Vísir - 07.06.1980, Blaðsíða 17

Vísir - 07.06.1980, Blaðsíða 17
VISIR Laugardagur 7. júnl 1980. vtsm Laugardagur 7. júní 1980. Einhverra hluta vegna tengja menn ógjarnan saman raunvísindi og sálarrannsóknir. Þær rannsóknir eru oft settar á bekk meö kukli og fólk sem aö þeim stendur ýmist taliö auðtrúa> veikgeöja eöa haldið tilfinninga- hlöönu óraunsæi og í sumum tilfellum óskhyggju. Þaö er þessvegna athyglisvert aö forseti Sálarrannsóknar- félags Islands er ööru fremur þekktur fyrir störf sem út- heimta raunsæi og rökhyggju. Þetta er Guðmundur Ein- arsson verkfræöingur. Visir ræddi við Guðmund aö heimili hans á Álftanesi eitt síödegi í maí, um lífið og tilveruna, andann og efnið Húsiö hans er byggt inn í hraunið. Hann býöur til stofu Það eru gluggatjöld dregin til hliöar svo ekkert skyggir á útsýnið og maður hefur nærri því á tilfinningunni aö maður sitji í hraunbolla. „Viltu pönnukökur meö kaffinu?" segir hann og snar- ast í eldhúsið, nær í rjómapönnukökur, hellir í bollana og við hefjum spjallið. Ef maður svarar eins og kennarinn vill, þá er mað- ur snjall! Guömundur er alinn upp viB Asvallagötuna I næsta nágrenni viö Einar Kvaran sem var einn af frumkvöölum sálarrannsókna hér á landi. Þótti honum mikið til hans koma? , „Þaö get ég ekki sagt. Hann var I mlnum augum bara aldraöur maöur sem bjó I götunni”, segir hann. „Þaö var ekki fyrr en siöar sem ég áttaöi mig á hvaö hann var sérstakur maður. Samt voru foreldrar minir bæöi i Sálar- rannsóknarfélaginu og Guöspeki- félaginu og rit þessara félaga og bækur um andleg og dulræn efni voru i hávegum á heimilinu. Ég las þær af mikilli athygli þegar jafnaldrar mfnir gleyptu 1 sig Manninn meö stálhnefana” (sem ég las auövitaö lika). Þegar ég var tólk ára gamall las ég bók sem haföi mikil áhrif á mig, en húnheitir „Ósýnileg áhrifaöfl” og er eftir lækninn Alexander Cann- on. Þar skýrir höfundur frá þvi þegar hann var á ferö meö yoga. Þeir komu aö óbrúuöu stjórfljóti sem hann sá enga leið til aö kom- ast yfir. Yoginn baö hann aö vera rólegan og hann vissi næst af sér hinumegin viö ána.” — Trúöiröu þessu? „Hvaö átti maöur aö halda? Þarna er á feröinni virtur læknir Draumar Þaö eru til mörg afbrigöi af þvi sem menn kalla dulræn fyrir- brigöi og eitt af þvf er draumar. Guömundur segir aö þvl I Brook- lyn hafi fariö fram miklar rannsóknir á þvi sviöi og þar sé búiö aö sanna berdreymi. Einnig hafi nýlegar rannsóknir sýnt fólk meö þvi aö láta þaö endurlifa drauma i vöku (dream theraphy). „Ég hitti fyrir skömmu doktor Jerry Steinberg I Ottawa I Kanada. Hann hefur þróaö tækni þar sem hann getur látiö fólk endurdreyma og rætt viö þaö I vökuástandi og aöstoöaö þaö viö aö túlka merkingu draumsins. Þannig hefur hann aöstoöaö fólk sem haföi fengiö martraöir og þjáöist af margskonar hræöslu I svefni. Sálararannsóknarfélagiö hefur áhuga á aö frá þennan mann hingaö og er aö vinna aö þvi.” — Hefur þig sjálfan dreymt merkilega drauma? „Já, já, mjög oft. Þegar ég var sjö ára gamall dreymdi mig endurtekningardraum, það er aö segja sama drauminn nótt eftir nótt. Ég skildi þann draum ekki fyrr en þrjátiu og fimm árum siö- ar