Tíminn - 06.04.1972, Blaðsíða 3

Tíminn - 06.04.1972, Blaðsíða 3
*(* Fimmtudagur 6. apríl 1972. TÍMINN Vilmundar Jónssonar JDrengurinn sem fannst á laugarbotninum látinn minnzt á Alþingi EB—Reykjavík. A fundi i Sameinuðu Alþingi i gær minntist Kysteinn Jónsson, forseti Sameinaðs þings, Vil- mundar Jónssonar, fyrrverandi landlæknis og alþingismanns. Fara minningarorð Eysteins Jónssonar hér á eftir: Vilmundur Jónsson,fyrrverandi landlæknir og alþingismaður, andaðist i sjúkrahúsi hér i Reyk- javik 28. marz siðastliðinn, 82 ára að aldri. Hann átti sæti á Alþingi á árunum 1931-1934 og 1937-1941, sagði af sér þingmennsku i júli þáð ár og hafði þá setið á 8 þing- um alls. Vilmundur Jónsson var fæddur 28. mai 1889 að Fornustekkum i Nesjum i Austur-Skaftafellssýslu. Vilmundur Jónsson Foreldrar hans voru Jón bóndi þar og siðar verkamaður á Seyðisfirði Sigurðsson á Borg á Mýrum i Austur-Skaftafellssýslu Bjarnasonar og kona hans, Guð- rún Guðmundsdóttir bónda að Taðhóli i Nesjum Guðmundsson- ar. Hann lauk gagnfræðaprófi á Akureyri vorið 1908, stúdentsprófi i menntaskólanum i Reykjavik 1911 og embættisprófi i læknis- fræði i Háskóia tslands vorið 1916. Þá um sumarið starfaðí hann i sjúkrahúsi i Osló, en var um haustið settur héraðslæknir i Þistilfjarðarhéraði. Haustið 1917 var hann settur héraðslæknir i tsafjarðarhéraði; skipaður i það embætti 1919 og jafnframt yfir- læknir sjúkrahússins þar. Gegndi hann þeim störfum til 1. oktober 1931, er hann var skipaður land- læknir. Var hann landlæknir tæpa þrjá áratugi, lét af þvi embætti vegna aldurs i árslok 1959. , Vilmundur Jónsson gegndi ýmsum störfum á sviði heil- Srigðis og félagsmála jafnframt aoaistarfi sinu. Hann átti sæti i bæjarstjórn ísafjarðarkaupstað- ar 1922-1931, sat i skólanefnd kaupstaðarins 1926-1931, var i stjórn Kaupfélags tsfirðinga frá stofnun þess 1920 til 1931 og for- maður i stjórn Samvinnufélags ísfirðinga frá stofnun þess 1927 til 1931. Hann var i stjórn Kaup- félags Reykjavikur 1935-1936 og s'ðan i framkvæmdastjórn Kaup- f 'lags Reykjavikur og nágrennis 1937-1943. Hann var formaöur stjórnarnefndar Landsspitalans 1931-1933 og siðan rikisspitalanna 1933-1959, forseti læknaráðs frá stofnun þess 1942 til 1959, formað- ur skólanefndar Lyfjafræðinga- skóla íslands frá stofnun hans 1940 til 1957 og formaður skóla- nefndar Hiúkrunarskóla Islands 1945-1959. Sæti átti hann i stjórn- skipaðri nefnd, er samdi frum- varp til kosningalaga árið 1933 og var i landskjörstjórn 1933-1956. t ritstjórn rikisútgáfu námsbóka var hann 1937-1945. Árið 1942 var hann i stjórnskipaðri nefnd.sem endurskoðaði barnaverndarlög. Vilmundur Jónsson valdi sér læknisfræði að sérnámi. Hann var héraðslæknir hálfan annan ára- tug við góðan orðstir og farsæll sjúkrahúslæknir. Á þeim árum fór hann nokkrum sinnum utan til að kynna sér læknisstörf i sjúkra- húsum. Lengstan hluta ævi sinnar var hann i embætti landlæknis, reglufastur, afkastamikill og ráð- deildarsamur embættismaður. Ritstörf voru gildur þáttur i ævistarfi Vilmundar Jónssonar. Hann samdi bækur, ritlinga og blaðagreinar um ýmis hugðarmáí sin. Hann var bindindismaður og ritaði talsvert um áfengismál. Hann skrifaði fjöida blaðagreina um stjórnmál. Margs konar rit og ritgerðir um heilbrigðismál og læknamálefni voru þáttur i emb- ættisstörfum hans. En þau mál áttu rikari itök i huga hans en embættisskyldur kröfðust. Saga lækninga og læknisfræði á tslandi var honum hugleikið viðfangs- efni. Gagnmerk rit og ritgerðir eftir hann um þau efni hafa birzt á prenti. Rit hans um lækningar séra Þorkels Arngrimssonar i Görðum á Álftanesi var i janúar 1946 metið af læknadeild Háskóla íslands gilt til varnar fyrir doktorsnafnbót i læknisfræði, en hann lét við það sitja. Á sjötugs- afmæli hans árið 1959 var hann af Háskóla tslands sæmdur doktors- nafnbót i heiðursskyni. Vilmundur Jónsson var einn af áhrifamestu frumherjum jafnað- arstefnunnar hér á landi. Hann