Lesbók Morgunblaðsins - 13.02.1982, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 13.02.1982, Blaðsíða 4
Anna María Þórisdóttír Verdi var 58 ára þegar hann samdi Aidu, en hann var á 80. aldursári sínu, þegar hann samdi síoustu óperuna. Þann 18. febrúar næstkom- andí verður ráðizt í það stór- virki að flytja tónlistina úr Aidu Verdis í Háskólabíói. Að því standa Sinfóníuhljóm- sveit íslands og tæplega 100 manna kór Söngsveitarinnar Fílharmoníu. Hér segir frá höfundinum og verkinu, sem frumflutt var á jólum 1871 í Cairo. i Giuseppi Verdi samdi 26 óperur (27, ef Messa da Requiem er talin með) og var 26 ára, þegar sú fyrsta, Oberto, Conte di Bonifacio, var frumsýnd á La Scala í Mílanó 1839, en á 80. aldursári, þegar sú síðasta, Falstaff, var frumsýnd á sama staö, 1893. Aida er 24. ópera Verdis og var hún frumsýnd, þegar hann var 58 ára gamall. Þá átti hann samt eftir aö semja tvær óperur, sem mörgum finnst hans bestu, Otello, sem var frumsýnd, þegar hann var á 74. ári og Falstaff, sem fyrr er nefnd. Giuseppe Verdi fæddist 10. október 1813 í litla þorpinu Le Roncole í þriggja mílna fjarlægö frá smáborginni Busseto í Parmahertogahéraöinu. Hann var son- ur ólæsra sveitahjóna, sem ráku þorpskrána og höndluöu með matvörur. Hann var raunar skírður upp á frönsku, Joseph Fortunin Francois, því að sífellt var veriö að berjast og deila um her- togadæmiö og önnur nálæg og þar réöu ýmist ríkjum Frakkar eða Austurríkls- menn og svo vildi til að það voru Frakkar í þá tíö, er drengurinn var skírður. Ári seinna ráku Rússar Frakka frá völdum á þessum slóðum og móðir Verdis, sveita- konan Luigia, faldi sig meö drenginn f klukkuturni kirkjunnar meöan þeir fóru þarna um rænandi og drepandi. Giuseppe var feiminn og einmana drengur, sem laöaöist snemma aö tón- list farandtónlistarmanna, sem komu til þorpsins og orgelleiknum í kirkjunni. Hann var kórdrengur viö messur, en gleymdi sér stundum svo við að hlusta á orgelleikinn að honum láðist aö fram- kvæma trúarleg viðvik fyrir prestinn, sem gaf honum þá stundum svo kröftug olnbogaskot, aö hann rúllaöi niöur altar- isþrepin. Faöir hans keypti handa honum hálf- ¦-?s-.. ¦ : : Ur leiksviosuppfarslu á Aidu: Radamss krýpur fyrir Aldu. Giusepplna Strepponi, eiginkona Verdis. ónýtt spínett, sem nágranni geröi viö og með þess hjálp gat hann fetaö fyrstu skrefin á tónlistarbrautinni. Verdi átti þetta gamla hljóöfæri alla ævi. Þorpsorganistinn veitti honum tilsögn og hann varð sjálfur organisti í þorps- kirkjunni 12 ára gamall. En föður hans var Ijóst að hann þarfnaöist meiri menntunar en fá mætti í Le Roncole og sendi hann tii Busseto og kom honum þar fyrir hjá vínkaupmanninum, sem hann skipti við í sambandi við veitinga- sölu sína. Þar hlaut Verdi tónlistar- kennslu um leiö og hann gekk í barna- skólann. En hvern sunnudag og helgidag skokkaöi snáöinn yfir til Le Roncole til að spila þar viö messur. Aöeins fimmtán ára gamall var Verdi farinn að semja tónlist fyrir tónlistarfé- lagiö og hljómsveitina í Busseto. Bar- ezzi, vínkaupmaöurinn, stuölaöi að því aö Verdi sótti um inngöngu i almenna tónlistarskólann í Mílanó og hugðist styrkja hann fjárhagslega til námsins. En umsókn Verdis var hafnaö. Meöal raka fyrir höfnuninni var að hann væri orðinn of gamall til inntöku, 18 ára í staö 14 og tækni hans í píanóleik væri ábótavant. Einkaathugasemdir dómnefndarmanna eru þó enn varöveittar og þar kemur fram aö þeir töldu hann framúrskarandi gáfaöan og efnilegan tónsmið. Stjórn- mál gætu hafa átt einhvern þátt í þessu, Parmabúinn var útlendingur í Mílanó. Löngu seinna, þegar tónlistarskólinn vildi endurskíra sig upp eftir Verdi, sagði hann: „Þeir vildu mig ekki ungan, þeir fá mig ekki gamlan." Verdi stundaöi samt einkanám í tvö ár undir handleiöslu aöalstjórnanda á La Scala, Vincenzo Lavigna. Á þessum ár- um stjórnaöi hann þætti úr Sköpun Haydns á æfingu og vakti það svo mikla hrifningu aö honum var boöiö aö stjórna á hljómleikunum, sem síðan voru endur- teknir tvisvar. 1836, þegar Verdi var 23 ára, kvænt- ist hann Margheritu Barezzi, dóttur vín- kaupmannsins, velgjöröarmanns síns. Verdi hafði snúiö aftur til Busseto til að sækja um organistastöðu í dómkirkjunni þar, en kirkjuyfirvöld stóðu með öörum umsækjanda. Þetta olli næstum borg- arastyrjöld í Busseto milli fylgjenda og andstæöinga Verdis, sem hlaut stööuna. Frystu óperuna, Oberto, samdi hann í Busseto veturinn 1837—'38 og var hún frumsýnd á La Scala 1839 sem fyrr seg- ir. Hjónaband Verdis og Margheritu varð skammvinnt. Hún lést 1839, aöeins 27

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.