Tíminn - 01.10.1972, Blaðsíða 16

Tíminn - 01.10.1972, Blaðsíða 16
^/tr; ¦¦• 16 TÍMINN Sunnudagur 1. október 1972. KÚLÚSÚK Framhald af bls. 11. Kúlúsúk. Nýju húsin eru moldar- og steinhús, með smávegis af timbri. Svipar þeim nokkuð til gömlusveitabæjanna islenzku, en þóer nokkuð annar háttur á. Þau eru hlaðin úr steini og moldinni siðan bara klistrað inn á milli. Fiskveiðar eru sáralitlariKúlú- súk, en hins vegar er þó nokkur selaveiði og dálitið af bjarndýr- um. Frá áramótum til júnibyrj- unar i ár voru þeir búnir að fá eitthvað um 640 seli. Þaö segir þó ekki mikið i hina mörgu munna. A vorin var þarna mikil loðnu- gengd, og áður fyrr var hún svo mikil, að menn jusu Ioðnu upp úr fjórunni eða af kajökum, þurrk- uðu hana á steininum og átu hana siðan. Angmagsalik, sem er stærsti bærinn á austurströnd- inni, er aðeins um 35 km frá Kúlúsúk, og var mikil loðnustöð. Enda þýðir orðir „Loðnustaðir". Orðið „Anmasat" hefur komið úr grænlenzku yfir i dönskuna i stað- inn fyrir „lodde", þannig að hver unglingur i Danmörku, sem lokið hefur barnaskólanámi skilur það. Eins og áöur er sagt, ec þorpið Kúlúsúk á samnefndri eyju, yzt i hinum griðarstjóra Angmagsa- likfirði. Svolitið innar i firðinum er annað þorp, sem heitir Kúmjút. Þar hafa aftur á móti verið allmiklar fiskveiðar. Fyrir nokkrum árum var gerð ný bryggja i Kúlúsúk og átti að fara að gera út. Ekkert varð þó úr þvi, enda þótt hún kostaði offjár. Hef- ur bryggjan litið verið notuð, en þarna er einnig önnur gömul. Ein verzlun er i Kúlúsúk, Konunglega grænlenzka verzlun- in, sveitaverzlun, sem aðeins hef- ur brýnustu nauðsynjar á boðstól- um. Koma eitt eða tvö skip á ári frá Danmörk með vistir handa fólkinu. Þá kemur einnig flóabát- ur frá Angmagsalik á milli. Eru samgöngurnar einna skástar i september. Oft er ósköp litið til i þorpinu, þegar komið er þangað fyrst á vorin, bæði sykur- og kaffilaust. Nokkur hús hafa rafmagn frá heimarafstöð, disilstöð. Annars eru þægindi og tækni tuttugustu aldar ibúunum fjarri. Þó má geta þess, að Reykjavikurútvarpið næst mjög vel i Kúlúsúk, og segir Valtýr, að oft megi heyra islenzka óskalagaþætti og morgunútvarpið með Jóni Múla og þeim félögum glymja, þegar komið er niður i þorpið. Unglingarnir fylgjast einnig vel með poppinu, safna hári niður á herðar og gutla á git- ar: „Takket være det islandske radio. Hér hefur Kúlúsúk verið lýst i stórum dráttum og bezt að snúa sér aftur að hinum rómuöu ferð- um Flugfélagsins. Flugfélagið er með fastar ferðir til KúlúsUk á sumrin og er aðal- timinn i júli og ágúst. Eru þá farnar tvær ferðir i viku, á fimmtudögum og sunnudögum. Þegar frá liður er aðeins farið á sunnudögum. Fyrstu ferðirnar eru farnar um miðjan júni. Und- anfarin ár hefur Flugfélagið not- að DC-6-vélar i þessum ferðum, sem taka um 80 manns. Nú er þeirra hlutverki lokið og Fokker- vélarnar taka við, sem aðeins rúma 45 manns. Verður þvi væntanlega farið oftar i vikunæstí sumar, sjálfsagt þrisvar sinnum'. Flugvöllurinn i Kúlúsúk er'all- stór og oliuborinn. Var hann ásamt fleiri á Grænlandi gerður af Bandamönnum á striðsárun- um. Geta lent þarna allstórar flugvélar, en ekki þotur. Annars er aðflug nokkuð vandasamt, þar sem há fjóll eru allt i kring. Verð- ur veðrið þvi að vera gott, svo að fært sé til lendingar. Veðrið er oft mjög gott þarna á sumrin, og er skemmst að minnast siðustu ferðar, þann 24. september. Það vill þó henda eins Það fylgist svo sem meö popp-tízkunni unga fólkið I KUIusúk. og i misheppnuðu ferðinni þann 17., að veðrið breytist á leiðinni yfir hafið. Valtýr sem hefur verið farar- stjóri i þessum ferðum allt frá þvi, er hann kom fyrst til Græn- lands 1964, sagði, að aðsóknin hefði aldrei verið eins mikil og i sumar, svo að varla hefði nokk- urn tima verið laust sæti. Það má geta þess, að Flugfélagið hefur einnig haldið uppi ferðum til Narsassuak i Eiriksfirði. Siðustu árin hefur verið haldið upp héðan úr Reykjavik klukkan tólf á hádegi, og eftir tæplega tveggja tima flug er komið til Kúlúsúk. Þriggja klukkustunda munur er á timanum í Grænll' og hér, en ætti að vera tveggja tima munur, þar sem við erum með vitlausan tima,sem Valtýr kallar „alþingistima". Staðiðer viði um fjóra tima i Kúlúsúk og haldið heim um sjö-leytið að islenzkum tima. Frá flugvellinum er gengið niður i þorpið og er það um þriggja kortéra gangur. Getur það verið nokkuð strangt fyrir veilt fólk, en er annars aðeins góð hreyfing. Þegar komið er niður i þorpið, er ferðamönnum sýnt það helzta og þjóðlegasta. Svo vel vill til, að á staðnum er einn meistari á kaj- ak, sem sýnt.getur hina furðuleg- ustu leikni. Hann veltir sér i hringi, vippar sér upp á isjaka, sem á vegi hans verða, og gerir yfirleitt allar hundakúnstir. Ná- unginn heitir Abelsen, og er sá eini þarna, sem kann þessa kúnst svo vel Eins og hjá fleiri Græn- lendingum er ofarlega i honum á hafa ekki of mikið fyrir lifinu. Má ekki mikið bera út af með veður, svo að hann neiti að fara út. Þá er hann nýverið tekinn upp á þvi að „kvarta um verk i hálsi og þess háttar". En hann er sannur snillingur, þegar hann vill það við hafa. Þegar kajaksýningin er búin, tekur oftast við „trommudans- inn", sem er ævafornt fyrir- brigði, sem haldizt hefur ein- góngu á Austur-Grænlandi. Á Vestur-Grænlandi er hann ekki til. Hin eiginlega trumba er hringur með strengdum bjarn- dýrsmaga á. En blessuð iðn- menningin hefur tekizt að bora niður i þessa fornu menningar- arfleifð svo sem annars staðar, þannig að einu sinni „tróðu þeir upp" með plast i stað bjarndýrs- maga og á þvi var hvorki meira né minna en dönsk bleyjuauglýs- ing! 1 ahnað skipti höf ðu þeir selt trumbuna, er komið var þangað að vori, svo að ekki horfði væn- lega. En nóg um það. Trumbuslagarinn stendur að mestu kyrrvið iðju sina og hreyfir aðeins skrokkinn. Er það afleið- ing plássleysisins, sem Græn- lendingar hafa löngum búið við innanhúss. Fólkið i kring syngur með og skemmtir sér mjög vel. Eru sungnir ýmsir bragir, niðkvæði og þjóðkvæði, og oft vill kveð- skapurinn verða ærið klámfeng- inn. Það eru einnig sungin vöggu- ljóð. 1 þessum ferðum er venjan að skoða kirkjuna en Grænlending- arnir eru alltrúræknir og sækja kirkju hvern sunnudag. Eru það djáknamessur, sem um er að ræða, þar sem enginn prestur er á eyjunni. Eins og áður segir njóta Græn- landsferðirnar mikilla vinsælda og eru auglýstar út um allan heim. Er þvi ýmsum gjaldmiðli hampað framan i Grænlending- inn. Hins vegar bregður svo undarlega við, að þeir meðtaka engan gjaldmiðil nema dönsku krónuna og dollara með herkjum. Siðasta áætlunarferðin til Ktiliisúk var farin 4. sept, en hausttiminn er einmitt oft heppi- legur. 1 Kúlúsiik eru nú milli 400-500 manns og er sáralitið um, að fólk flytji þaðan. Mun þetta vera eitt alfrumstæðasta þorpið á austur- ströndinni. A eyjunni er radar- stöð á vegum Bandarikjanna, þar sem sambandið milli Moskvu og Washington fer um. Starfsmenn þar eru af ýmsum þjóðernum, en þeim er bannað að hafa samneyti við ibtia. Einn Dani hefur haft að- setur á eyjunni, skólakennarinn. Að lokum langar mig til að birta orð Valtýs, þar sem hann segir: Að koma til Kúlúsúk er manni einstakt tækifæri til að standa með annað fótinn á stein- öld og hinn á tuggugustu öld. Stp. Launahækkanir og styttri vinnutími til- finnanlegt fyrir okkur — segir Arnþór i Reynihlið Stp—Reykjavik Hótel Reynihlið i Mývatnssveit lokar fyrsta október næst- komandi, eftir starfsemi sumarsins. Var. reksturinn til- tölulega erfiður fjárhagslega i sumar, að sögn hótelstjórans, Arnþórs Björnssonár, erfiðari en undanfarin sumur. Kemur þar til hækkað verðlag á ýmsum sviðum, og þá einkum hærri launagreiðslur til starfsfólks og stytt vinnuvika. Um 30 manns unnu við hótelið, þegar mest var i sumar, og að sögn Arnþórs hafa laun þeirra hækkað um allt að 50% frá þvi i fyrra. Hafa starf- skiðalyftu þar skammt frá, en það er með höppum og glöppum, að snjó gefi til skiðaiðkana. Sam- göngur hafa heldur ekki verð skipulagðar yfir veturinn i Mývatnssveit frá Akureyri enn sem komið er, en Arnþór sagði, að búast mætti við að þær pöntuðu þegar nýja hótelið Á Húsavik kæmist i fullan gang. Þá ber að geta þess, að Akureyringar hafa löngum séð bæ sinn i hillingum sem miðstöð vetrar- iþrótta i framtiðinni og ' hafa undanfarið unnið að glæsilegri og djarfri áætlun um það mál. Ef stúlkurnar t.d um og yfir þrjátiu þúsund i kaup á mánuði nú. Mikill fjöldi ferðamanna sótti hótelið i sumar eins og undan- farin ár, en það var opnað 1. mai i vor sem annars staðar er, erfitt að starfrækja hótelið svo, stuttan tima, sem islenzka sumarið leyfir, sagði Arnþór. Siðustu þrjú árin hefur hótelið einnig starfað yfir veturinn, og byggðist sá rekstur á vinnuflokkum sem unnu við stækkun Kisiliðjunnar og fleiri framkvæmdir i sveitinni. Litið sem ekkert verður um fram- kvæmdir, þar sem þörf er á að- fluttu vinnuafli i vetur og var þvi ákveðið að hafa hóteliö lokað þessa mánuði. Ferðamenn hafa sótt hótelið heim yfir veturinn, enda er þar ekki komin upp aðstaða ennþá fyrir slikar vetrarferðir. Þó var fyrir nokkru komið upp litilli það kemst i framkvæmd, má einnig búast við bættum skil- yrðum fyrir ferðamannaþjónustu yfir veturinn i nálægum sveitum og byggðarlögum. Það má nefna, að langflestir ferðamenn, sem til Akureyrar koma á sumrin, leggja leið sina austur i Mývatnssveit, enda þekktur og rómaður staður fyrir náttúrufegurð i „útland- inu". —Hótel Reynihlíð hefur nú i tvö sumur starfrækt bar, og hefur sii þjónusta mælzt vel fyri hjá er- lendum ferðamönnum, sem margir hafa að venju að fá sér eitt til tvö glös á dag, kringum máltiðir og á kvöldin. Ekki mun barinn vera tiltakanlega mikið notaður af íslendingum, og þá helzt i „partýum" og við önnur slik tækifæri, enda kemur sjússinn yfirleitt ónotalega við pyngju „mörlandans". Bjartsýni í ungum mönnum eystra Stp-Reykjavik. — Nú er búið að ganga fyrstu og aðrar göngur víðast hér um sveit- ir, og slátrun stendur hér sem hæst. Féð er ágætlega vænt, þó varla eins og i fyrra, en þá var þaö mjög vænt. Nú mun jafnaðar- vigt á sláturhúsinu vera rétt við 16 og 1/2 kfló. Aðeins hefur fundizt fé, sem fennt hefur i óveðrinu um daginn, en það er ekkert, sem orð er á gerandi, ekkert svipað og i fyrra. Þá fórst hér úr héraðinu um 500 fjár. — Þetta sagði óli Halldórsson á Gunnarsstöðum i Þistilfirði I viðtali við Timann. Almenn gróska og bjartsýni rikir þar eystra um þessar mundir. Veðurfar hefur verið stó- rkostlegt, 14-15 stiga hiti upp á hvern dag. „Gamlir hér telja siðasta fjórðung hverrar aldar verstan, og hefur það oft staðizt, svo sem á siðustu öld. En annars eru allir hér, ungir sem aldraðir, mjög bjartsýnir á framtiðina", sagði Óli. Mikið er um það i héraðinu siðustu ár, að ungir menn vilji hefja búskap og helzta vanda- málið núna virðist vera að fá um- ráðarétt á landi til að búa. Eru það ýmist ungir bændasynir úr héraðinu, eða þá heimasætur, sem hafa náð sér i menn utan byggðarlagsins. Er meira að segja dæmi til þess, að fólk ættað tir byggðarlaginu, sem búið er að stofna heimili I öðrum landsfjórð- ungum, flytjist hingað til að hef ja búskap. — Félagsbúiðá Gunnarsstöðum missti, i vor, sem kunnugt er, allt að þrjú hundruð lömb úr smit- sjúkdóm, en ekki hefur enn tekizt að ákvarða vísindalega, um hvaða sjúkdóm var að ræða, en þó þykjast menn kannast við hahn. Óli sagði, að félagsbúið myndi kaupa gimbrar til að setja á i vet- ur og myndu þeir setja á 80-90 gimbrar. Sagðist hann vita um þó nokkra i héraðinu, sem myndu setja á að minnsta kosti hundrað gimbrar, en heyfengur var mjög góður i sumar.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.