Morgunblaðið - 20.11.2001, Qupperneq 29

LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 20. NÓVEMBER 2001 29
Félags- og tómstundastarf fyrir ungt fólk í sveitarfélögum.
Betra mannlíf - betri byggð
Ráðstefna á vegum menntamálaráðuneytis,
Sambands íslenskra sveitarfélaga og Æskulýðsráðs ríkisins.
Dagskrá.
Setning: Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson, formaður stjórnar Sambands íslenskra sveitarfélaga.
Erindi:
Albert Eymundsson, bæjarstjóri í Hornafirði: Félags- og tómstundastarf í dreifbýlissveitarfélagi.
Ásdís Halla Bragadóttir, bæjarstjóri í Garðabæ: Áhrif einsetningar skóla á félags-og
tómstundastarf - nýting á aðstöðu sveitarfélags til slíks starfs.
Karl Björnsson, bæjarstjóri í Árborg: Samningar sveitarfélags við
félög og félagasamtök um félags- og tómstundastarf.
Soffía Pálsdóttir, æskulýðsfulltrúi hjá ÍTR: Hverfasamstarf og unglingalýðræði.
Þráinn Hafsteinsson, íþrótta- og tómstundaráðgjafi, Miðgarði, Grafarvogi:
Nýjar leiðir - samþætting og aukið samstarf.
Greipur Gíslason, menntaskólanemi á Ísafirði:
Frumkvæði ungs fólks og stuðningur við nýjar hugmyndir.
Margrét Tómasdóttir, varaskátahöfðingi:
Stuðningur sveitarfélaga við félags- og tómstundastarf félaga og félagasamtaka.
Viðar Sigurjónsson, svæðisfulltrúi Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands á Norður- og Austurlandi:.
Staða og starfsemi félaga og félagasamtaka, sem vinna að
félags- og tómstundastarfi á landsbyggðinni.
Hádegisverður.
Ávarp: Björn Bjarnason, menntamálaráðherra.
Vinnuhópar: Hlutverk sveitarfélaga í félags- og tómstundastarfi ungs fólks.
Markaðssetning félags og tómstundastarfs ungs fólks,
meðal fyrirtækja, stofnana og almennings.
Framtíðarsýn - stefnumótun.
Hlutverk frjálsra félagasamtaka.
Niðurstöður vinnuhópa: Hópstjórar kynna þær.
Ráðstefnuslit: Erlendur Kristjánsson deildarstjóri, menntamálaráðuneyti.
Ráðstefnustjóri: Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, alþingismaður og formaður allsherjarnefndar Alþingis.
Skráning og morgunkaffi frá kl. 09:30.
Fimmtudaginn 22. nóvember nk. kl. 9:45 - 15:30 í Borgartúni 6, Reykjavík.
Ráðstefnan er öllum opin. Ráðstefnugjald er kr. 3.000.
Kaffi, meðlæti og hádegisverður innifalinn.
ir sér ljós mistök sín og reynir að leið-
rétta þau er ógleymanlegt. Hægur
stígandinn þar sem efinn fer að
kvikna í brjósti mannsins er lýst með
höktandi en þó seiðandi gítartónum
Péturs Hallgrímssonar. Eftir því
sem efinn víkur fyrir örvilnan magn-
ast hljómurinn þar til taumlaus heift-
in birtist í brotakenndum hávaða.
Glæsilegt samspil þar sem tónlistin
jók á áhrifamátt senunnar án þess þó
að skekkja framvinduna.
Annars staðar kaus Jóhann að
þróa stefið út í hávært ýl sem skar í
eyru og varð að lokum nánast sárs-
aukafullt. Það er erfitt að lýsa áhrif-
unum af þessu. Ég veit að einhverjir
sessunauta minna urðu nánast reiðir
við þessa árás á skynfæri þeirra. Ég
tel að Jóhann hafi viljað kalla fram
einhverskonar líkamleg viðbrögð við-
staddra. Gera upplifunina líkamlega
jafnt og huglæga. Fyrir mér var
þetta heillandi þótt ég skilji vel að
aðrir hafi orðið hvekktir.