þegar ég var á fyrirlestri I London um kenningar Edgar Cayce. Þá rann skyndilega upp fyrir mér hver merking draums- ast i samræmi viö aukna þekk- ingu en trúarbrögöin standa föst. Ég held aö byltingin sem óhjákvæmilega hlýtur aö koma innan þeirra veröi jafnmikil og þegar kirkjan varö aö viöurkenna aö jöröin væri hnöttur. Þaö var mjög erfitt vegna þess aö ef jörö- in væri kúla, væri himinn llka undir henni, og þar var búiö aö ákveöa aö væri helviti. „En hún viöurkenndi aö hún heréi rangt fyrir sér I sllku grund- vallaratriði, hvaö þá meö allt hitt? Allur svona „absolutismi” eöa alhæfingar eru algjör hemill fyrir þroska manna. Skilningur- inn kemur nefnilega ekki i einu lagi, heldur er hann byggöur upp smám saman úr smápörtum eins og mosaikmynd. Maöur nær ekki heildarmyndinni fyrr en eftir langan reynslutíma.” Vonin er mikill aflgjafi — Eitthvaö eöa einhver sem hefur haft mikil áhrif á þig? „Ótalmargt. Ég læröi véla- verkfræöi I Bandarikjunum og vann þar i nokkur ár eftir aö ég lauk námi. Ég vann meöal annars sem verkfræöingur viö aöalbygg- ingu Sameinuöu þjóöanna áriö 1949. Þaö haföi mikil áhrif á mig aö vinna á mjóum vinnupalli viö fjörutiu og fimm hæöa skýjakljúf og yfirvinna lofthræösluna. Eftir slika reynslu veröa allir hlutir smáir. Ég starfaði þarna meö mönnum sem höföu byggt allar hæstu byggingar heims, til dæmis bæöi Empire State og Chrysler- bygginguna. Þaö var ákaflega eftirminnilegt aö vinna meö þess- um mönnum og fá skilning á hvernig svona hlutir eru fram- kvæmanlegir. — Hvernig þótti þér aö vera I Bandarikjunum? „Ég kunni vel viö mig þar. Þaö er svo dynamiskt þjóöfélag. Þar þykir sjálfsagt aö reyna aö kom- ast áfram og hagnaður er enn ekki orðinn eitthvaö sem ber aö fyrirveröa sig fyrir. Hvernig sem aöstæöur manna eru hafa þeir alltaf þessa von um aö geta kom- ist áfram og þaö gerir þetta þjóö- félag svo lifandi. Þjóöfélag sem er búiö aö missa vonina er eigin- lega hálflamaö, þvl vonin er svo mikil aflgjafi. Þaö eru óskaplegur baggi á sálinni aö eiga ekki von” Lifið sjálft skuldar manni ekki neitt. — Það er manns eigið framlag til þess sem ræður úrslitum. isins deilist samkostnaöur á færri aöila, landlegan þýöir minni upp- skeru og fjarlægöin þýöir aö þaö sem viö seljum og kaupum kostar meira. Þess vegna þurfum viö aö vinna meira en aörar þjóðir.. Sér- hver einstaklingur veröur aö leggja meira á sig ef hann ætlar aö búa viö sömu llfskjör og nágrannaþjóöirnar. Þetta sjónar- mið veröur aö hafa i huga þegar menn eru aö gera kröfur. Samneyslan hdrlendis er lfka oröin alltof mikil. Þaö er taliö aö þjóðfélag sem fer yfir 37% I sam- kostnaö sé komin á hættulegt stig en viö erum meö 45%. Þaö veröur aö endurskoöa grundvöll vel- feröarþjóöfélagsins þannig aö einstaklingarnir veröi ábyrgari fyrir sjálfum sér og leysi sin mál sjálfir I staö þess aö ætlast til aö bænda- og fiskimannasamfélag hafi nánast stokkiö inn i tækniöld- ina. Fram aö striöi voru vegir hér lagöir meö haka, skóflu, og hest- vöguum meöan nágrannaþjóöir okkar höföu notsö til þess vélknúin tæki frá aldamótum. Striöiö viröist hafa skipt sköpum um framfarir og ágætt dæmi