Morgunblaðið - 25.10.2001, Qupperneq 24

ERLENT
24 FIMMTUDAGUR 25. OKTÓBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
STARFSMENN hjálparstofnana
opnuðu í gær fyrstu flóttamanna-
búðirnar sem settar hafa verið
upp í Pakistan við landamærin að
Afganistan frá árásinni á Banda-
ríkin 11. september. Búðirnar eru
aðeins ætlaðar þeim flóttamönn-
um sem eru verst á sig komnir og
þeir verða síðan fluttir í aðrar
búðir sem verið er að setja upp í
Afganistan.
Talsmaður Flóttamannahjálpar
Sameinuðu þjóðanna (UNHCR)
sagði í gær að byrjað hefði verið
að velja úr þá flóttamenn sem
væru verst á sig komnir og yrðu
fluttir í bráðabirgðabúðir sem
gætu tekið við allt að 4.000
manns.
Þúsundir Afgana flúðu til pak-
istanska landamærabæjarins
Chaman í vikunni sem leið og
flóttamannastraumurinn náði há-
marki á laugardag þegar um 5.000
manns komu til bæjarins. Allt að
15.000 Afganar hafast einnig við á
einskismannslandi milli Afganist-
ans og Pakistans og hjálparstofn-
anir Sameinuðu þjóðanna hafa
sent þangað lækna og hjúkrunar-
fólk.
Flóttamannahjálpin er að setja
upp stærri búðir um 20 km frá
landamærunum þar sem hægt
verður að taka á móti allt að
50.000 manns. Stofnunin hefur
kvartað yfir því að tafir vegna
skrifræðis og öryggisvandamál
hafi torveldað hjálparstofnunum
að koma upp nógu stórum flótta-
mannabúðum við landamærin.
Starfsmenn hjálparstofnana
hafa lokið við að fjarlægja jarð-
sprengjur og ósprungin flugskeyti
af þremur stöðum þar sem setja á
upp flóttamannabúðir. Mikill
skortur er á drykkjarvatni á
svæðinu vegna langvarandi
þurrka og ráðstafanir hafa verið
gerðar til þess að flytja þangað
drykkjarvatn fyrir allt að 20.000
manns. Ennfremur er ráðgert að
bora eftir grunnvatni á sautján
stöðum en talið er að það taki
nokkra mánuði. Borholurnar
verða 400 m djúpar.
Óttast að tugir þúsunda
Afgana deyi
Margir flóttamannanna við
landamærin eru frá borginni Kan-
dahar, 180 km frá landamærun-
um. Borgin er höfuðvígi talibana
og hefur oft orðið fyrir sprengju-
árásum frá því að loftárásirnar
hófust 7. október. Um 80% íbú-
anna hafa flúið frá borginni og
flóttafólkið segir að þar séu engin
matvæli, ekkert vatn og eldsneyti
til upphitunar. Rafmagnslaust
hefur verið í borginni í rúma viku.
„Flóttamennirnir við landamær-
in eru þeir heppnu,“ sagði tals-
maður Barnahjálpar Sameinuðu
þjóðanna (UNICEF). „Ef við get-
um ekki komið hjálpargögnum til
svæða í Afganistan sem þurfa á
aðstoð að halda er líklegt að
100.000 manns deyi á næstu mán-
uðum, varlega áætlað.“
UNICEF hefur sent um 480
tonn af hjálpargögnum til Afgan-
istans í október, meðal annars
210.000 tjöld, vetrarklæðnað
handa 100.000 börnum og 60.000
tjöld, auk matvæla og lyfja.
Alþjóðaráð Rauða krossins
kvaðst vera að dreifa matvælum
til fatlaðra íbúa Kabúl. Margir
þeirra slösuðust í sprengingum á
jarðsprengjusvæðum. „Þetta fólk
er á meðal þeirra hópa sem eru
nær algjörlega berskjaldaðir í Ka-
búl,“ sagði Mark Steinbeck, sem
skipuleggur hjálparstarf Alþjóða-
ráðs Rauða krossins. „Það hefur
varla nokkur úrræði til sjálfs-
bjargar, einkum við þessar að-
stæður, og mjög litla möguleika á
að flýja til sveitanna eða grann-
ríkja.“
Flóttafólk sent aftur
til Afganistans
Áætlað er að alls hafi um 60.000
Afganar komist til Pakistans frá
11. september þótt þarlend stjórn-
völd hafi reynt að loka landamær-
unum.
Embættismenn Flóttamanna-
hjálparinnar í Pakistan segja að
verði landamærin opnuð kunni allt
að 300.000 Afganar að flýja þang-
að strax og allt að milljón á næstu
mánuðum. Meira en tvær millj-
ónir afganskra flóttamanna eru
fyrir í Pakistan.
Pakistanska stjórnin segist ekki
geta tekið við fleiri flóttamönnum
og óttast að vopnaðir stríðsmenn
komist til Pakistans verði landa-
mærin opnuð. Hún segir að verið
sé að flytja flóttamenn, sem farið
hefðu yfir landamærin án leyfis,
aftur til Afganistans og að talib-
anar hafi samþykkt að taka við
þeim. Þeir verða fluttir í flótta-
mannabúðirnar í Afganistan.