var skoðanafastur, sjálfstæður i hugsun, málsnjall og rökfastur. Á Alþingi lét hann mikið að sér kveða og var hér einn af leiðtog- um Alþýðuflokksins. Hann beitti sér fyrir stenfumálum flokks sins, var meðal annars einn af samningamönnum um stjórnar- myndun 1934. Umbótum i heil- brigðismálum og félagsmálum sinnti hann af kappi, og sér þess mikil merki i löggjöf og fram- kvæmdum. Hann átti til að mynda frumkvæði að þvi, að árið 1934 var ráðinn sérstakur læknir til að starfa að berklavörnum með öðrum hætti og á Alþingi 1939 flutti hann i samráði við berkla- yfirlækni frumvarp að þeim berklavarnalögum, sem siðan hafa verið i gildi. Sú stefnubreyt- ing, sem mörkuð var með þessum aðgerðum i baráttunni gegn berklunum, bar stórfelldan árangur, eins og alþjóð er kunn- ugt. Vilmundur Jónsson var með ágætum ritfær, hagur orðsmiður, margfróður og hugkvæmur. Hann sóttist ekki eftir vegtyllum, en varð mikið ágengt. Hann vann æviverk sitt af gjörhygli, vand- virkni og mikilli atorku. Ég vil biðja háttvirta alþingis- menn að minnast Vilmundar Jónssonar með þvi að risa úr sæt- um. L ()<>—Reykjavik. Drengurinn, sem fannst mcðvitundaiiaus á botni sund- laugar Vesturbæjar mánu- daginn 27. marz. s.l., lézt i Borgarspitalanum i fyrra- kvöld. Ilann var 8 ára að aldri. Drengurinn hét Kristinn Jón Beuuieson og átti lieima að Framnesvegi :t. Kristinn var einn i lauginni rétt áður en hann fannst. Voru þegar hafnar á honum lifgun- artilraunirá laugarbakkanum og á leiðinni á spitala, og þar var hann settur i sérstök öndunartæki. En hann komst aldrei til meðvitundar. Ekki eins lítið í Þjórsá í 45 ár Eldri menn i Gnúpverjahreppi segja, að ekki hafi verið eins litið i Þjórsá i 45 ár og i vetur. Enda er það svo að ganga má þurrum fót- um yfir farveg árinnar upp við inntaksmannvirkin, þvi það af ánni, sem ekki fer i inntakslónið, fer i isskurðinn. Enginn is er á ánni við inntaks- mannvirkin, og heldur enginn grunnstingulT i ánní. Myndin er tekin um páskana, og er hún tekin af eystri bakkanum og yfir far- veginn, þar sem ekki er dropi af vatni. (Timamynd Kári) Hrafnar göbbuðu lögregluna í Rvík (K>—Heykjavik. I.ögreglumenn klifruðu hátt og lágt á vinnupöllunum utan á turni llallgrimskirkju i norðan- næðingnum i gærmorgun. Þeir voru að leita að líl.i. Tildrög leitarinnar voru, að lögreglunni var tilkynnt að óvenjumikið hrafnager væri á og umhverfis vinnupallana og var það hald þeirra, sem á horfðu, að einhver hefði farið sér að voða þarna uppi og hrafnarnir hegðað sér að hrafnasið og væru að krunka utan i náinn. En leitin bar ekki annan árangur en þann, að hrafnarnir flugu á brott þegar lögreglumenn gerðu innrás á þeirra svæði milli himins og jarð- ar. RANNSOKNASTOFNUN FISKI- RÆKTAR VERÐI KOMIÐ A FÓT Lagafrumvarp um það flutt af Steingrími Hermannssyni og Stefáni Jónssyni EB—Reykjavik. Steingrimur Ilermannsson (F) og Stefán Jónsson (AB) hafa lagt fyrir efri deild alþingis lagafrum- varp um Kannsóknarstofnun fiskiræktar, sem verði sjálfstæð rikisstofnun og heyri undir land- búnaðari 'áðuneytið. Lagt er til i frumvarpinu,að i stjórn stofnunarinnar skuli vera fimm menn, skipaðir af landbún- aðarráðherra til fjögurra ára i senn, þannig: Veiðimálastjóri, einn samkvæmt tilnefningu Landsambands islenzkra veiði- réttareigenda, einn samkvæmt tilnefningu stjórnar Hafrann- sóknarstofnunarinnar, og á hann að vera liffræðingur, einn sam- kvæmt tilnefningu sérfræðinga, sem við stofnunina starfa og einn samkvæmt tilnefningu Félags áhugamanna um fiskeldi og fiski- rækt. Sömu aðilar eiga að tilnefna varamenn. Ráðherra á að skipa lormann stjórnarinnar og ákveða þóknun hennar. Þá á stjórn stofnunarinnar að ráða forstjóra til fjögurra ára i senn, sem hefur á.hendi daglega stjórn stofnunarinnar og umsjón með rekstri hennar. Hann á að ákveða starfssvið sérfræðinga og annars starfsliðs. Verkefni Rannsóknarstofnunar fiskiræktar eiga að vera hvers konar rannsóknir og