um þaö er aö þaö voru striösaöilar sem komu fótum undir flugmál okkar. Viö fengum allt gefins og til þess voru notuð hernaöarút- gjöld annarra þjóöa. Sem dæmi um óraunsæi ráöa- manna hér á landi I efnahagsmál- um, má nefna aö þaö var veriö aö tala um aö byggja flugvöll á Alftanesi á sama tima og viö höföum ekki efni á aö holufylla malbik á vellinum sem okkur var gefin þrjátlu árum áöur. „Ekkert mikilvægara en ad þekkja sjálfan sig — SEGIR GUÐMUNDUR EINARSSON VERKFRÆÐINGUR OG FORSETI SÁLARRANNSÓKNARFÉLAGS ÍSLANDS f HELGARVIÐTALI sem hefur rannsakaö manns- llkamann alla sina ævi. Kaflar úr þessari bók voru birtir I Eimreiö- inni og vöktu mikla athygli á sin- um tlma. Þegar ég kem i menntaskóla er mér kennt aö svona hlutir gerist ekki og ég lokast fyrir þeim I tiu ár eöa þangaö til ég kynnist fólki meö dulræna hæfileika og verö vitni aö hlutum sem ég get ekki véfengt. Þaö er svo einkennilegt, aö i menntaskólum eiga menn fyrst og fremst aö læra utanbókar og þar er lltiö gert til aö þroska skapandi hugsun. Ef maður svar- ar eins og kennarinn vill, þá er maöur snjall. Þess vegna voru þaö mikil viöbrigöi aö koma i háskóla i Bandarfkjunum og verkfræöi þar var nefnilega lögö á þaö áhersla hvaö lltiö er vitaö og fyrst og fremst kennt hvernig ætti aö leita eftir þekkingu. Fyrir mér er verkfræöi aöferöarfræöi. Hvaö sálarrannsóknirnar áhrær- ir, þá hefur verkfræöin veriö áhaldiö, „instrumentiö”, til aö stunda þær. Þaö er ekki vist aö án hennar heföi ég getaö veriö hlut- laus rannsakandi. Þetta eru svona nálgunarvisindi, — tilraun til aö vera réttu megin viö hiö rétta. Þaö er ekkert mikilvægara en aö þekkja sjálfan sig og ef ein- hver þekkti sjálfan sig allt niöur I minnstu frumu, þá vissi hann I raun og veru allt”. ins var. Maöur breytist allur á sjö ára fresti og þá hefur hver ein- asta fruma verið endurnýjuö. Þessi draumur var „astral- draumur” sem tengdist þeirri breytingu”. Sálarblinda og andlegt ólæsi A stól I stofunni eru staflar af bókum um nýjustu rannsóknir á hinum ýmsu sviöum sem Guö- mundur sýnir mér máli slnu til staöfestingar meöan viö ræöum saman. Hann segir mér frá til- raunum meö hugsanaflutning og fjarsýni. „Maöur meö dulræna hæfileika situr meö blokk og teiknar þaö sem á þeirri stundu ber fyrir augu annars manns, sem vinnur meö honum en er staddur einhvers- staöar úti I bæ. Eitt sinn sagöi teiknarinn: „A ég ekki bara að teikna þaö sem hann á eftir að sjá? — og gerði þaö. Þegar i ljós kom aö tilraunin haföi heppnast hrukku rannsóknarmennirnir svo Það er hægt að vera blindur á sálinni alveg eins og augunum viö aö þeir þorðu ekki aö segja frá þvi I tvö ár”, segir Guömundur og hlær. Ég spyr hann um falsmiðla sem flett hafi veriö ofan af. „Falsmiölar, já. Houdini geröi talsvert af þvl aö fletta ofan af þeim viö mikla hrifningu án þess aö nokkrum dytti i hug, aö rannsaka hans aöferöir. Þegar þaö loks var gert, kom i ljós aö Houdini kom sjálfur meö „sönn- unargögnin” meö sér þegar hann var aö afhjúpa „svindliö”. Svo er annaö, — Þú talar um falsmiöla. Hefuröu einhverntima heyrt talaö um falssöngvara? Þaö er hægt aö hafa bæbi mikla og litla