Skýrt var frá því í gær að yfir
2.000 flóttamenn væru nú komnir
að landamærunum að Íran. Rauði
hálfmáninn í Íran hefur sett upp
tvennar flóttamannabúðir í Afgan-
istan á svæði sem er á valdi Norð-
urbandalagsins.
Hjálparstofnanir opna fyrstu búðirnar fyrir þúsundir afganskra flóttamanna
Reuters
Zari Gul, 25 ára, á sjúkrahúsi í Quetta í Pakistan. Bróðir hennar,
Maroof, er að búa um rúmið en fjær sér í 18 mánaða gamalt barn
hennar. Maroof segir, að 12 manns úr fjölskyldunni hafi týnt lífi í loft-
árásum Bandaríkjamanna.
Áhersla á að bjarga
því fólki sem er
verst á sig komið
Genf, Quetta. AP.
MIKIL óánægja er meðal banda-
rískra póststarfsmanna en þeim
finnst sem hagsmunir þeirra hafi
verið fyrir borð bornir í miltis-
brandsárásunum að undanförnu.
Saka þeir stjórnvöld um að hafa
brugðist hart til varnar þingmönn-
um og starfsmönnum þeirra en
gleymt hinum nafnlausa fjölda,
sem ber ábyrgð á því að koma
póstinum til skila.
Talsmenn stjórnvalda benda á
þeim til afsökunar, að þau hafi
neyðst til að bregðast við ástandi,
sem aldrei hafi komið upp áður, og
án þess að hafa áreiðanlegar upp-
lýsingar til að byggja á. Þau hafi
viljað verja hugsanleg fórnarlömb
árásanna en forðast um leið að
valda ástæðulausum ótta og skelf-
ingu. Vissulega hafi þau vanmetið
hættuna en aðallega vegna þess, að
í fyrstu miltisbrandsbréfunum hafi
virst vera sýkill, sem aðeins veldur
útbrotum á húð og er ekki jafn-
hættulegur og sá, sem ræðst á
lungun.
Gleymdust
póstmennirnir?
Hvað sem þessu líður virðist sem
viðbrögðin strax í upphafi hafi ver-
ið allt of takmörkuð og aðeins mið-
ast við hugsanlega viðtakendur
bréfanna. Ringulreið og glundroði
einkenna oft viðbrögð við nýjum
vágesti en svo er að sjá sem hér
hafi annað og meira komið til. Það
er engu líkara en starfsmenn
póstsins hafi ekki verið inni í
myndinni.
Á sama tíma og hluti þinghúss-
ins í Washington var í sóttkví og
starfsfólkið í læknisskoðun eða
komið á lyf, þá var varla rætt við
starfsfólkið hjá póstinum. Hefði
það verið gert, hefði hugsanlega
mátt koma í veg fyrir dauða
tveggja póstmanna.
Það var ekki fyrr en sl. mánu-
dag, að starfsfólkinu á því pósthúsi
í Washington, sem hafði meðhöndl-
að miltisbrandsbréfið til Tom
Daschle, forseta öldungadeildar-
innar, var sagt að koma til skoð-
unar á sjúkrahúsi og ekki fyrr en
daginn eftir fengu starfsmenn á
öðrum pósthúsum á svæðinu sömu
fyrirskipun. Þegar á sjúkrahúsið
kom var svo ekki um að ræða neina
skoðun, heldur voru fólkinu fengin
sýklalyf og því sagt að fara heim.
Töldu einu hættuna
stafa af opnu umslagi
Yfirvöld hafa það raunar sér til
afsökunar, að í fyrstu var hættan
talin bundin við opið umslag og þau
höfðu meira að segja orð vísinda-
manna fyrir því, að lítil hætta væri
á, að miltisbrandsgróin slyppu úr
lokuðu bréfi. Auk þess vildi yf-
irstjórn bandarísku sóttvarnastofn-
unarinnar forðast að valda ótta og
móðursýki meðal almennings og
þar með mikilli ásókn í sýklalyf.
Það er ekki aðeins, að lyfin geti
valdið aukaverkunum hjá sumum,
heldur óttast menn, að ótæpileg
lyfjagjöf geti gert bakteríurnar
ónæmar eins og dæmin raunar
sanna.
Það tók sinn tíma fyrir yfirvöld
að komast að því um hvaða pósthús
miltisbrandsbréfin höfðu farið og
við athuganir komu í ljós miltis-
brandsgró í hverju húsinu á fætur
öðru. Síðan hafa nokkrir starfs-
menn smitast og tveir látist eins og
fyrr segir og starfsfólkið er skelf-
ingu lostið. Engum hefur verið
boðið að flytja sig um set og starfa
á öðrum pósthúsum og fólkinu
finnst sem yfirvöld hafi ekki skýrt
út fyrir því stöðuna og hvað sé
helst til ráða. Fyrirmælin eru þau
helst, að það skuli taka sýklalyfin
lengur en áður hafði verið ákveðið.
Stjórnvöld sökuð
um skeytingarleysi
Washington. Los Angeles Times.
Póstmenn og miltisbrandsógnin