Lesbók Morgunblaðsins - 01.09.1979, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 01.09.1979, Blaðsíða 12
Séð yfir aðalsalinn í Hnitbjörgum — myndin tekin hátt uppi, en sýningargesturinn sér aðeins upp undir verkin, sem standa flest á alltof háum stöllum. Listasafn Einars Jónssonar GEYMSLA EÐA sem hindrar fremur en örvar, aö verkin komi fyrir almennings- sjónir, enda eru Þau hvert ofan í öðru og njóta sín með eindæm- um illa. © Snemma á þessu sumri var íbúð þeirra hjóna, Önnu og Einars Jónssonar, opnuö til sýnis. Nokkrar myndir birtust í blööun- um af því tilefni og var þaö sannarlega tilbreyting, því venjulega er hljótt um safniö og ævistarf Einars Jónssonar; jafnvel dauöaþögn. Má til samanburöar minna á Ásgrímssafn, sem Bjarnveig Bjarnadóttir sér um, aö alltaf er eitthvaö aö gerast; sumarsýningar og vetrarsýn- ingar, nýjar upphengingar, jafnvel nýjar myndir, sem gefnar hafa veriö safninu. Enda þótt safn Einars Jónssonar sé kastala líkast, er þaö versta safnhús, sem ég hef nokkru sinni augum litiö. í rauninni er þaö grafhýsi fremur en safn og þjónar fremur þeim tilgangi aö verk Einars Jónssonar komi ekki fyrir almennings- sjónir. Þaö var út af fyrir sig kraftaverk, aö Einar skyldi mæta þeim skilningi á heimili foreldra sinna í Galtafellí, aö hann gat siglt utan til náms og alla tíö síöan gefiö sig óskiptur aö myndsköpun. Hann er vissulega einn af þeim stóru í myndlistar- sögu okkar, en þrátt fyrir safniö, sem geyma skyldi lífsverk hans nærri hjarta höfuöstaöarins, er Einar lítt þekktur meöal þess helmings þjóöarinnar, sem er undir þrítugsaldri. Hann gekk ekki í takt viö breytt viohorf í myndlist, sem fram komu snemma á öldinni og hélt ótrauöur sínu striki sem myndskáld. Verk hans eru ýmist trúarlegs eöa táknræns eölis, oft meö þjóölegu ívafi, en unnin undir merki klassískrar hðggmyndalistar. Styttur þeirra Ingólfs Arnarsonar, Þor- finns Karlsefnis, Jóns Sigurössonar, Kristjáns IX. og Jónasar Hallgrímssonar eru eftir Einar og standa allar á almanna- færi í Reykjavík. Þar er hinsvegar sorg- lega lítiö ao sjá af verkum Einars, sem telja má skáldskaparlegs eölis. Útilegu- maöurinn viö Hringbraut er þó í áttina, en rækilega falinn á bak viö stóran og fallegan trjálund. Afsteypa verksins á Akureyri nýtur sín þó ólíkt betur. Þaö er til skammar, aö ekki skuli hafa veriö komiö upp afsteypum af meiri háttar verkum Einars svo sem Öldu aldanna, Hvíld, Fæöingu sálarinnar, Úr álögum og Dögun. Afsteypan af Öldu aldanna hefur þó veriö komiö upp í Vestmannaeyjum fyrir framtak Árna Jphnsen o.fl. og var þaö lofsvert. Standmyndir af ákveðnum persónum eru eitt og fjráls höggmyndalist er annað. Reykjavík er sæmilega búin listaverkum og raunar ótrúlega margar höggmyndir á almanna- færi, þegar betur er aö gáö. Yfirleitt eru þaö frjáls höggmyndalist; flest verkin eftir Ásmund Sveinsson og Sigurjón Ólafsson, en einnig prýða borgina verk eftir Ragnar Kjartansson, Ólöfu Pálsdóttur og fleiri. Aö útilegumaður Einars Jónssonar skuli vera einasta frjálsa myndverk hans á almannafæri í borginni er hrelnt ótrúlegt og vitnar betur en margt annaö um þaö, aö Einar var á seinni partí ævi sinnar ekki í náöinni hjá þeim sem réðu fyrlr listpóli- tíkinni. Hann einangraöist í Hnitbjörgum og sú einangrun mun ekki hafa veriö honum allfjarri skapi, því Einar var einfari í eoli sínu og sérvitur þótt hann væri vinur vina sinna. Framúrstefna og nýtízku höggmyndallst undlr áhrifum frá kúbisma og öðrum rétttrúnaöi aldarinnar, var honum ekki aö skapi. En þaö var náttúru- lega ekki hægt aö líöa manninum aö turnast ekki í byltingunum og svo langt gekk delian, aö sumir samtíöarmenn Einars í listamannastétt, virtust trúa því staöfasttega að verk hans væru ekki listræn eölis. Meira aö segja er ekki ýkja langt síðan Halldór Laxness kom því á framfæri, aö Einar hafi ekki kunnaö anatómíu. Þaö er aö sjálfsögöu ekki verri fullyröing út í bláinn en hver önnur og

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.