hæfileika á einhverju sviöi án þess aö manni sé endilega ljóst sjálfum hvaö maöur er fær um. Þannig getur til dæmis hver sem er veriö meö litla sönghæfileika en trúaö þvi samt i einlægni aö hann geti sungiö vel. Sama er aö segja um skilnings- skortinn — hann getur veriö meö- fæddur. Þaö er ekki hægt aö vera blindur á sálinni alveg eins og augunum. Einhver sagði að það væri nóg fyrir blindan aö fá ljós en þaö er augljóslega ekki nóg. Hann þarf aö fá sjón til aö geta séö ljósiö. Hjá sumum er ekki eðlileg starfsemi á báðum helm- ingum heilans. Þaö er einhver samgróningur sem orsakar and- legt ólæsi, rétt eins og sumir eru heyrnarlausir”. Þaö er eitt sem er mikilvægt aö gera sér grein fyrir og þaö er aö fáfræði manns um lögmáliö, breytir ekki lög- málinu, þess vegna ber manni aö kynna sér lögmálin. Lífið skuldar manni ekki neitt — Hvenær fékkstu fyrst það sem þú kallar áþreifanlega sönn- un fyrir framhaldsllfi? „Það var á miöilsfundi hjá Haf- steini Björnssyni áriö 1958. Þá kom afi fyrri konu minnar fram og Hafsteinn umbreyttist þannig aö allt hans fas og göngulag varö gamals manns. Þegar hann heils- aöi mér fann ég glöggt aö litli- fingur hægri handar var kreppt- ur. Þegar ég fór aö spyrjast fyrir um þetta hjá börnum hans könn- uöust þau ekkert vib þaö nema yngsta dóttirin. Astæöan til þess aö hún vissi þetta en ekki þau var auövitaö sú aö hún var enn I foreldrahúsum þegar fingur hans krepptist en þau voru farin aö heiman. Þessi sönnun var efnisleg þar sem likami miðilsins breyttist vegna áhrifa frá framliðinni persónu. Þarna var ekki um hug- læg áhrif aö ræða eöa möguleika á hugsanaflutningi. Ég veit ekki til aö nokkur skýring sé til á þessu fyrirbrigöi önnur en sú aö orku- einingin „sál” hafi veriö stödd þarna. Þessi maöur var löngu lát- inn og ég haföi aldrei hitt hann Þaö, aö lifiö hafi tilgang og framhald er i rökrænu samhengi viö aöra þekkingu sem viö höfum um manninn og lifiö. Sálarrannsóknir hafa tilgang og niöurstööur þeirra eiga aö vera nytsamar fyrir hvern mann sem vill lifa innihaldsriku lifi. Lifið sjálft skuldar manni ekki neitt, þaö er manns eigið framlag til þess sem ræður úrslitum”. Bænin ódýrasta orkan — Hvað hafa sálarrannsóknir gert fyrir þig? „Þær hafa breytt öllu matskerfi á gæöum lifsins. Maöur tekur engan gjaldmibil meö sér þegar maöur kveöur þetta lff, en meö verkum slnum getur maöur sent eitthvaö á undan sér. Og svo er þaö bænin. Kraftur bænarinnar er raun- verulegt afl og liklega ódýrasta orka sem sérhver einstaklingur gæti notaö ef hann kæröi sig um. Þaö má likja bæninni viö lýsandi peru sem settur er skermur á þannig aö ljósið beinist aö ákveönum afmörkuöum fleti.” — Ferö þú reglulega meö bæn- ir? „Nei, þaö getég ekki sagt. Ég fer ekki meö bænir nema ég hafi til- efni og mér finnst bænir sem eru lesnar reglulega eins og þula innantómar og kraftlausar — Hvað finnst þér mikiivæg- ast? „Fólk! Ég hef mikinn áhuga á fólki yfirleitt og nýt samskipta viö þaö. Þaö er ekki út i bláinn þetta meö aö maður sé manns gaman. Fólk er lika svo skemmtilega óllkt enda væri þetta alveg steril tilvera ef allir væru eins. Þaö sem ég met ööru