Lesbók Morgunblaðsins - 13.02.1982, Blaðsíða 9

Lesbók Morgunblaðsins - 13.02.1982, Blaðsíða 9
Dr. Stefán kveöur samkvæmiö. Olíumynd eftir Einar Mákonarson. ur aö algengasti skilningurinn er mis- skilningur. Gunnar Örn hefur veriö í samfelldri þróun meö þetta myndefni; þó er nú auðsæ meiri breyting en veriö hefur lengi. Þaö helgast af því, aö Gunnar hefur fyrst og fremst beint athyglinni aö mannsandlitinu og lætur risastór andlit ná yfir stóran myndflöt. Árang- urinn er fyrst og fremst myndrænn og Gunnar áréttar, aö hann sé alls ekki aö mála heföbundin portret. Hann bætir enda ýmsu inní, ellegar sleppir andlitspörtum til að undirstrika þetta. Áhorfandinn rekur sennilega fyrst augun í plástra, sem víða getur aö líta og fyrstu viðbrögð gætu orðið þau, að þarna séu menn illa farnir eftir slagsmál. En í hugmyndaheimi Gunn- ars Arnar hefur engum slíkum slagsmálum verið til að dreifa, en hann bendir á, að viðskeyti af þessu tagi séu einhver árátta hjá sér; stund- um til aö ná fram þrívíddaráhrifum. Viö eygjum áhrif frá Bacon á stöku stað, þar sem angistin ríkir. Þau eru þó hverfandi og má segja að áhrif Ijósmyndatækninnar hafi komiö til í vaxandi mæli, — og ekki óeðlilegt, þar sem Gunnar Örn er ágætur Ijósmyndari og hefur um tíma starfaö viö blaöaljósmyndun. Hausarnir hans Gunnars Arnar eiga áreiöanlega eftir aö vekja athygli og umræöur; þeir eru umfram allt „malerískir", opna listamanninum leiö til áframhaldandi þróunar og geta vel talizt dæmi um leitandi og frjóa Sunnanlist. Einar Hákonarson að Kjarvalsstöðum Annað dæmi, sem hér verður tekið af Sunnanlist, er verk eftir Einar Há- konarson listmálara og skólastjóra Myndlista- og handíöaskólans. Þetta verk er eitt af mörgum, sem veröa á sýningu Einars að Kjarvalsstöðum, sem hefst 27. þessa mánaöar og stendur fram í miðjan marz. Myndin heitir „Dr. Stefán kveður samkvæmið" og gefur hún allgóöa hugmynd um yrkisefni og stíl Einars á þessari komandi sýningu. Einar hefur veriö mjög virkur málari ásamt eril- sömu starfi viö skólann og þrjú ár eru síöan hann sýndi síöast á sama staö. Þar voru myndir af fólki allsráöandi og sama veröur uppi á teningnum nú, en töluverð þróun nefur samt átt sér staö. Nú er nánast hreinn expressj- ónismi á ferðinni, frjálsleg tjáning sem minnir um sumt á þýzku expressjónistana hér fyrr meir. Þetta eru stórar myndir yfirleitt, nokkuð heitar og sterkar í litum og hafa óneitanlega slagkraft. Myndefnið er íslenzkt mannlíf; málarinn bregður Ijósi á ýmislegt í því lífi, sem nútíma íslendingar lifa. Hann skráir veruleika samtímans án þess aö predika og ugglaust má skoöa þetta sem heimildir um okkur. Ein- faldast er að benda á þá mynd, sem hér fylgir með. Heiti hennar gæti gef- ið vísbendingu um, að hér sé um að ræða samkvæmi hjá svokölluðu „fínu fólki". En ekki getur samkvæmið þar eftir kallast fágað. Miklu fremur er þaö grófleikinn, sem málarinn undir- strikar; myndin er allt að því „grot- esque" eins og sagt er á útlenzku og sama má segja um margar aðrar myndir Einars á sýningunni. Við sjá- um þarna fólk, sem vinnur kannski meira en góðu hófi gegnir; er líklega töluvert stressaö og ætlar að „slappa ærlega af" og skemmta sér ofsavel um helgina. Þá vill fara svo að yfír- bragð gleðinnar verði all groddalegt áöur en lýkur og engin furða, að ann- ar eins kúltúrmaður og dr. Stefán telji vænlegast að hverfa af vettvangi áð- ur en ástandiö versnar. Sannfærandi listaverk, hvort held- ur er á sviöi bókmennta eða mynd- listar, verða því aöeins sköpuö úr þeim jarövegi, sem listamaðurinn þekkir. Umhverfið er hluti af þeim veruleika en maðurinn sjálfur er nú samt elzta og fyrirferö- armesta viöfangsefni myndlistarinn- ar, þegar Jitið er á hina sögulegu heild, — og margir nútíma listamenn halda mjög í þessa hefð. Sumir gera þaö meö raunsæisútfærslu, en aðrir meö frjálsri og expressjónískri afstöðu og Einar er þar á meðal. Hann leitast við að sýna samtímann í lítið eitt skop- legu Ijósi; sumar mynda hans eru á mörkunum að vera karíkatúr, eða skopmyndir. Þetta er raunar gamal- kunnugt bragð til áherzluauka og má benda á Erró í því sambandi. Einna lengst gengur Einar í þessu í geysi- stórri mynd úr sjálfu Alþingi. Má af henni ráða, að honum þyki Alþingi ærið skopleg samkoma. GS.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.