Lesbók Morgunblaðsins - 27.02.1988, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 27.02.1988, Blaðsíða 3
Xl'.t gBHHtðBBaBBBIIlllll Útgefandi: Hf, Árvakur, Reykjavlk. Framkvstj.: Haraldur Sveinsson. Ritstjórar: Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Aðstoö- arritstjóri: Björn Bjarnason. Ritstjórnarfulltr.: Gísli Sigurðsson. Auglýsingar: Baldvin Jóns- son. Ritstjórn: Aðalstræti 6. Sími 691100. Forsíðan Á Kjarvalsstæðum stendur nú yfir mjög athyglisverð sýning Sæmundar Valdemars- sonar á höggmyndum úr tré, oftast rekavið. Sæmundur er einn af fáum nævistum hér á landi; myndir hans bera með sér þá uppr- unalegu tilfínningu sem börn hafa oftast og þar að auki einlægni og gamansemi. Sæmundur er sjötugur á þessu ári. Hann er Barðstrendingur að uppruna, bjó þar til fullorðinsára og starfaði bæði til sjós og lands, en fluttist 1948 til Reykjavíkur. Myndirnar sem hér sjást heita „Kona" og „Huldukona". Oscar Wilde var geysilega frægur og umtalaður á sinni tíð og raunar eru hann frægur enn. Hann þótti lifa hneykslanlegu líferni, sem fólst m.a. i þvi að draga unga menn á tálar. Vegna þessa fékk hann ákæru, fangelsis- dóm og var meira að segja gerður gjald- þrota. Wennerström var Svíi í hárri stöðu og af einni fínustu ætt landsins. Það kom eins og þruma úr heiðskíru lofti þegar þessi prúði maður i reyndist vera stórnjósnari, sem hafði selt leyndarmál Atlantshafsbandalagsins og eig- in föðurlands. Ferðablaðið fjallar í þetta sinn m.a. um ferðamálasam- tðk landshlutanna. Rætt er við þ'a Reyni Adolfsson starfsmann Vest-Norden á Is- landi og Óla J. Ólason framkvæmdastjóra ferðaskrifstofunnar Land og saga um framtíð samtakanna og fjárhagsstöðu. SIGFÚS DAÐASON Jóhann Jónsson Minnið og vizkan söknuðurínn tryggðin ofureflið og ókindin. Allt barst að smátt og smátt ógreinanlega rakleitt. Úr engum stað Ljósir tindar endalausir fletir fullkomnir svo langt sem augað eygir og sorgin eins og bjarmi í loftinu. Sorgin. Og síðan langir tímar. Ljóðið er úr nýjustu Ijóðabók Sigfúsar, Útlínum bak við minnið, sem er fjórða Ijóðabók hans og kom út hjá bókaforlaginu Iðunni 1987. B B Líf okkar virðist með ári hverju mótast æ meira af einhverri fjölþjóðlegri flatneskju. Gamlir siðir eru á undanhaldi, fornar dyggðir flestar úr sér gengnar og menn sjá unn- vörpum hættumerki í þróun islenzkrar tungu. Sumum fínnst þetta allt saman svartagallsraus. Þeir benda á að engu skipti þótt börn séu orðin leikin í ensku slangri áður en þau nái valdi yfír íslenzku beyging- arkerfí, því að tilveran sé miklu notalegri núna en þá er vinnukonur sváfu með ljóða- kver Jónasar Hallgrímssonar milli brjóst- anna eftir að hafa öslað fúamýrar á sauð- skinnsskóm og vaðmálspilsum og voru lagztar á rúmbálka sína með mygluðu heyi. Enginn vafi leikur á því, að íslendingar kosta kapps um að vera fjarska alþjóðlegir, kannski af því að einangrunin, moldargólfín og taðkestirnir eru svo skammt að baki. Sá þykir varla maður með mönnum, sem ekki kemst til átlanda einu sinni á ári eða oftar. Það eru sólarlandaferðir á sumrin, innkaupaferðir á haustin og skíðaferðir á þorra. Svo þurfum við að geta valið úr mörgum sjónvarps- og útvarpsrásum, eiga útibú frá flestum þeim klúbbum og samtök- um sem starfrækt eru í veröldinni og til- einka okkur alla þá tækni sem við höfum spurnir af. Og svo rammt kveður að al- þjóðahyggjunni að fíkjutré, áþekk þeim, sem Þegar við eigum eina sál uxu