Ég er ekki frá því að ætlun Jó-
hanns hafi verið að skapa sjálfstætt
tónverk í staðinn fyrir að fylgja öllum
lögmálum kvikmyndatónlistar. Hann
virðist hafa leitast eftir að búa til
hljóðheim sem lýsti heildarupplifun
hans af kvikmyndinni í staðinn fyrir
að fylgja framvindunni nákvæmlega
eins og venjan er. Oft náðu tónar og
mynd að skapa heild en á öðrum
stundum skildu leiðir og fókusinn
varð ekki jafn sterkur á framvind-
una. Yfirleitt dró það ekki úr áhrifa-
mættinum þótt bestu atriðin hafi ver-
ið þar sem samruninn var sem
mestur. Einungis í lokaatriðinu
fannst mér Jóhann missa sig. Sigur
var unninn og Vetrarhöllin fallin í
hendur uppreisnarmanna. Í staðinn
fyrir að lýsa ljúfsárri gleðinni og
bræðralaginu sem sýnd var á tjaldinu
kaus Jóhann að yfirkeyra dramatík-
ina með drungalegum tónum sem
stungu illilega í stúf. Þetta er loka-
sena myndarinnar; niðurstaða er
fengin og Jóhann hefði getað sýnt
nýja tíma með því að víkja frá heild-
arstefinu. Þetta var þó aðeins lítill
ljóður á annars ljómandi kvikmynda-
tónleikum og ekki lýsandi fyrir það
sem á undan gekk. Þögul kvikmynd
hlaut sterka rödd og vonandi að jafn
vel takist til á næstu sýningum.
Rafknúin rödd fyrir
þögla byltingu
KVIKMYNDATÓNLEIKAR
Bæjarbíó, Hafnarfirði
Sýnd var sovéska kvikmyndin Endalok
Sankti-Pétursborgar eftir Vsevolod I.
Pudovkin frá 1927 í samspili við tón-
heima Jóhanns Jóhannssonar. Honum til
aðstoðar var Pétur Hallgrímsson á gítar.
Föstudagur 16. nóvember kl. 20.
ENDALOK SANKTI-PÉTURSBORGAR
(KONETS SANKT-PETERBURGA)
Úr kvikmyndinni Endalok Sankti-Pétursborgar.
Heimir Snorrason
Í VETUR verður boðið upp á ný-
lendu í íslensku menningarlífi. Kvik-
myndasafn Íslands stendur fyrir
kvikmyndatónleikum í Bæjarbíói í
Hafnarfirði. Þar verður frumflutt
tónlist eftir íslenska tónlistarmenn
undir sýningu þögulla kvikmynda.
Fyrsti kaflinn í þessari sýningarröð
var á föstudagskvöldið síðasta og það
er óhætt að segja að upphafið lofi
góðu um framhaldið.
Jóhann Jóhannsson hefur ofið raf-
tóna ofan í nokkrar íslenskar kvik-
myndir á síðustu árum og ætti því að
vera þessari gerð tónlistarsköpunar
vel kunnugur. Til sýningar valdi
hann kvikmynd frá Stalínstímanum
(1927) um fall Sankti-Pétursborgar
fyrir bolsévikum árið 1917. Um er að
ræða hreint magnaða áróðursmynd
sem bregður upp myndum af eymd
rússneskrar alþýðu og óhófi borgara-
stéttarinnar í skjóli keisarans. Eins
og sæmir góðri áróðursmynd eru
dregnar skarpar línur milli góðs og
ills og stígandinn birtist í fórnum og
þolgæði sem að lokum leiða til bylt-
ingar og sigurs.
Eins og umfjöllunarefninu hæfði
valdi Jóhann mettaðan og drama-
tískan tón til að lýsa því sem fyrir
augu bar. Hann leggur hávaðahljóð-
list (noise) til grundvallar í tónverk-
inu en blandar þó melódískari áhrif-
um saman við. Grunnurinn var
lagður með fjarlægum dynjanda; ein-
hverskonar vélahljóð sem dregið var
eins og vír í gegn um allt verkið. Ofan
á það skóp hann stef sem reis og féll í
sífellu með mismunandi útsetning-
um. Þetta stef var í einfaldleika sín-
um angurvært og fallegt en með því
að stýra hljómunum sem umléku það
gat hann brugðið upp myndum af
sorg, drunga og æði ásamt öðrum til-
finningum sem myndefnið lýsti.
Oftast gekk þetta vonum framar.
Atriðið þar sem aðal söguhetjan ger-
EFNI barnamyndarinnar Skóla-
slit minnir dálítið á Ævintýrabækur
Enid Blyton, það er hreint ekki
slæm samlíking. Þær eru þó, alla-
vega í minningunni, mun rismeiri
afþreying. Í Skólaslitum eru sögu-
hetjurnar sex og er Teitur (rödd
Ólafs Hrafns Steinarssonar), hinn
ókrýndi foringi þeirra. Skólaárinu
er að ljúka og Teitur og félagar nota
tækifærið til að gera at í Páma
skólameistara (Jakob Þór Einars-
son), og umsjónarkonunni, leiðinda-
skrukkunni fröken Fjólu (Hanna
María Karlsdóttir). Síðan á að njóta
lífsins sumarlangt.
Allt fer á annan veg, það kemur í
ljós að allir vinir Teits eru á förum í
hinar og þessar sumarbúðir, til að
búa þá undir fullorðinsárin. Teitur
lætur sér leiðast uns hann kemst að
raun um að eitthvað undarlegt á sér
stað í yfirgefnum skólabyggingun-
um. Hættulegir vísindamenn reyn-
ast búnir að leggja hann undir sig
til djöfullegra áforma. Teitur leitar
til foreldra og lögreglu en enginn
trúir stráksa. Hann tekur því til
sinna ráða og hóar vinum sínum
saman.
Nokkuð frískleg barnamynd og
vel heppnuð hvað raddval snertir.
Eins er vinahópurinn skemmtilega
samansettur, hér eru flestar teg-
undirnar sem maður minnist frá
þessum áhyggjulausu árum. Hins
vegar hefði innihaldið þolað snjallari
brandarasmiði. Þá eru fortíðarpæl-
ingar hinna fullorðnu líkast til ill-
skiljanlegar ungum krökkum sem
þekkja ekki friðartáknið góða frá
tímum hippa, bítla og blómabarna
frá Benz-merkinu. O.s.frv. Ég er
ekki frá því að sá þáttur mynd-
arinnar hugnist okkur betur, sem
dáum Hendrix ekki síður en
Brahms.
Teiknivinnan er nokkuð hrá að
þessu sinni, örlítið undir áhrifum frá
MTV. Það kemur ekki að sök hvað
efnið og efnismeðferðina snertir.
Það er átakalítið í sjálfu sér en
brýnir þó fyrir unglingum að halda
sem lengst í bernskuna, fullorðins-
árin eru nógu löng og þunglamaleg
samt. Aldrei of mikið gert af því.
Sæbjörn Valdimarsson
KVIKMYNDIR
Sambíóin
Teiknimynd með íslensku tali. Leikstjóri:
Chuck Cheetz. Handritshöfundur: Jonath-
an Greenberg. Tónskáld Denis M. Hann-
igan. Leikstjóri ísl. talsetningar: Jakob
Þór Einarsson. Aðalraddir: Ólafur Hrafn
Steinarsson, Árni Egill Örnólfsson, Kol-
brún Erna Pétursdóttir, Gísli Baldur Gísla-
son, Jakob Þór Einarsson, Hanna María
Karlsdóttir, Örn Árnason. Sýningartími
90 mín. Bandarísk. Buena Vista. 2001.
SKÓLASLIT (RECESS) Börn og fullorðnir
ÞESSI mynd er gerð eftir skáld-
sögu Graham Swifts sem þýdd var
Hestaskál á íslensku. Frásagnar-
mátinn er all sérstakur þar sem
hoppað er frá einni persónu til ann-
arrar, auk þess sem farið er fram og
aftur í tíma, sem gerir hana nokkuð
flókna. það er satt að það tekur smá
tíma að átta sig á atburðarás mynd-
arinnar en það er þess virði.
Hópur vina hefur haldið saman í
áratugi og upplifað öll sín fullorð-
insár saman. Þegar einn þeirra deyr
á hann sér þá hinstu ósk að farið
verði með ösku hans og henni dreift
á draumastaðnum hans við suður-
strönd Englands.
Þessi mynd er sérlega vönduð á
allan hátt og tekst vel að endur-
skapa stemmningu bókarinnar, þótt
ég hafi saknað sumra kafla. Ekki
skemmir fyrir að Schepisi hefur
fengið til liðs við sig eina þrjá bestu
núlifandi enska karlleikara, Ray
Winstone, Michael Caine og Bob
Hoskins. Auk þess skartar myndin
Helen Mirren og fleiri gæðaleikur-
um.
Falleg og átakanleg mynd um líf
og örlög enskra meðaljóna.
Hildur Loftsdóttir
KVIKMYNDAHÁTÍÐ
Regnboginn
Leikstj: Fred Schepisi.
109 mín. Írsk/Bresk 2001.
HINSTA ÓSKIN/(LAST ORDERS)
Uppgjör í vinahópnum
SAKAMÁLAKVÖLD verður á
Súfistanum, bókakaffi í verslun
Máls og menningar við Laugaveg,
í kvöld, þriðjudagskvöld.
Þá verður lesið úr eftirtöldum
bókum: Grafarþögn eftir Arnald
Indriðason, Blátt tungl eftir Árna
Þórarinsson, Morðið í hæstarétti
eftir Stellu Blómkvist og Fest á
filmu eftir Leif Davidsen. Geir-
fuglar leika af nýútkomnum diski
sínum Tímafiskinum.
Dagskráin byrjar klukkan 20
og aðgangur er ókeypis.
Sakamálakvöld á Súfistanum
 KANNSKI er
pósturinn svangur
er eftir Einar Má
Guðmundsson.
„Bókin geymir
38 sögur, þar sem
Einar Már leikur
sér með samband
bókmennta og
raunveruleikans
og beitir til þess ýmsum brögðum frá-
sagnarlistarinnar. Margar sögurnar
eru byggðar á raunverulegum atburð-
um þar sem við sögu koma þekktar
persónur úr þjóðlífinu. Hér njóta sín til
fullnustu ýmsir bestu eiginleikar Ein-
ars Más sem sagnameistara; ljóð-
rænn og innblásinn stíll, hnyttin til-
svör, en ekki síst hið hárfína jafnvægi
harms og gleði,“ segir í kynningu.
Útgefandi er Mál og menning. Bókin
er 137 bls., prentuð í Odda. Kápuna
hannaði Margrét E. Laxness. Ljós-
mynd á kápu tók Brian Sweeney. Verð:
3.990 kr.
Smásögur
 Óvinafagnaður
er eftir Einar Kára-
son.
Sögusviðið er
Sturlungaöldin og
hefst frásögnin á
því að Þórður kak-
ali situr að sumbli
í Noregi árið 1238
þegar hann fær
þær fréttir að faðir hans og hinn
glæsti bróðir, Sturla Sighvatsson, hafi
verið felldir í Örlygsstaðabardaga.
Þórður kakali ákveður að kveðja bílífið
í Noregi, halda heim og mæta fjend-
um sínum. Í hönd fer atburðarás þar
sem við sögu koma stoltir höfðingjar,
þöglir vígamenn, stórlátar konur, flæk-
ingshundar og stríðsþreyttir bændur.
Útgefandi er Mál og menning. Bókin
er 248 bls., prentuð í Odda.
Guðjón Ketilsson hannaði kápu.
Verð: 4.490 kr.
Skáldsaga