Tíminn - 26.04.1972, Blaðsíða 9

Tíminn - 26.04.1972, Blaðsíða 9
Miðvikudagur 26. april \'.)T> TÍMINN Utgefcmílií FrJmu6kttarf"o«<ur'nci Fr^mkwjen«Jft»tj6n; Krlst'án B«n«dtkt»SÉin; ft'tiitjótartpÁrttínn ¦:ÞaráT\nsson jáfci), Andrés KrW5«n«Ort, 4én Hs'gííön, thdrlðl B. Þorsteiníson og Tóma* Kor'won, VW$týs"nðaírii6rt: Ste'n- : tfrifrtur ;:<"-islasorr. Ritsfjcirnarskrífstofur i tdduftúímu, SÍrtwr 1Í3Ó0 — 1830&. Skrifstofvr eankastræti 7. — Afgre'Sí'usfm':;: Ííaaa. Aug'ýsingasiro' 1M23> ASrar skrjrstofpr sim' T8300, : ÁíkíffUfflíald kt, Í2S.00 á mánuS' Innantanifs. í tatísíí^v kr. MJ». «1*vUktó. — BUSaÞrent h.t. (Offwrt) V-i Kjarval íslenzka þjóðin ber meistara til moldar i dag, og þeir munu fáir, sem ekki fylgja honum til grafar, að minnsta kosti i huganum. Þessi meistari er Jóhannes Sveinsson Kjarval, list- málari, og fá lýsingarnöfn munu eiga sér dýpri og einlægari hljómgrunn en þetta, sem þjóðin festi við hann eins og ósjálfrátt. Islenzk málaralist er einn þáttur hins nýja íslands. Við höfum átt þar marga góða vor- menn og snjalla málara, en Kjarval er þar að nokkru leyti eins og sumarkoma. Hann er og var með ýmsum hætti stærri en fyrirrennar- ar hans, frjálsari og viðfeðmari. Við getum ekki fullyrt.að hann sé mesti málari Islands. Framtiðin sker úr um slikt, fremur i málara- list en mörgu öðru, þvi að sú listgrein á dóm sinn að sækja undir mat langrar framtiðar, jafnvel miklu heldur en bókmenntir. Að þvi leyti eru tónlist og myndlist samferða. En i vit- und okkar, sem lifðum með Kjarval og sköpun hans, er hann meistari og mikilmenni i anda og sannleika. Kjarval var einn þessara snillinga, sem skýtur upp úr ættanna kynlega blandi hins sterka þjóðarstofns, sem náttúruval hefur mótað og meitlað með harðræðum. Hann var ekki ræktunargróður, heldur brimsorfið og veðurbarið náttúruundur. Hann er ef til vill fullkomnasta frelsisimynd, sem þjóðin hefur séð i islenzkum manni. Snilld hans var eins og sú sýn, sem islenzk náttúra hvessir bezt. Frelsi hans var með einkennum og afli islenzks fljóts. Andagift hans og einráð túlkun eins og birtu- brigðin i islenzku veðurfari. Litróf hans hið sama og landsins. Jóhannes Kjarval opnaði Islendingum nýja sýn á fegurð landsins, færði þeim sýnir sinar inn i heimili og söfn, f esti liti og leif tur sibreyti- legrar fegurðar i mynd, gerði svipleiftrin var- anleg. Maðurinn og landið voru eitt i list hans. Hraunið og mosinn voru litaspjald hans. Sam- tal hans við náttúruna voru fullkomnasta skáldskaparmál á tungu lita og orða. Sá arfur, sem Kjarval lætur þjóð sinni eftir, er og verður langa hrið stórveldi i islenzkum hugarheimi, ekki aðeins vegna þess hve hann var snjall málari, heldur lika vegna hins, að hann var frjálsari maður en aðrir, skyggnari, sterkari og konungbornari i riki fegurðarinnar. Þjóðin vildi nú fegin geta til þess vitnað, að hún hefði betur gert við þennan meistara sinn, en raun varð á. Það er afsökun hennar, að það er enginn leikur hversdagsmönnum að veita svo alfrjálsum mönnum þá þjónustu, sem bezt hæfir. Hann hlaut að vera hinn mikli gefandi i þeim samskiptum. En þökk Islendinga til Kjarvals