Morgunblaðið - 25.10.2001, Blaðsíða 56

56 FIMMTUDAGUR 25. OKTÓBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
BRÉF
TIL BLAÐSINS
Kringlunni 1 103 Reykjavík  Sími 569 1100
 Símbréf 569 1329  Netfang bref@mbl.is
Allt efni sem birtist í Morgunblaðinu og Lesbók er varðveitt í upplýsinga-
safni þess. Morgunblaðið áskilur sér rétt t i l að ráðstafa efninu þaðan, hvort
sem er með endurbirtingu eða á annan hátt. Þeir sem afhenda blaðinu efni
ti l birtingar teljast samþykkja þetta, ef ekki fylgir fyrirvari hér að lútandi.
EITTHVERT helsta áhyggjuefni
Íslendinga um þessar mundir er hve
illa gengur að byggja upp þorsk-
stofninn hér við land þrátt fyrir mik-
il umsvif í rannsóknum og stjórnun
fiskveiða síðustu tvo áratugi eða svo.
Þorskveiði er nú nálægt 200.000
tonnum ár eftir ár, í stað a.m.k.
400.000 tonna sem menn álitu einu
sinni að miðin gætu gefið af sér með
réttri stjórn. Á eftirstríðsárunum og
fram um 1990 var þorskveiði aldrei
minni en um 300.000 tonn á ári og oft
langt yfir 400.000 tonn, mest árið
1954, 546.000 tonn. Þá veiddu út-
lendingar nærri helming aflans. Ár-
in 1953-1960 var þorskaflinn að með-
altali 495.000 tonn á ári.
Enginn veit hvernig á því stendur
að Íslandsmið gefa ekki meira af sér
en raun ber vitni. Erfitt er að kenna
veðurfari um eða skilyrðum í sjón-
um, því að þessir umhverfisþættir
sýnast ekki hafa verið óhagstæðir.
Annað slagið hafa komið fram raddir
um að aðferðir þær sem notaðar eru
við fiskveiðarnar kunni að vera
óheppilegar. Er þá átt við togveið-
arnar og of stóra möskva í netum, en
einnig brottkast afla o.fl.
Veiðar í botnvörpu hafa verið
stundaðar hér við land í meira en
100 ár og eru því ekki ný bóla. En
veiðarnar hafa breyst mikið, sér-
staklega að því leyti að vörpurnar
hafa stækkað samhliða auknu vél-
arafli skipanna. Togarar hafa nú
gjarnan um 4.000 hestafla vélar. Aft-
ur á móti voru nýsköpunartogararn-
ir með um 1.000 hestafla vél og þótti
mikið þá. Botnvarpa er nú allt að 40
metra breið og er dregin á 5-7 km
hraða á klst. Það þýðir að skip getur
togað yfir einn ferkílómetra botns á
um fjórum klukkustundum. Sést af
því hve stórvirk þessi tæki eru. Þeg-
ar varpan fer yfir veldur hún raski á
botninum, straumhvirflum í sjónum
og miklu ónæði í lífríkinu. Mun mega
jafna því við það þegar fellibylur fer
yfir land. Smáfiskur sleppur í gegn-
um vörpuna, en óvíst er hvort sá
fiskur er ómeiddur. Hann hefur
a.m.k. orðið hræddur. Varpan jafnar
botninn smám saman og breytir bú-
svæði fiskanna. Nú mun vera hægt
að toga á talsvert stærri svæðum við
landið en fyrir hálfri öld vegna þess
að botninn er orðinn sléttari. Rann-
sóknir á áhrifum botnvörpunnar eru
skammt á veg komnar. Einhvern
tímann var sagt að fiskur væri jafn-
dauður hvort sem hann veiddist í
vörpu eða á öngul, en á því máli
kunna að vera tvær hliðar. Smábátar
veiða á línu og handfæri. Mikil
gróska hefur verið í veiðum þeirra
að undanförnu og þær eru taldar
hagkvæmar. Koma þar til framfarir
í bátasmíði, rafknúin færi og beit-
ingavélar. Veiðar á öngla hafa minni
áhrif á umhverfið heldur en togveið-
ar og raska síður lífi ungviðisins.
Bent hefur verið á að fiskurinn bítur
best á önglana þegar lítið æti er í
sjónum, en þá er einmitt æskilegt að
veiða hann. Margt bendir til að rétt
væri að taka stærri hluti aflans á
öngla en nú er gert. Þannig mundi
afrakstur af miðunum trúlega
aukast þegar fram í sækir. Sú breyt-
ing mundi um leið efla hinar dreifðu
byggðir landsins, en það er að
margra áliti eitt brýnasta verkefni
landsmálanna. Vilji menn stefna í átt
að auknum krókaveiðum á kostnað
togveiða þarf að færa mörk togar-
anna utar svo að meira svigrúm
verði fyrir bátana með ströndinni.
Mikil breyting í þessa átt verður þó
ekki gerð í einu vetfangi, heldur á
lengri tíma eftir fyrirfram gerðri
áætlun.
JÓN E. ÞORLÁKSSON,
Skólagerði 22, Kópavogi.
Hvernig á að
veiða fiskinn?
Frá Jóni Erlingi Þorlákssyni:
ÉG ER einn þeirra sem spurði
sjálfan mig þessarar spurningar
fyrir 15 árum eða svo. Ég komst að
þeirri niðurstöðu að nagladekk
væru óþörf í mínu tilfelli. Eru
hálkudagar svo margir að réttlæt-
anlegt sé að aka á nagladekkjum á
auðu malbiki alla hina dagana? Get-
ur maður ekki ekið eftir aðstæðum,
tekið strætó eða leigubíl þessa ör-
fáu daga sem hálkan varir?
Í Reykjavík fer fram markviss
hálkueyðing, þ.e.a.s. saltdreifing.
Starfsmenn borgarinnar fara mjög
snemma af stað á morgnana og
meta ástandið og dreifa síðan salti
á götur eftir þörfum. Sumir hafa
sagt að saltið skemmi göturnar, en
það hefur komið í ljós að sá kafli á
Laugavegi sem er upphitaður og
því ekki saltaður slitnar jafn mikið
undan naggladekkjum eins og aðr-
ar götur í Reykjavík.
Á góðviðrisdögum þornar rykið
sem myndast við eyðinguna á mal-
bikinu. Það myndar svifryk sem
leggst yfir miklar umferðargötur.
Rannsóknir vísindamanna sýna að
rykið er mjög slæmt fyrir heilsu
manna.Tjöruagnirnar berast í
lungun og inn í blóðrásina og hvítu
blóðkornin verða upptekin við að
ráðast á þessa aðskotahluti og geta
því síður varið okkur gegn sjúk-
dómum. Er það ekki einnig ergj-
andi hve margar götur eru lokaðar
á sumrin vegna viðgerða á malbiki
fyrir utan allan kostnaðinn sem
hlýst af þessu sliti? Eitt annað at-
riði sem mætti nefna er hávaði sem
akstur á nagladekkjum veldur íbú-
um húsa sem standa nærri umferð-
argötum.
Í dag eru komin á markað mjög
góð vetrardekk t.d. loftbóludekk og
harðkornadekk, sem geta komið í
stað nagladekkja.
Hugsaðu málið, ökumaður góður.
Eru nagladekkin nauðsynleg?
EINAR ÓLAFSSON,
Mosgerði 24, Reykjavík.
Nagladekk eða ekki?
Frá Einari Ólafssyni: