Pressan - 21.03.1991, Qupperneq 25

25
LISTAPÓSTURINN
Kristirm G. Harðarson
Spólar til baka
og nálgast
sína
Ingrid Jónsdóttir, Rósa G. Þórsdóttir og Stefán Jónsson: Fengum ómetanlegar upplýsingar um atferli blindra.
Dalur hinna blindu
Þíbilja frumsýnir leikgerð byggða á smásögu eftir H.G. Wells
„Það er mjög fallegur boö-
skapur í verkinu sem segir
okkur ekki minna um heim
sjáenda en heim hinna
blindu," sögðu leikarar úr
leikhópnum Þíbilju sem
frumsýnir bráölega leikrit
byggt á smásögu eftir H.G.
Wells sem nefnist Dalur
hinna blindu. Þetta er þriðja
verkefni leikhópsins sem var
stofnaður fyrir þremur árum
en fyrsta sýningþeirra á verk-
inu Gulur rauður grœnn og
blár var frumsýnd vorið 88.
Smásaga H.G. Wells byggist á
suður-amerískri þjóðsögu
sem segir frá því þegar Evr-
ópubúar réðust inn í Suður-
Ameríku.
Spænskur harðstjóri leggur
undir sig Ecuador í Andes-
fjöllum og hópur fólks flýr
undan harðræði hans langt
upp í fjöllin og sest að í litlum
dal. Ógæfan dynur yfir sam-
félagið þegar miklir jarð-
skjálftar orsaka grjótskriður
sem loka dalnum af. Augn-
sjúkdómur veldur því að
börnin í dalnum fæðast blind
en með hjálp hinna fullorðnu
læra þau að aðlaga sig daln-
um. Með nýjum kynslóðum
glatast þeim vitneskjan um
sjónina að fullu og heims-
mynd þeirra tekur mið af því.
Wells lætur síðan nútíma-
mann koma í dalinn og hann
vill leiða íbúana í allan sann-
leik um sjónina. í leikgerð Þí-
bilju eru nútímamennirnir
tveir, faðir og sonur. Þeir upp-
lifa heiminn á ólíkan hátt.
Annar þeirra vingast við íbú-
ana og sættir sig við þeirra
gildismat en hinn vill leiða þá
í allan sannleik um yfirburði
sjónarinnar.
Listapósturinn ræddi við
þrjá leikara úr sýningunni,
þau Ingrid Jónsdóttur, Rósu
G. Þórsdóttur og Stefán Jóns-
son og Ólöfu Sigurðardóttur
búningahönnuð.
Hvernig gerðuð þið leik-
gerðina að verkinu?
„Fyrst bjuggum við til
grind en unnum handritið að
öðru leyti í spuna. Við þurft-
um auðvitað að lesa okkur
mikið til um frumstæða þjóð-
flokka og kynna okkur hin
ýmsu trúarbrögð áður en við
byrjuðum að spinna út frá
þeim upplýsingum. í forvinn-
unni höfðum við einnig sam-
band við Blindrafélagið sem
veitti okkur dygga aðstoð og
þá einkum Asgerður Ólafs-
dóttir blindrakennari. Sú
vinna gaf okkur mikið og við
fengum þar ómetanlegar
upplýsingar um atferli
bíindra sem leiddu okkur
áfram í að búa til þetta samfé-
lag. Við fengum að dvelja
inni í skólastofu þar sem
blind börn voru við nám og
þau sýndu okkur leikrit. Það
var gífurlega mikilvægt að
okkar dómi að kynnast þess-
um börnum því þau hafa ekki
náð að aðlaga sig heimi sjá-
enda og allar hreyfingar og
annað slíkt er þeim fullkom-
lega eðlilegt. Eftir að við
höfðum unnið í talsverðan
tíma með spuna tókum við
hlé í mánuð meðan leikstjór-
inn skrifaði og vann úr text-
anum.
Það taka ails tíu leikarar
þátt í sýningunni og átta
þeirra leika blint fólk. Þessir
átta þurftu því að skapa trú-
verðuga og margbreytilega
fulltrúa slíks samfélags. Þetta
var gífurlega krefjandi og um
leið skemmtilegt."
Hvað segir þetta leikrit
okkur um átök þessara
tveggja heima? Erum við
leidd í allan sannleik um yfir-
burði sjónarinnar eða hroka
hins vestræna heims?
„Leikritið segir okkur ekki
minna um heim hinna sjá-
andi en heim hinna
blindu. Leikritið vekur upp
spurningar um gildismat
Vesturlandaþjóða gagnvart
frumstæðum þjóðfélögum og
gagnvart þeim sem eru öðru-
vísi. I litla samfélaginu er
mikil harmónía og barnsleg
gleði ríkjandi og þau þekkja
til dæmis ekki ofbeldi fyrr en
mennirnir tveir koma inn í
samfélagið. í lokin er síðan
spurningin. Hverjir eru blind-
ari; þeir sem sjá eða hinir sem
sjá ekki?“
í sýningunni eru falleg
dansatriði. En þið dönsuðuð
svolítið bogin. Var það með
ráðum gert? Hvernig er að
hreyfa sig svona alveg blind-
ur?
„Það krafðist mikillar þjálf-
unar. Blint fólk hreyfir sig var-
lega og hægar. Það er ekkert
að vingsa höndunum í allar
áttir. Við leikum líka með límt
fyrir augun og viljum síður
upplifa það að detta niður af
sviðinu. Dansinn er snar þátt-
ur í frjósemisdýrkun og trúar-
brögðum frumstæðra þjóð-
flokka og við gáfum okkur
það að svo væri einnig í þessu
tilfelli þó að með öðru sniði
væri. Svo er þetta líka leik-
sýning og við vildum hafa
eitthvað fyrir augað.“
Eitthvað að lokum?