mun ekki kólna með árum, þvi að listasjóður hans mun um alla framtið kalla þjóðina til þeirra hughrifa, sem bezt finnast i mannkindinni. — AK ERLENT YFIRLIT Brandt myndi að líkindum sigra í þingkosningum Hann hyggst efna til kosninga, ef þingið fellir austursamningana ÞÓTT ÚRSLIT fylkis- kosninganna i Baden-W- tfrtemberg yrðu aö þvi leyti ósigur fyrir stjórnarflokkana i Bonn, benda þau frekar til þess, að Brandt og Scheel myndu halda velli, ef efnt væri til sambandsþingkosninga nú, en það væru eðlileg viðbrögð Brandts, ef Bonnþingið felldi samningana við Sovétrikin og Pólland, að efna tafarlaust til sambandsþingkosninga. Þar sem nú var fyrst og fremst kosið um utanrikis- mál, er eðlilegra að bera kosningaúrslitin i Baden- Wurtemberg nú saman við úrslit þingkosninganna 1969 en við fylkiskosningarnar 1968. 1 fylkiskosningunum 1968 var það lika yfirlýst af kristilegum demokrötum og jafnaðar- mönnum, að þeir myndu halda samvinnu um fylkisstjórnina áfram, og átti það sinn þátt i þvi, að þeir fengu minna fylgi en ella, en bæði frjálsir demó- kratar og nýnazistar meira. Fyrir þingkosingarnar 1969 var hins vegar orðið fullvist, að jafnaðarmenn og frjálsir demokratar myndu vinna saman eftir kosningar, ef þeir bæru sigur úr býtum. IKOSNINGUNUM i Baden- Wfírtemberg nú fengu kristi- legir demokratar 53% atkvæða. 1 þingkosingunum 1969 fenguþeir 50.7% atkvæða, en nýnazistar, sem studdu þá nú, fengu 4,5%. Kristilegir demokratar og nýnazistar, fengu þannig samanlagt 55,2% atkvæða. Þeir hafa þvi tapað 2,2% af heildaratkvæða- magninu miðað við kosningarnar 1969. I þing- kosningunum 1969 fengu jafnaðarmenn 36,5%, en fengu nú 37,5% Þeir bæta þvi við sig 1% atkvæða. 1 þingkosning- unum 1969 fengu frjálsir demokratar 7,5%, en fengu nú 8,9%. Stjórnarflokkarnir hafa þannig bætt við sig rúmum 2% af heildaratkvæðamagninu, miðað við þingkosningarnar 1969. EF sambandsþing- kosningarnar færu fram nú, myndu nýnazistar að öliuin likindum ekki bjóða fram, heldur styðja kristilega demo- krata. 1 þingkosningunum 1969 fengu kristilegir demokratar 46,1% atkvæðanna, en nýnazistar 4,3%, og fengu þeir þvi samanlagt 50,4% atkvæð- anna. Þeir hefðu þvi unnið kosningarnar, ef þeir hefðu staðið saman þá. Hins vegar myndu þeir tapa nú, þrátt fyrir samstöðu, ef þeir töpuðu yfirleitt jafnmiklu fylgi og i fylkiskosningunum i Baden- Wú'rtemberg á sunnudaginn. Frekar þykir liklegt, að stjórnarflokkarnir fengju yfir- leitt betri útkomu i öðrum fylkjum en Baden-Wiirtem- berg, ef sambandsþing- kosningar færu fram nú. Kjós- endur i Baden-Wúrtemberg hafa yfirleitt þótt öllu ihalds- samari en Vestur-Þjóðverjar yfirleitt. Þá er þar búsett til- tölulega meira af flóttafólki frá Austur-Evrópu en i öðrum fylkjum Vestur-Þýzkalands. Siðast, en ekki sizt, þykir það hafa haft veruleg áhrif á úrslitin i Baden-Wiirtemberg, að forsætisráðherrann þar, sem jafnframt er leiðtogi kristilegra demokrata, Hans Filbinger, nýtur sérstakra vinsælda. Það er viðurkennt af öllum, að hefði eingöngu verið kosið um fylkismál, hefði Krandt i samræðum við Kosygin sigur kristilegra demokrata nú orðið miklu meiri. ÞRATT