Morgunblaðið - 20.11.2001, Blaðsíða 35

UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 20. NÓVEMBER 2001 35
f y n d n a r b æ k u r
„Sagan er vel upp byggð, rennur hratt og örugglega ...
Bók þessi er hin besta gleðipilla í skammdeginu.“
Kristín Heiða Kristinsdóttir, strik.is
„... glæsileg frumraun, mjög skemmtileg lesning.“
Páll Baldvin Baldvinsson, Stöð tvö
„Þarna er geggjað hugmyndaflug á ferðinni ...
Adda Ísabella er dásamleg, snarklikkuð, en maður
nauðaþekkir hana. Þessi bók er meinfyndin og
frábærlega kaldhæðnisleg. Ég hló oft upphátt ...“
Edda Björgvinsdóttir leikari s a l k a f o r l a g . i s
Sjávarútvegsráðherrann hefur all-
ar götur frá því að auðlindanefnd skil-
aði af sér fyrir ári síðan reynt að halda
eftirfarandi útskýringu á niðurstöðu
nefndarinnar að þjóðinni:
1. Nefndin hafi skilað tillögu að tveim
jafngildum leiðum, veiðigjaldsleið
og fyrningarleið.
2. Nefndin hafi verið einhuga um
veiðigjaldsleiðina.
3. Skiptar skoðanir hafi verið um
fyrningarleiðina og tveir nefndar-
menn hafi lýst yfir fullri andstöðu
við hana með bókun.
Þetta eru óvenju ósvífnar blekking-
ar í afar mikilvægu máli og engum
ráðherra sæmandi. En þessu hefur
ráðherrann hamrað á og ofan í kaupið
hefur hann vænt þá sem hafa haldið
fyrningarleiðinni fram um óheilindi í
starfi endurskoðunarnefndarinnar
sem nýlega skilaði sinni niðurstöðu og
að þeir hafi eyðilagt sáttastarf í þeirri
nefnd með því að hlaupa frá frá nið-
urstöðum auðlindanefndarinnar.
Staðreyndir málsins
Þeir sem sátu í auðlindanefnd voru
níu. Þeir hafa ekki allir tjáð sig um
niðurstöðu nefndarinnar frá því að
hún kom fram. Afstaða nokkurra
þeirra hefur þó komið fram opinber-
lega.
Í umræðum á Alþingi fyrir nokkr-
um dögum gerðu Svan-
fríður Jónasdóttir og
Lúðvík Bergvinsson
sem sátu bæði í nefnd-
inni mjög skíra grein
fyrir skoðunum sínum á
niðurstöðu hennar. Það
hafa þau gert áður og
fyrir liggur að Margrét
Frímannsdóttir sem átti
einnig sæti í nefndinni er
sama sinnis.
Þau staðfestu í þess-
um umræðum að það
hafi verið skilningur
nefndarmanna að al-
mennur fyrirvari sem
fram kemur í skýrsl-
unni, en hann gerir grein
fyrir því að nokkrir nefndarmenn geti
einungis sætt sig við aðra leiðina,
hefði átt að tryggja að allir nefndar-
menn gætu skrifað undir skýrsluna.
Þau írekuðu þann skilning sinn að að-
alniðurstaða nefndarstarfsins var að
fara ætti fyrningarleið og að setja
ætti nýtingu þessarar auðlindar í
venjulegt viðskiptaumhverfi, þ.e. að
leigumarkaður sem allir útgerðar-
menn hefðu jafnan aðgang að leysti
úr því hverjir fái að nýta auðlindina.
Þetta er algerlega hliðstæð niður-
staða við þá sem nefndin komst að við
umfjöllun um allar aðrar auðlindir í
þjóðareign. Eiríkur
Tómasson, sem átti
sæti í nefndinni fyrir
Framsóknarflokkinn,
lýsti því yfir á ráð-
stefnu um auðlindir Ís-
lands í Háskólanum 13.
þessa mánaðar að hann
væri fylgjandi fyrning-
arleið. Þeir Ari Edvald
og Guðjón Hjörleifsson
sem vildu fara veiði-
gjaldsleið sættu sig
ekki við fyrrnefndan
fyrirvara og gerðu sér-
bókun um að þeir gætu
einungis sætt sig við
veiðigjaldsleið.
Þetta eru þær stað-
reyndir málsins sem staðfestar hafa
verið opinberlega. Fjórir sem vilja
fyrningarleið og tveir sem vilja veiði-
gjaldsleið.
Sex af níu
vildu fyrningarleið
Undirritaður telur sig hafa fulla
vissu fyrir því að sex af níu nefnd-
armönnum auðlindanefndar aðhyllist
fyrningarleið og að þeir hafi talið að
hinn almenni fyrirvari sem var í álit-
inu gerði þeim fært að skrifa undir þó
báðar leiðirnar væru settar þar fram.
Það væri svo verkefni stjórnmála-
manna að vinna úr niðurstöðum
nefndarinnar. Sjávarútvegsráðherra
er örugglega kunnugt um að fyrning-
arleiðin hafði yfirburðastuðning í
nefndinni. Ráðherrann sýnir því póli-
tíska óbilgirni af versta tagi og óheið-
arlegan málflutning með því að væna
menn um að standa ekki við eitthvert
samkomulag sem einungis hefur orð-
ið til í hans eigin hugarheimi. Fullyrð-
ingar ráðherrans sem ég kom að í
upphafi eru því alrangar. Það er hins
vegar orðið alveg ljóst af gangi mála
frá því að auðlindanefnd skilaði af sér
að veiðigjaldsleiðin sem ráðherrann
talar fyrir hefur orðið til í bakher-
bergjum stjórnarflokkanna og sáttin
sem talað var um átti að felast í því að
aðrir sættu sig við þá niðurstöðu sem
þeir Davíð og Halldór komust að. Að
væna þá um svik og að hlaupa frá
samkomulagi sem ekki segja já og
amen við slíkum vinnubrögðum er
ekki sæmandi neinum stjórnmála-
manni.
Jóhann
Ársælsson
Auðlindanefnd
Þetta eru óvenju
ósvífnar blekkingar
í afar mikilvægu máli,
segir Jóhann Ársæls-
son, og engum
ráðherra sæmandi.
Höfundur er alþingismaður
Samfylkingarinnar.
Sannleikurinn og
sjávarútvegsráðherrann
hvern stað, sem er ígildi þess.
Annað, sem þvælist fyrir hinum
óinnvígðu í þessu Undralandsstríði,
er, að þorskkvótanum skuli úthlutað
í einu lagi eins og þorskstofninn sé
einn. Það hlýtur að vera svo í Undra-
landi. Í landi okkar hinna liggur
fræðilega fyrir í doktorsverkefni
ungrar vísindakonu, sem rannsakaði
þorskinn sunnanlands, að svo er
ekki, jafnvel þar. Önnur vísindakona
hjá Hafró hefur sýnt fram á marga
staðbundna hrygningarstofna
þorsks víðsvegar kringum landið.
Þessi þekking er ekki til í Undra-
landi.
Loks loka Undralandsmenn aug-
unum fyrir því, að þeir vita ekki
hversu stórir veiðistofnar fiskteg-
unda við Ísland eru. Auðvitað á að
nýta veiðiaðferðir, sem gefa afla eftir
því hversu fiskgengd er mikil, og láta
heildarafla að miklu leyti ráðast af
því. Kvótasetning í tonnum stenst
ekki rökhugsun við núverandi þekk-
ingarstig. Togveiðiskipin finna fisk
með hátæknibúnaði þar sem hann er
og sópa honum upp. Línuveiðar
strandveiðiflotans ná fiskinum því
aðeins, að hann sé ekki í nægu æti og
þess vegna ekki í góðum vexti. Þegar
fiskurinn er í góðu æti og þar með í
góðum vexti tekur hann illa eða alls
ekki línuna. Undralandsliðið skilur
ekki, að línuveiðar gefa náttúrunni
færi á að verja sig, sem togveiðar
gera ekki. Fiskvernd kallar því eftir
forgangi krókaveiða umfram tog-
veiðar.
