Tíminn - 07.01.1973, Side 19

Sunnudagur 7. janúar 1973
TÍMINN
19

Útgefandi: Framsóknarfiokkurlnn
Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar: Þór
arinn Þórarinsson (ábm.).'Jón Helgason, Tómas Karlsson,
Andrés Kristjánsson (ritstjóri Sunnudagsblaös Timins)i
Auglýsingastjóri: Steingrimur. GislasWii.' Ritstjórnarskrif-i
stofur i Edduhúsinu viö Lindargötu, simar 18300-18306.:
Skrifstofur i Bankastræti 7 — afgreiöslusimi 12323 — auglýs i
ingasimi 19523. Aðrar skrifstofur:simi 18300. Askriftargjald:
525 krónur á mánuði innan lands, i lausasölu 15 krónur ein
takiö. Blaðaprent h.f.
Afskipti alþjóðadómsins
af landhelgismólinu
Málflutningur Breta fyrir
Alþjóðadómstólnum i Haag varðandi það
atriði, hvort dómstóllinn hefur lögsögu i deilu
Breta við íslendinga um útfærslu fiskveiðilög-
sögunnar við ísland, hófst sl. fimmtudag og
mun ljúka á morgun. Þá verður málið
dómtekið og þá mun dómstóllinn formlega
taka afstöðu til þess, hvort hann hefur lögsögu i
málinu eða ekki. íslenzka rikisstjórnin sendir
engan fulltrúa til málflutnings fyrir dómnum,
enda mótmælir hún lögsögu dómsins og öllum
afskiptum hans af málinu og telur þau til þess
eins fallin að spilla fyrir friðsamlegri bráða-
birgðalausn.
1 áramótagrein sinni hér i Timanum á
gamlársdag ræddi Ólafur Jóhannesson for-
sætisráðherra, nokkuð um þennan þátt land-
helgismálsins. Hann sagði m.a.:
,,Það er athyglisvert i þessu sambandi, að
Bretar og Vestur-Þjóðverjar hafa ekki aðeins
mótmælt útfærslu landhelginnar og óvirt hana,
heldur hafa þeir einnig kært okkur fyrir
alþjóðadómstólnum i Haag, fullyrt þar að við
séum að brjóta alþjóðalög og gerða samninga
og krafizt þess, að alþjóðadómurinn setji lög-
bann á útfærsluna, enda þótt við hefðum sagt
samningunum upp með hæfilegum fyrirvara.
Svo ótrúlegt sem það kann að virðast, reisti
alþjóðadómstóllinn sér þann minnisvarða að
verða við tilmælum Breta og Vestur-Þjóðverja
og gaf 17. ágúst sl. út leiðarvisun um bráða-
birgðaúrræði, þar sem hann heimilaði
brezkum togurum að veiða 170 þús. tonn af
fiski árlega og Vestur-Þjóðverjum 119 þús.
tonn.
Rikisstjórnin mótmælti harðlega bráða-
birgðaúrskurði alþjóðadómstólsins i málinu,
strax 18. ágúst og lýsti undrun sinni yfir þvi, að
dómstóllinn skyldi telja sér fært að kveða upp
slikan úrskurð á meðan hann hefði enn ekki
tekið ákvörðun um lögsögu sina i málinu. Lög-
sögu hans hefur islenzka rikisstjórnin hins
vegar eindregið mótmælt frá upphafi. Telur
hún þann eina grundvöll, sem Bretar og V-
Þjóðverjar byggja málarekstur sinn á, þ.e.
landhelgissamningana frá 1961, brostinn, þar
sem samningarnir hefðu þegar náð tilgangi
sinum, væru brott fallnir og þeim sagt upp,
eins og áður var sagt. Auk þess sem
samningurinn við Breta var gerður við þær
aðstæður, að brezki flotinn var á Islandsmiðum
og beitti þar óspart valdi. Jafnframt lýsti is-
lenzka rikisstjórnin furðu sinni yfir þvi, að
alþjóðadómstóllinn skyldi telja sig þess um-
kominn að bjóða erlendum rikjum kvótakerfi
til fiskveiða við ísland, og tók fram, að hún
teldi tilmæli dómsins ekki bindandi fyrir sig að
neinu leyti og alþjóðadómstóllinn hefði ekki
lögsögu i málinu.
Þvi miður höfum við aftur og aftur rekið
okkur á þá staðreynd i samningaviðræðunum
við Breta og Vestur-Þjóðverja, að alþjóðadóm-
stóllinn hefur mjög spillt fyrir samningum um
bráðabirgðalausn deildunnar með þvi að gefa
út þessa einstæðu leiðarvisun um bráðabirgða-
úrræði. Ákvörðun alþjóðadómstólsins var þvi
hið mesta óþurftarverk, einmitt á þeim tima,
er samningaumleitanir stóðu yfir.” -TK.
ERLENT YFIRLIT
Sigrar vinstra bandalagið
í frönsku kosningunum?
Þrjú stór bandalög keppa í kosningunum
Mitlfiiind
POMPIDOU forsetihefur nú
ákveðið, að þingkosningar fari
fram i Frakklandi sunnudag-
ana 4. og 11 marz næstkom-
andi. Fyrri kosningadaginn ná
kosningu þeir frambjóðendur
einir, sem fá hreinan meiri-
hluta atkvæða, en kosið er i
einmenningskjördæmum.
Siðari kosningadaginn fer
aftur fram kosning i þeim
kjördæmum, þar sem enginn
frambjóðandi fékk hreinan
meirihluta fyrri kosninga-
daginn. Yfirleitt stendur valið
þá milli þeirra tveggja fram-
bjóðenda, sem fengu flest
atkvæði i fyrri kosningunni.