tilraunir til þess að auka fiskgengd og fisk- magn i islenzkum vötnum og stuðla að aukinni fiskirækt i land- inu. I þvi skyni skal stofnunin m.a.: 1) annast rannsóknir á islenzk- um vötnum og sjávarlónum i þvi skyndi að afla itarlegustu upplýs- inga um lifsskilyrði fisks, 2) gera tilraunir til þess að bæta lifsskilyrði i islenzkum vötnum og sjávarlónum, 3) annast rannsóknir og til- raunir með klak og eldisfisk og fiskiræktun i eldistöðvum, 4) gera tilraunir með eldi og dreifingu á göngufiski, 5) veita fræðslu um meðferð klaks og um fiskeldi, eftir þvi sem við verður komið. Samkvæmt frumvarpinu eiga klak og eldistöðvar rikisins að vera i umsjón og rekstri slofnun- arinnar. Þá er lagt til að klak- og eldisstöðvunum á vegum rikisins sé heimilt, að fengnu leyfi ráð- herra, að afla stofnfisks til klaks i hvaða veiðivatni sem er, enda séu svo mörg seiði sett i vatn i stað- inn, að þvi sé, að dómi veiðimála- stjóra, að fullu bættur skaðinn. Þá er lagt til,að tekjur stofnun- arinnar verði sem hér segir: 1) Fé, sem veitt er til starfsem- innar á fjárlögum. 2) Tekjur af sölu seiða úr klak- Framhald á bls. 19 Djisus Kræst Nú héldum við páskahátiðina heilaga eins og venja er til, ýmist á skiðum eða á Þingvallahringn- um og óðrum bilfærum hringum, og hlustuðum á ýms tilbrigði i fjölmiðlum, eins og þátt um föst- una og hina ornamcntarísku háttu trúaðra á fyrri timum, þeg- ar allri framvindu var haldið i járngreipum brýnni spurninga/ eins og þeirrar, hvort heídur ætti að éta kjöt eða fisk. Þegar loks heimsvandamálinu um mataræð- ið linnti, komust menn að méð gagnlegri nýjungar, sem um margt voru öndverð fræöum kirk- junnar, að svo miklu leyti sem telja verður að þróun hennar hafi stöðvazt við spurninguna um kjöt og fisk. Blessaður páfinn hclt ræðu á þeim slóðum, þar sem geymdar munu vera meiri heimildir um Jón Arason og aðra heldri menn kirkjunnar fyrir siðbót en annars staðar utan islands. Eggert heit- inn Stefánsson var eitt sinn að reyna fyrir sér um fjárveitingu til rannsókna á bréfaskiptum vorum við páfastól, en við létum duga vitneskjuna um að Jón var höggvinn og svo er enn. En páfinn lýsti þvi merkilega hvernig komið væri fyrir kirkjunni i stórum hluta álfunnar, og nefndi hana tegundarheitinu kirkju þagnar- innar. Hefur niöurlagi grisk róm- verskrar kirkju i USSR varla ver- iðbetur lýst, enda hefur sjaldnast verið deilt um sjálfviljugar föstur þar eystra. Þær komu af sjálfu sér. Þótt við höfum biskup, sem mun verða talinn með fremstu kennimönnum sögunnar, ber töluvcrt á þvi, að önd vor blakti annars staðar en i kirkjum. í dag föstum við og drekkum undan- rennu til að hafa af okkur hóglifis spik tæknitimanna, en ekki til að efla i okkur guðsþróttinn. Svo er um aðrar föstur. En þó tekur I hnúkana, þegar páskahátiðin sjálf er notuð til að efla veg nýs mannkyiisfræðara, sem unga fólkið virðist hafa uppgötvað alv- eg fyrir sig, eins og svo margt annað, sem þáð getur ekki átt með öðrum. Ilinn nýi mann- kynsfræðari nefnist Djisus Kræst og kannast enginn við hann á minu heimili og heldur ekki i næstu sýslum. Sagt er, að popp- heimurinri þrífist á eigin tungu- máli. En það getur varla talizt frumlegt, ef þetta pop-tungumál er ekkert annað en gömul og gró- in þjóðtunga, sem samkvæmt við- horfinu til þjóðtungna yfirleitt hlýtur einfaldlega að vera venju- leg frattunga. En hvað sem þvi liður, þá er ekki gott að rugla með mannkynsfræðara. Hingað til hefur hann aðeins verið einn. Við höfum trúað á hann og þakkað honum skamina tilvist i þessum heimi. Hann heitir Jesús Kristur það ég bezt veit og kenningar hans beinazt að þvi, að gera okk- ur að bctri mönnum, og þeim mun betri mönnum, scm minna verður um föstukenningar ogaðra túlkui; dauðlegra manna. Um mann- kynsfræðarann Djisus Kræst hef- ur ckkert heyrzt fyrr en nú, n kannski er þetta einhver af pos;- ulunum undir dulnefni? Svarthöfði

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.