fyrir þetta, hafa úrslit kosninganna I Baden- Wífrtemberg vafalaust orðið þeim Brandt og Scheel veru- leg vonbrigði. Þeir hafa vafa- laust gert sér vonir um, að fylgið við austursamningana svonefndu myndi reynast meira en hér kom á daginn. Eftir þetta verður áreiðanlega erfiðara fyrir þá að fá samningana samþykkta á Bonnþinginu. Aður en kosið var i Baden-WUrtemberg var staðan þannig á Bonnþinginu, að 249 þingmenn voru með samningunum, en 247 á móti. Það þarf ekki nema einn af stuðningsmönnum stjórnar- innar að snúast gegn samningunum til þess að þeir falli. Ohjákvæmileg afleiðing þess yrði sú, að Brandt yrði að efna til þingkosninga tafar- laust. ÞAÐ ber vott um, að samn- ingarnir eigi meiri stuðning en úrslit kosninganna i Baden- Wú'rtemberg sýna, að kristi- legir demokratar vilja ber- sýnilega komast hjá þvi, að hugsanlegar sambandsþing- kosningar snúist fyrsí og fremst um þá. Þess vegna hafa þeir ákveðið að reyna að fella stjórnina áður en samn- ingarnir koma til framhalds- umræðu og atkvæðagreiðslu i þinginu, en það verður 4. - 5. mai næstkomandi. Kristilegir demokratar hafa nú ákveðið að bera fram vantraust á rikisstjórnina i sambandi við fjárlögin, og verður það gert i þessari viku. Þeir virðast gera sér nokkrar vonir um að stjórnin standist ekki það áhlaup þeirra. Þessi ákvörðun kristilega demokrata er vel skiljanleg, þegar þess er gætt, að efnahagsstefna rikisstjórnar- innar er miklu meira umdeild en utanrikisstefnan. Við það hefir bætzt, að Shiller efnahagsmálaráðherra hefur aflað sér persónulegra óvin- sælda með oflátungslegir framkomu við ýms tækifæri. Fyrir þingkosningarnar 1969 var hann vinsælasti leiðtogi flokksins, þvi að honum var öðrum fremur þakkað, að efnahagslifið hafði hlotið bata eftir að hafa verið i nokkrum öldudal. Nú er hins vegar svo komið, að hann er óvinsælast- ur af ráðherrunum. Allir helztu forustumenn jafnað- armanna tóku meiri og minni þátt i kosningabaráttunni i Baden-Wú'rtenberg, nema Schiller. Það var lika eitt helzta vigorð kristilegra demokrata i kosninga- baráttunni: Hvar er Schiller? Meðal annars fékk Brandt að heyra þetta oft á þeim kosn- ingafundum, sem hann mætti á. ÞAÐ MYNDI gjörbreyta allri þróun mála i Evrópu, ef Bonnþingið felldi austursamn- ingana, og Brandt og Scheel tækist ekki að halda velli og tryggja framgang þeirra i nýjum þingkosningum . 1 kjöl- far þess myndi aftur hefjast kalt strið i Evrópu og sambúð- in milli austurs og vesturs versna mjög á ný. En þetta yrðu ekki allar afleiðingarnar. Alvarlegast við stjórnmála- þróunina í Vestur-Þýzkalandi nti er það, að afturhalds- sömustu mennirnir virðast vera að ná tökum á kristilega flokknum, og að hann leggur spilin þannig, að sigur hans i næstu kosningum veltur á stuðningi nýnazista. Þeir munu ekki veita stuðning endurgjaldslaust. Menn voru farnir að vona, að nazisminn væri úr sögunni I Vestur-Þýzkalandi. Þvert á 'móti, er nú sitthvað að gerast þar, sem gefur til kynna, að þar getur verið allra veðra von. Svo miklu skiptir það nú, að Brandt og Scheel takist að halda velli. Þ.Þ.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.