í Edenslundi forðum, eru það fyrsta sem erlendir gestir berja augum, þegar þeir koma hingað til lands. Samt koma þær stundir þegar íslending- ar eiga eina sál. Og þær stundur eru svo dýrmætar að engin veraldleg gæði komast þar í samjöfnuð. Þær eru þrungnar eftir- væntingu og sigurvissu og þótt þær hjaðni stundum niður í vonbrigði eða þrútni út í heilagri reiði eru þær mikilvægari en önnur reynsla sem íslendingur verður fyrir því að hann. veit að hann deilir henni með allri þjóðinni. Þetta eru þær stundir er íslending- ar senda lið út af örkinni til að sigra heim- inn, þegar kolbítur rís úr öskustó til að skjóta stórmennum ref fyrir rass og næla sér fyrirhafnarlítið í kóngsríkið og prinsess- una að auki. Hver man ekki eftir popphljómsveitum frá íslandi, sem spáð var stórsigri og frægð í fjölþjóðlegri keppni? Eða kvikmyndum, sem fæstir íslendingar höfðu nennt að sjá, en voru þó sannfærðir um að útlendingar myndu gína við. Hvað um íþróttamennina, sem æfa í strjálum tómstundum en við hik- um ekki við að telja jafnoka eða ofjarla atvinnumanna frá stórþjóðum. Eða afreks- menn á sviði tónlistar og myndlistar, sém hafa unnið sig í álit erlendis með þeim afleið- ingum að landar þeirra klína á þá stóryrðun- um heimsfrægð eða jafnvel alheimsfrægð, þótt lítið sé vitað um listasmekkinn guðs um geim. Vissulega hlýtur það að ylja ungum af- reksmanni um hjartarætur, þegar hann fínn- ur að hann á alla athygli þjóðar sinnar í erfiðri baráttu erlendis. Frómar óskir og einlæg hvatniNg fleytir honum ugglaust yfir margan erfíðan áfanga, því að fátt er jafn örðugt þeim sem berjast vill til sigurs, að finha sljóleika og andvaraleysi allt i kringum sig. En þær væntingar og kröfur sem við gerum á þessum vettvangi mótast oft miklu fremur af óhemjuskap og frekju- gangi en einlægum áhuga. Háværastir í kröfugerðinni eru þeir sem engan áhuga hafa áviðfangsefninu hverju sinni en líta á sigur íslendings sem skrautfjöður í eigin hatt, þótt sjálfír hafi þeir aldrei teflt skák, leikið handbolta eða sungið á óperusviði. Og oft eru þetta einmitt mennirnir sem fjargviðrast sem mest út af framlögum til menningarmála og gera sér tíðrætt um land- eyður sem lifí á annarra brauði. Þessar kröfur eru skaðlegar að því leyti að þær geta sligað menn, sem eru undir miklu álagi fyrir. Og þær eru aukin heldur heimskulegar því að þær bera öðru fremur vott um firnamikla vanmáttarkennd og svo nálægðina við einangrun, fátækt og niður- lægingu. Nú má enginn skilja þessi orð svo, að ég telji þjóðarvitund vera skaðvænlegar hégilj- ur og uppskafningshátt. Því fer víðs fjarri. Sú samkennd, sem íslendingar eiga með sér, hefur miklu fleiri bjartar hliðar en dökk- ar og af henni erum við öfundsverð meðal stórþjóða. En skuggahliðarnar, sem líka blasa við, eru óþarfar. Við höfum fyrir löngu sannað tilverurétt okkar í heiminum og þurfum engan veginn að láta popphljóm- sveitir, skáksnillinga og fegurðardrottning- ar burðast með samanlagðan heiður okkar og sóma. Bezta leiðin til að vera gjaldgeng á alþjóðlegum vettvangi er einmitt sú að leggja rækt 'við það sem við eigum sameigin- legt og hlúa jafnframt að hugviti og frum- legri sköpun, sem hér sprettur fram. Og það er líka öruggasta leiðin gegn því að fjölþjóðaflatneskjan færi hér allt í kaf. GUÐRÚN EGILSON LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 27. FEBRÚAR 1988 3

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.