hún komi að gagni." Konan tók víð fjöðrinni og gerði eins og hann hafði sagt. Liðu nú nokkur ár. Þá urðu svo miklir þurrkar að allt skrælnaði. Varð nú þrot í búi Mehraks. Dag nokkurn sagði konan: „Mehrak, hvernig litist þér á að taka fjöðrina og fara á fund hrafnsins?" Hann svar- aði: „Viturlega mælir þú. Náðu i fjöðrina og færðu mér hana." Hún gerði svo. Mehrak fór út á hlað og fieygði fjöðrinni í loft upp. Vindurinn nam hana samstundis á brott og Mehrak fór á eftir henni. Hann hljóp yfir holt og hæð- ir unz hann kom upp til f jalla. Varð þá á vegí hans kastali úr járni. Sá hann þar sofa þurs einn, illilegan og ófrýnilea;an. Þursinn vaknaði við mannaþef- inn og sagði: „Þú, hvíttennti og svarteygi maður, hvað er þér á höndum?" Mehrak svaraði: „Ég er að elta fjöðrina." Þá mælti þursinn: „Haltu þá áfram för þinni." Fjöðrin sveif inn í helii og Mehrak á eftir. Allt í einu kom hann auga á hrafn- inn, sem sagði: „Heill og sæll, Mehrak, hvað varð til þess að þú minntist mín?" Mehrak sagði hrafninum alit af létta um hagi sína. Hrafninn setti strax fá- eina hveitipöka fyrir hann og sagði: „Hér er skammtur þinn þar til þurrkinum lÝkur." Hann gaf honum einnig hænu og sagði: „Hæna þessi verpir einu gulleggi á dag. Það bregzt aldrei. Hana mátt þú einnig eiga og mun þig þá aldrei skorta fé." Mehrak fór glaður og reifur heim með það sem honum hafði áskotnazt og sagði korau srnni upp aila söguna. Konan mælti: „Vel lízt mér á þetta, en fyrir alla muni segðu engum frá hænunni." Mehrak fór ekki að ráðum konu sinnar. Hann gekk um þorpið og sýndi öllum hænuna unz svo fór, að oddvitinn spurði lán Mehraks. Sendi hann þá Mehrak orðsendingu á þessa leíð: „Ég hefi heyrt, að þú eigir fallega hænu. Sendu mér hana svo ég megi sjá hana og mun ég síðan skila henni aftur." Mehrak varð við ósk oddvita þótt honum væri það óljúft. Litflu síðar sendi oddvitinn Me- hrak aðra hænu í stað þeirrar sem verpti gulleggjum. Mehrak sá strax að þetta var ekki sama Ihænan. Fór hanná fund odd: vita til þess að krefjast hæn- unnar. Oddvitinn barði hann og varpaði honum á dyr. Leið svo eitt ár. Aftur þrengdist í búi Mehraks. Þá sagði kona hans: „Mehrak, farðu á fund hrafns- ins." Mehrak fór sem fyrr. Hitti hann hrafninn og sagði honum upp alla sögu. í þetta sinn setti hrafninn pott og sleif fyrir Me- hrak og mælti: „Hvenær sem hungur sverfur að, skaltu slá á pottinn með sleifinni og nefna um leið þann rétt sem þtí girn- ist og mun þá potturinn fyll- ast." Mehrak varð glaður við og bar pottinn heim í hús. Kvölds og morgna fylitist pott- urinn af þeim mat, sem þau báðu um. Dag nokkurn kom Mehrak að máli við konu sína: „Við eig- um oddvitanum grátt að gjalda Nú vil ég að við höldum hon- um veizlu og berum á borð fjölda mismunandi eétta. Fær hann þá að sjá, að við séum samt ekki á flæðiskeri, þótt hann tæki frá okkur hænuna." Konan svaraði: „Hefurðu ekk- ert viturlegra að taka þér fyr- ir hendur? Það fer sem í fyrra sinnið. Hann hrifsar pottinn úr höndum þér." Mehrak svaraði: „Nei, hann læf ég ekki aí hendi." Síðan fór hann á fund odd- vitans. Oddvitinn þáði boð hans ásamt vinum og venzla- mönraum. Um hádegisbil settist oddvitinn og lið hans að borð- um. Voru þar bornar fyrir hann margs konar krásir og fjöldi kjöt- og hrisgriónarétta. Oddvitinn kallaði á þjón siinn og mælti: „Farðu og gáðu, hverju þetta sætir." Stuttu síð- ar kom þjóninn aftur og sagði: „Þau ausa þessu öllu úr einum potti. Nefna þau réttinn um leið og þau berja í pottinn með sleif. Þannig gefur potturinn þeim hvenn réttinn á fætur öðr um." Oddvitinn þagði um vit- neskju sína og lauk við máltíð- ina. Næsta dag sendi hann þau skilaboð til Mehraks að hann skyldi lána honuim pott sinn í tvo daga. Mehrak neitaði að verða við þeirri bón. Var þá potturinn tekinn af honum með valdi og tveim dögwm síðar var honum sendur annar pottur Mk- ur hinum fyrri. Þegar Mehrak varð þess visari fór hann og hugðist sækja pottinn sinn. En það fór á sömu leið og áður, að oddvitinn barði hann og varp- aði honum á dyr. Enn ieið eitt ár. Aftur þrengdist um hagi Mehraks. Fór nú ailt á sama veg og hin fyrri skiptin, að Mehrak eltl fjöðrina á fund hrafnsins, Hrafninum rann til rifJa hvern 10 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 17. október 1971

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.