„Já, við köllum þetta
Blindrabæ núna. Við viljum
koma á framfæri þökkum til
Borgarleikhússins fyrir lánið
á aðstöðunni og annan stuðn-
ing sem þau hafa veitt okkur.
Auk þess viljum við hvetja
fólk til að láta sýninguna ekki
framhjá sér fara. Þetta hefur
verið mjög krefjandi og
skemmtilegur tími en þó
skyggir á fjárskortur sem er
fylgifiskur sjálfstæðu leik-
hópanna."
Leikararnir sem taka þátt í
sýningunni eru alls tíu. Þeir
eru: Árni Pétur Guðjónsson,
Rósa Guðný Þórsdóttir, Ingrid
Jónsdóttir, Stefán Jónsson,
Kjartan Bjargmundsson, Ól-
afur Guðmundsson, Ása Hlín
Svavarsdóttir, Helga Braga
Jónsdóttir, Inga Hildur Har-
aldsdóttir og Stefán Sturla
Sigurjónsson. Leikstjóri er
Þór Túliníus en um hreyfing-
ar sá Sylvía Von Kospoth.
Lýsinguna hannaði Egill Ingi-
bergsson og leikmynd og
búninga þær Guðrún Sigríð-
ur Haraldsdóttir og Ólöf Sig-
urðardóttir. Sýningar verða í
Lindarbæ.
„Árin eftir að ég skreið úr
skóla fór ég vítt yfir, úr einu í
annað. Undanfarin fjögur ár
hefég verið að spóla til baka
og hendi því sem ég kann
ekki við í mínu fari, skapa
meiri heild. Líklega er ég ná-
lœgt því aö komast á mína
þúfu," segir Kristinn Guð-
brandur Harðarson myndlist-
armaður í spjalli við PRESS-
'UNA á sýningu sinni í Nýlista-
safninu.
Kristinn hóf myndlistar-
nám í Myndlistaskóla Reykja-
vikur árið 1972. Síðan fór
hann í Myndlista- og handiða-
skóla íslands árið 1973 og
lauk þaðan námi árið 1977.
Eftir það dvaldi hann eitt ár
við nám í Haag í Hollandi, en
hefur síðan unnið margvísleg
störf hér heima, aðallega við
kennslu síðustu ár, nú í MHÍ
og Myndlistaskóla Reykjavík-
ur. A sýningunni í Nýlista-
safninu kemur Kristinn víða
við; týndir kettir, ló, blýantur
á olíu á striga, sulta og maj-
ónes. Allt þetta rennur saman
hjá Kristni og myndar heild.
„Straumar og stefnur í
myndlist eru nú á margan
hátt gerólíkar því sem verið
hafa á öldinni, bæði efnislega
og hugmyndalega," segir
hann. „Þú getur varla fundið
það efni sem ekki er verið að
vinna með og menn búa jafn-
vel til ný efni.“
Þú smitaðist af expression-
ismanum upp úr 1980?
„Já þetta varð flóðbylgja
og ég tók þátt í leiknum eins
og flestir. Reyndar lenti ég
svolítið á milli tveggja elda.
Þegar ég var í Myndlista- og
handíðaskólanum fékk ég
konseptuppeldi, en um það
bil er ég var að ljúka námi og
var enn mjög móttækilegur
kom þessi bylgja í málverk-
inu."
Kristinn segir að hug-
þúfu
myndalistin hafi verið endir á
ákveðnu skeiði: Alltaf áfram,
aldrei að líta til baka. Svo
kom þetta nýja málverk sem
var kannski upphafið á nýrri
hugmyndafræði: Stöldrum
við, lítum til baka.
...en núna er allt leyfilegt?
„Já, að því er virðist, en
það koma alltaf reglur. Um
leið og búið er að brjóta
rammann koma aðrar reglur.
Maður losnar aldrei undan
reglunum."
Þú ert svolítill sögumaður í
verkum þínum?
„Ég finn til skyldleika við
þessa sérkennilegu alþýðu
sagnamanna, sem eru senni-
lega alveg að hverfa. Út um
allt land voru fræðimenn sem
skrifuðu um allt mögulegt,
sögur af sjávarhrakningum,
slæmum veðrum, vísur, mál-
lýsingar, draugasögur og
kímnisögur. Þetta finnst mér
mjög spennandi litteratúr."
Kristinn segist ákveðinn í
að gefa út bók, með litlum
sögum. Boðsgestir á sýningu
hans í Nýlistasafninu fengu
nokkur sýnishorn úr þeirri
smiðju hans og hér fylgir eitt:
BLÓMASAGA
Tveir stálpaðir drengir sitja
á grasflöt framan við tvílyft
timburhús. Gróðurinn á lóð-
inni hefur bersýnilega haft
sína hentisemi árum saman.
Drengirnir halla bökum sín-
um makindalega upp að
steintröppum sem liggja upp
að bakdyrum hússins. I kjöltu
þeirra liggja þykkar möppur
sem halda saman hasarblöð-
unum. Þeir lesa af ákafa. Með
annarri hendi fletta þeir blað-
siðunum og bleyta puttana
við og við með tungunni svo
þeir nái betra gripi. Með
hinni slíta þeir annars hugar
upp fífla og grös.
koma aðrar reglur.