Niðurstaða landsfundar Sjálf-
stæðisflokksins um þessi efni reynd-
ist öll í Undralandi, þar sem engin
skynsemi og engin rök ná til vörslu
sérhagsmuna stóru útgerðarfyrir-
tækjanna í landinu. Þar sást þeim
Undralandsmönnum yfir, að útgerð-
in er rekin í raunheimum, en ekki í
Undralandi þar sem kvótakaup á
ruglverði og skuldasöfnun er hag-
ræðing. Fyrir þá, sem kjósa að heyja
sín stríð og verja hagsmuni innan
landamæra Undralands, mun árang-
urinn blasa við fyrr en síðar. Áfallið
mun lenda á lánastofnunum, hluthöf-
um og þjóðinni allri. Hún er þegar
farin að greiða reikninginn með stór-
felldu gengisfalli.
Meðan við bíðum þess, sem verða
vill tökum við hverri nýrri sögu úr
Undralandi með fögnuði. Okkur þyk-
ir þetta svo indælt stríð, eða hvað?
Höfundur er fyrrverandi
framkvæmdastjóri.
EITT af hlutverkum
foreldra er að gera börn
sín það sjálfbjarga að
þau geti haldið af stað
út í lífið og tekið þar
virkan þátt.
Þetta á þó ekki við
alla foreldra. Þeir for-
eldrar sem eignast fötl-
uð börn þurfa oft að
horfast í augu við annan
veruleika. Oftast þarf
annað foreldrið, eftir
lögbundið fæðingaror-
lof, að hverfa út af
vinnumarkaði. Þetta er
nauðsynlegt til þess að
hægt sé að veita
barninu þá umönnun og
stuðning sem fatlaðir þurfa á að halda
eins og sjúkraþjálfun, iðjuþjálfun og
talþjálfun. Þannig líða árin og eftir
leikskóla með stuðningi er farið í sér-
skólann, eða í almennan grunnskóla
með frekari stuðningi. Síðan eiga fatl-
aðir rétt á fjögurra ára námi við fram-
haldsskóla. En hvað tekur svo við hjá
foreldrum fatlaðra þegar þessu fram-
haldsnámi er lokið? Þótt fatlaðir ein-
staklingar dvelji oftast lengur í for-
eldrahúsum en aðrir kemur að því í
lífi þeirra eins og annarra að fara að
heiman. Það kemur því oftast í hlut
foreldra þeirra að leita að framtíðar-
heimili fyrir þau.
En hver eru búsetuúræði þessa
fólks? Möguleikarnir eru sambýli,
leiguíbúðir, áfangastaðir eða vist-
heimili. Fram að þessu hefur ekki
verið hægt að veita öllum þeim fötl-
uðu einstaklingum sem þurft hafa bú-
setuúrræði lausn sinna mála. Því hafa
myndast langir biðlistar. Nú bíður
201 einstaklingur lausnar sinna mála í
Reykjavík og á Reykjanesi.
Eðlilegt væri að halda að á þeim ár-
um sem uppgangur hefur verið á öll-
um sviðum samfélagsins hefði þess-
um biðlistum verið eytt. En því miður
hefur það ekki verið raunin. Biðlist-
arnir lengjast ár frá ári.
Tvisvar frá árinu
1998 hefur félagsmála-
ráðherra sett á fót
nefndir sem farið hafa
yfir hvernig hægt væri
að eyða þessum biðlist-
um. Athugað hefur ver-
ið hversu margir voru á
listunum og hversu
mikið fjármagn þyrfti
til að eyða þeim. Einnig
var sett á stofn ein
nefndin enn til þess að
athuga hversu mikið
það kostaði ríkið að
flytja málaflokk fatl-
aðra yfir til sveitarfé-
laganna. Í þeirri nefnd
var líka athugað hversu mikið það
kostaði að eyða þessum biðlistum.
Þrátt fyrir að í þessum nefndum sæti
meira eða minna sama fólkið komst
það að mismunandi niðurstöðu. Það
var niðurstaða seinni biðlistanefndar-
innar, sem skilaði af sér í september
árið 2000, að það þyrfti 96 milljóna
króna rekstrarfjárframlag á ári
næstu fimm árin auk 1 milljarðs
króna í stofnkostnað til að eyða bið-
listunum og að á biðlistum væru 175
einstaklingar.