fremur I fari annarra er jákvætt hugarfar. Þeim sem þaö eiga, nýtist líka betur allir hæfileikar og tækifæri”. — Hefurður oft gert mistök? „Engin sem ekki var þörf lexla. Þaö skeður ekkert i heiminum fyrir tilviljun og ég tek undir meö þeim sem sagöi „Eftirlátiö kján- unum aö biöja um keppni” Ekki lengur pláss fyrir guð á litlu skýi — Ahugamál? „Þau eru ákaflega margvisleg. Ég hef mikinn áhuga á liffræöi fornleifafræöi, sögu, stjörnufræði og geimvisindum” Hann dregur upp bók um nýjustu uppgötvanir I stjörnu- fræöi og bendir mér á teikn- ingarnar sem sýna jöröina I réttu stæröar- og fjarlægðarhlutfalli við sólkerfið. „Þegar maöur ser svona mynd- ir og eins þær sem hafa veriö teknar úr geimförunum, veröur maöur aö endurskoöa hugsun sina um Guö. Þaö er ekki pláss fyrir hann lengur á einhverju litlu skýi, þarna uppi hlustandi á fyrir- greiöslubeiönir héöan af jöröinni. Heimsmyndin er alltaf aö breyt- Samneysla hérlendis of mikil — Hvað meö islenskt þjóðfélag? „Islendingar þurfa aö gæta sin á þvi I dag aö missa ekki frels- ið úr höndunum á sér. Ef þeir hætta aö hafa efnahagslegt frelsi þá hafa þeir glataö hluta af frels- inu. Svo veröa menn lika aö átta sig á þvi aö þaö er ekki hægt aö taka upp erlendar kenningar án þess aö heimfæra þær upp á islenskar aöstæöur. Okkar sérstaöa er fólgin i smæb þjóöarinnar, landlegu og fjarlægö frá þeim nágrönnum sem viö eig- um viöskipti vib. Vegna fámenn- aörir þaö er aö segja sam- kostnaðurinn, sjái um þau. Ef viö gefum okkur, aö þaö sé einn af hverjum fimm sem þarf á sam- hjálp aö halda veröa hinir að leggja hart aö sér til aö þaö sé hægt. Og ef lagst er á framtaks- vilja þeirra meö óeölilegri skatt- lagningu þannig aö þeir missa ahuga á aö vinna, þá minnkar i jötu samneyslunnar, þetta er eins og aö setjast á gæsina sem verpir gulleggjunum. Stríðið kom með framfarirnar Umskiptin hérlendis uröu mjög snögg og má segja ab islenskt Faismiðlar? Hefurðu einhverntima heyrt um falssöngvara? Svo má nefna merkilegt dæmi um rangar ákvaröanir eins og Flugleiðir. Þaö fyrirtæki er stórt og áhugavekjandi dæmi af þvi þaö skiptir svo miklu máli fyrir þjóöina. 1 þessu tilviki brást einkaframtakið. Þaö stóö sig viö aö byggja upp fyrirtækiö — þaö heföi rlkiö aldrei getaö gert — en þaö sofnaöi á veröinum og tók ekki eftir, þegar þaö stóö á kross- götum heldur anaöi áfram f blindni. Þessvegna fór sem fór. Engir hafa meiri þörf fyrir það en við að nýta hvern þjóðfélagsþegn til fullnustu Alvarlegasta vandamál okkar er veröbólgan” segir Guömund- ur. „Hluti af veröbólgunni er aö framleiöni á einstakling er of lltil til aö standa undir ndverandi kröfum velferöarþjóöfélagsins. Þessu dæmi er best lýst meö þvi aö viö 900% veröbólgu uröu 9% raunbætur. Einhverjar aivarleg- ar breytingar þurfa aö veröa ef ekki á aö enda meö ósköpum. Engir hafa meiri þörf fyrir þaö en viö vegna haröbýlis og fámennis, aö nýta hvern þjóö- félagsþegn til fullnustu. Og vegna fæöar sinnar verða íslendingar aö hlúa að þeim einstaklingum sem geta skaraö fram úr og hleypa þeim fram úr” segir Guömundur Einarsson.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.