Lesbók Morgunblaðsins - 13.02.1982, Blaðsíða 14

Lesbók Morgunblaðsins - 13.02.1982, Blaðsíða 14
Myrkur er % minni sál í þætti fyrir nokkru voru birtar vísur eftir Valdemar K. Benónýsson. Ein byrjaöi svona: Njóttu lengi gota góös. Ég skildi ekki gotakenninguna og sagöi þvi, ætli þaö merki ekki „líf"? Tveir Húnvetningar hafa nú leiörétt þetta, goti merkir þarna hestur. Þaö er eflaust rétt. Gott aö eiga þá félaga að, ef ég segi fleiri vitleysur og ef þeir kynnu aö geta gefio upplýsingar um höf- unda og vísur. Ég sendi Húnvetningum kveöju mína og þeim og öorum vísnavinum eftirfarandi stökur eftir Jón S. Bergmann, sem var úr- valsmaöur í sinni grein. Um frostaveturinn fræga 1917—1918 orti hann: Grimmd er haldin grund og ver, gjólur kaldar vaka, blátær aldan bundin er björtum faldi klaka. Þakti að vanda bárubeö bitur strandafjandi, klakalandið kvaddi meö köldu handabandi. Og þegar loks tók aö vora: Hefur völdin vetur misst, vefjast kvöldin blænum. Voriö földum fanna yst fórnar köldum snænum. Enginn háttur hljómar þungt, heyrist kátt í runni. Hrört og lágt er oroið ungt allt í náttúrunni. Jón féll frá 1927 á góöum aldri. Hann var úr Miðfiröi, og eru hér að lokum tvær stök- ur hans: Ekki er gæfan öllum jöfn, ótal sker að grandi. Þrælar ná í þráða höfn þó að hetjur strandi. Sýknir þola sumir menn sekt á öllum þingum. Grettis böl er arfgengt enn ýmsum Miðfirðingum. Ekki höföu íslenskir vesturfarar lengi veriö í Amcríku þegar þeir hófust handa um aö gefa út blaö. Fyrsta rit þeirra af því tagi kom út seint á árinu 1877 í Lundar- byggð í Kanada. Það bar nafnið Framfari, nokkuö stórt í broti, fjórar síöur þéttprent- aöar og átti að koma út þrisvar sinnum í mánuði. I fyrsta blaöinu birtist þessi vísa og bar heitiö Ráðgáta. ^ Hvað er lífið? Hverfull leikur. Hvað er ástin? Heitur hver. Hvað er vonin? Hún er reykur. Hvað er heimur? Flæðisker. Þetta er greinilega heimanfylgja frá ís- landi og gæti raunar veriö eftir Kristján Fjallaskáld. Myndi nokkur nema islending- ur hafa komið jafnmiklu efni í fjórar Ijóðlín- ur eöa endað á orðinu flæðisker? En hér kemur vísa, sem örugglega er eftir Kristján, og þó munu margir halda aö þetta sé aldagömui höfundarlaus þjóövísa: Myrkur hylur mararál, myrk sig skýin hringa. Myrkur er í minni sál myrkra hugrenninga. Kristján varð ekki gamall maöur, fæddur 1842, dáinn 1869. Hér eru til viöbótar tvær vísur eftir hann: Ég er fús og ég er trauður, ég ber glaður votan hvarm. Ég er lífs og ég er dauöur, ég er sæll og bý viö harm. Ég er óður, ég er hægur, ég kýs allt og neitt ei vil. Ég um alla jörð er frægur, ég hef aldrei verið til. Og þaö er erfitt aö hætta þegar Kristján á hlut aö máli. Hér eru enn tvær: Á ævi minni er engin mynd, hjá austanvérum slyngum. Ég er eins og kláðakind í klóm á Húnvetningum. Ort 1869. Síöasta vísan aö þessu sinni er ein af hinum kunnustu eftir Kristján: Við skulum ekki víla hót þaö varla léttir trega. Og það er þó alltaf búningsbót að bera sig karlmannlega. J.G.J. Síðasta umferðin var örlagarík Á Evrópumeistaramóti unglinga í Groningen um áramótin leit lengi vel svo út sem Alon Greenfeld frá Israel myndi vinna veröskuldaðan yfirburða- sigur. Hann hafði teflt af öryggi, ekki tapað skák, en unnið margar vel tefldar skákir. Meöal annarra hafði hann lagt að velli hættulegasta keppinaut sinn, Danann Curt Hansen og að auki þá Jó- hann Hjartarson og Rússann Sokolov, en fyrir sigur sinn yfir þeim síðast- nefnda voru honum veitt fegurðarverð- launin á mótinu. Staðan fyrir síðustu umferð var síö- an þessi: 1. Greenfeld 91A v. af 12 mögulegum, 2.