Í þessari skýrslu kemur meðal ann-
ars fram að fötluð börn með umönn-
unarmat voru 733 í lok árs 1999. Það
er að meðaltali 46 börn í árgangi. Þau
börn sem eru mest fötluð eru 377 og
gera má ráð fyrir að þau þurfi umtals-
verðan stuðning til búsetu á fullorð-
insárum. Þetta er aðeins hluti af þeim
hópi sem þarf búsetuúrræði á næstu
árum.
Á fjárlögum fyrir árið 2002 er gert
ráð fyrir 23 milljónum til að reka tvö
ný sambýli seinnihluta ársins 2002.
Fjárframlög til rekstrar samkvæmt
frumvarpinu duga til þess að reka
hvort heimili fyrir sig í þrjá mánuði.
Þetta leysir vanda tólf einstaklinga.
Samkvæmt báðum skýrslum bið-
listanefnda er gert ráð fyrir að fleiri
bætist á biðlistann á hverju ári.
Ef fram heldur sem horfir halda
biðlistarnir áfram að lengjast. Evr-
ópuár fatlaðra er árið 2003. Er það
ekki eðlileg og sanngjörn krafa að
stjórnvöld breyti forgangsröð sinni
og leysi þetta brýna réttindamál
þeirra sem minnst mega sín í sam-
félaginu?
201 á biðlista
Anna
Kristinsdóttir
Fatlaðir
Ef fram heldur sem
horfir, segir Anna
Kristinsdóttir, halda
biðlistarnir áfram
að lengjast.
Höfundur er formaður
foreldrasamtaka fatlaðra.
þetta ekki bara ég, heldur þorri ís-
lenskra tónlistarmanna sem liði fyrir
það að séníin á stöðinni vissu betur
hvernig lög listamannanna áttu að
hljóma til þess að þau gætu fengið
spilun (fyrirgefðu hrokann!).
Ég get sagt þér líka að ég hef talað
við starfsmann, sem að vísu starfar
ekki lengur hjá ykkur, en hann sagði
mér að hann hefði fengið tiltal fyrir
að spila tónlist mína, hvort sem þú
trúir því eða ekki.
Formatið sem þið notið til að setja
upp spilunarkerfi ykkar er erlent og
byggist á allt öðrum forsendum en ís-
lenskum aðstæðum. Íslenskur tón-
listarmarkaður er ekki svo stöndug-
ur að hann þoli að útvarpsstöð, sem
víst hefur hlustun, afneiti honum á
þann máta sem þú og þitt fólk gerir.
Ég var að koma frá Svíþjóð, Finn-
landi og Danmörku. Sænskum tón-
listarmönnum er svo sannarlega gert
hátt undir höfði, það veit ég af eigin
reynslu. Það sama má segja um Dan-
ina og Finnana. Ég var í útvarpsvið-
tölum í hverju landi og spurði þá um
hlutfall innlendrar tónlistar. Ég get
sagt þér að ef hlutfallið væri jafnlágt
þar og á Bylgjunni þá væri útvarps-
leyfi viðkomandi stöðvar í hættu.
Að lokum þá get ég ekki séð, þótt
ég reyni með miðilshjálp að skilja
þig, hvað edrúmennska mín kemur
Bylgjunni eða Rás 2 við. En ég skal
glaður ganga til samstarfs við þig og
stöðina, ekki bara til þess að útgáfu-
fyrirtæki mitt fái peninga til baka og
hlustendur fái eitthvað fyrir sinn
pening, heldur til þess að íslensk tón-
list njóti sannmælis, hvort sem það er
rokk, popp, klassík eða pönk, og verði
spiluð á Bylgjunni.
Bestu vinarkveðjur.
Höfundur er tónlistarmaður.
stretch-
gallabuxur
Kringlunni, sími 588 1680
v/Nesveg, Seltjarnarnesi,
sími 561 1680.
iðunn
tískuverslun
3 skálmalengdir
RIFJÁRN
PIPAR OG SALT
Klapparstíg 44
Sími 562 3614
Rifjárn
fyrir
parmesan,
hnetur,
súkkulaði
o.fl.
Verð 1.495