—3. Hansen og Sokolov 9. Næstu menn höfðu 7Vi v. Það var því Ijóst aö jafntefli myndi tryggja Greenfeld a.m.k. deilt efsta sæti. í síðustu umferð gtti hann að tefla við Rúss- ann Salov, Hansen viö Karolyi frá Ung- verjalandi og Sokolov við írann Delaney. En eftir að allt haföi gengiö ísraelsmann- inum í haginn fyrr á mótinu rann lán hans nú skyndilega út. Honum urðu snemma á herfileg mistök og andstæðingur hans náði aö króa drottningu hans inni og vinna hana fyrir hrók. Svart: Salov (Sovétríkjunum) Hvítt: Greenfeld (ísrael) 15. Da6?7 Eftir 15. Dc2 er staöan u.þ.b. í jafnvægi. — C41,16. Bf4 Drottningin sleppur ekki út. T.d. 16. Bg5 — ha8,17. Bxf6 - gxf6. — Ha8,17. Db5 — Ha5,18. Dxa5 — Dxa5 og stuttu síöar gafst hvítur upp. Öll von var þó ekki úti þrátt fyrir þetta því Delaney vann óvæntan sigur á Sokolov og Karolyi virtist eiga góða jafnteflismögu- leika gegn Hansen. En Daninn, sem kunnur er fyrir þrautseigju sína, tefldi endatafliö af mikilli nákvæmni og sigraöi um síöir. Hann varö því Evrópumeistarí unglinga og hlaut jafnframt alþjóölegan meistaratitil aö laun- um, dönskum skákunnendum til mikillar ánægju. Lokastaöan varö þessi: 1. Hansen 10 y„ 2. Greenfeld 9V2 v., 3. Sokolov 9 v., 4. Salov 8V2 v., 5.—6. Cuijpers (Hollandi) og Stohl (Tékkóslóvakíu) 8 v., 7.-9. Jóhann Hjartarson, Wiedenkeller (Svíþjóö) og Del- aney 7V4 v. Þátttakendur voru alls 30 tals- ins. Greenfeld sat því eftir meö sárt ehnið, en Hansen veröskuldaöi engu aö síöur efsta sætiö, þó ekki væri nema fyrir þann taugastyrk, sem hann haföi greinilega framyfir keppinauta sína. Að lokum skulum viö líta á feguröarverö- launaskákina sem er afburöa vel tefld af hálfu Greenfelds: Hvítt: Greenfeld (ísrael) Svart: Salov (Sovótríkjunum) Drottningarindversk vörn 1. d4 — Rf6, 2. Rf3 — e6, 3. c4 — b6,4. a3 Þessi hægfara leikur, sem komst í tísku fyrir fjórum árum, virðist ætla að verða. langlífari en flestir spáöu. — Ba6, 5. Dc2 — d5, 6. cxdS — exd5, 7. Rc3 — c6, 8. Bg5 — Be7, 9. g3 — 0-0 Hér kemur einnig vel til groina aö leika 9. — Rbd7 til aö geta drepiö til baka á f6 meö riddara. Eftir 9. — Rbd7, 10. Bg2 — 0-0, 11.0-0 — He8,12. He1 er komin upp sama staöa og í sjöttu einvígisskák Petrosjans og Korchnois i hitteöfyrra. 10. Bxf6l — Bxf6,11. Bg2 — He8,12.0-0 — Rd7, 13. He1 — Bb7, 14. e4 — dxo4, 15. Rxe4 — Be7?! Eftir þetta veröur svarta staöan afar þröng. Hér kom sterklega til greina aö leika 15. — c5l? og allar líkur eru á því aö staö- an leysist fljótlega upp í jafntefli. T.d. 16. Rxf6+ — Dxf6, 17. Rg5 — Dxg5, 18. Bxb7 — Hxe1+, 19. Hxe1 — Hd8 o.s.frv. 16. Had1 — Rf8 Eftir 16. — Rf6, 17. Re5 standa öll spjót á peöinu á c6. 17. Re5 — Dc8,18. Hc1 — c5,19. dxc5 — BxcS? Nú gefst hvíturn kostur á afar snjöllum leik sem kemur svörtum í opna skjöldu. Nauösynlegt var því 19. — bxc5, því eftir 20. Db3 — Re6, 21. Rd6?! — Bxd6, 22. Bxb7 — Hb8 lifir svartur af. Rólegur leikur á borö viö 20. Rc4 tryggir hvítum hins veg- ar yfirburðastöðu. 20. Rxf7ll Þessi riddari er friöhelgur, því eftir 20. — Kxf7, 21. Rd6+! — Bxd6, 22. Db3+ — Re6, 23. Hxc8 — Haxc8, 24. Bxb7 vinnur hvítur auöveldlega. — Df5,21. Rfg5 — h6? Tapar strax. Svartur hefði getaö lengt líf sitt töluvort meö því aö leika 21. — Had8, þó bætur fyrir peöiö hafi hann engar. 22. Db3+ — Kh8 Eða 22. — Bd5, 23. Rf6+ 23. Rf7+ — Kh7,24. Rfd6 — Bxd6,25. RxdB — Hxe1+, 26. Hxe1 — Da5, 27. Dd3+ — Kg8, 28. b4 og svartur gafst upp, því hann tapar manni. 14

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.