Margt bendir til, að þetta
geti orðið hörðustu og sögu-
legustu kosningar sem hafa
farið fram i Frakklandi eftir
siðari heimsstyr jöldina.
Astæðan er sú, að skoðana-
kannanir benda til, að Gaul-
listar muni tapa meirihluta
sinum á þinginu og annað
hvort fái bandalag
kommúnista og jafnaðar-
manna hreinan meirihluta eða
bandalag miðflokkanna fái
oddaaðstöðu á þinginu og geti
ráðið þvi hverjir mynda
stjórn.
Samkvæmt seinustu
skoðanakonnunum fær banda-
lag kommúnista og jafnaðar-
manna um 45-46% atkvæða,
bandalag Gaullista fær 37-38%
og bandalag miðflokkanna 17-
18%. Ef atkvæðatalan verður
þessi i reynd, er engan veginn
útilokað, að bandalag
kommúnista og jafnaðar-
manna fái hreinan meirihluta
á þingi.
ÞAÐ sem á mestan þátt i
þessum sögulegu kosninga-
horfum, er að siðastl. sumar
náðist samkomulag um
kosningabandalag milli
jafnaðarmanna, kommúnista
og róttækra lýðræðissinna,
sem er litill flokkur. Það var
Mitterand, sem var nýlega
orðinn formaður jafnaðar-
mannaflokksins, sem hafði
aðalforgöngu um þetta sam-
komulag. Siðan það náðist,
hafa kommúnista stefnt
markvisst að þvi að setja
borgarlegri svip á flokk sinn,
ef svo mætti segja, og draga
úr ýmsum byltingar-
kenningum hans. Þetta var
sérstaklega áberandi á flokks-
þingi hans, sem haldið var i
siðastl. mánuði. Þetta, ásamt
bandalaginu við jafnaðar-
menn, á sinn þátt i þvi að
kommúnistagrýlan svonefnda
má sin nú minna en áður, og
þetta nýja bandalag virðist
þvi ætla að fá meira fylgi en
búizt var viö. Stefnuskrá
bandalagsins er lika ekkert
sérlega róttæk, þótt þar sé að
visu gert ráð fyrir nokkuð
aukinni þjóðnýtingu stórfyrir-
tækja og meiri skipulags-
hyggju. Þjóðnýting stórfyrir-
tækja er þegar allmikil i
Frakklandi.
EFTIR að kunnugt varð um
bandalag kommúnista og
jafnaðarmanna hófst mikill
viðbúnaður af hálfu Gaullista.
M.a. skipti Pompidou um for-
sætisráðherra. llinn nýi for-
sætisráðherra, Messner, er
ekki mikiö þekktur, en nýtur
þess að hafa notið mikils
trausts hjá de Gaulle. Þá hef-
ur verið ákveðið, að flokkur
Gaullista bjóði ekki fram sér-
staklega heldur myndi hann
kosningabandalag, ásamt
flokki óháöra lýðveldissinna
sem eru undir forustu
d’Estaings fjármálaráð-
herra, og framsækna mið-
flokksins, sem er undir
forustu Duhamels. Bandalag
þetta nefnist samband fram-
farasinnaðra lýðveldissinna
til stuðnings forseta rikisins.
Það verður þvi fyrst og femst
undir forustu Pompidou og á
að tryggja honum starfhæfa
stjórn, sem eftir er af kjör-
timabili hans.
Fyrst og fremst stafar þetta
af þvi, að Pompidou er talinn
njóta meiri vinsælda en
flokkar þeir, sem standa að
bandalaginu. Þeir eru nú
búnir að vera við stjórn i nær
15 ár og er þvi komin til
sögunnar veruleg óánægja og
þreyta vegna hins langa
stjórnarferils þeirra, enda
hefur orðið uppvist um ýmis
hneykslismál i seinni tið.
Þessi óánægja virðist siður ná
ti! Pompidous.
ÞHIÐJA bandalagið, sem
tekur þátt i kosningunum, er
bandalag miðflokkanna, en
aðalflokkarnir i þvi eru gamli
róttæki flokkurinn, sem nú er
uhdir stjórn Servan
Schreibers, og miðflokkurinn
sem er undir forustu
Lecanuets sem gat sér góðan
orðstir I forsetakosningunum
1965. Schreiber lagði mikið
kapp á að ná jafnaðarmönnum
inn i þetta bandalag, en
Mitterand kaus heldur að
gera bandalag við
kommúnista. Bandalag mið-
flokkanna hefur nýlega birt
itarlega stefnuskrá, sem mun
aðallega samin af Schreiber.
Þar er lögð mikil áherzla á
eflingu Efnahagsbandalags
Evrópu, þvi að það sé leiðin til
að gera Vestur-Evrópu áhrifa-
mikla a ný og jafnoka Banda-
rikjanna og Sovétrikjanna. I
innanlandsmálum er lofað
róttækum breytingum i
félagsmálum og miklum
verklegum framkvæmdum.
F'jármagns til þessara fram-
kvæmda skal aflað með
nýjum álögum á breiðu bökin
og með niðurskurði á fram-
kvæmdum til hermála. Um
margt er stefnuskrá mið-
flokkanna ekki siður róttæk en
stefnuskrá vinstra banda-
lagsins, þ.e. bandalags
jafnaðarmanna og
kommúnista, þegar
þjóðnýtingaráform siðar-
nefnda bandalagsins eru
undanskilin.
EINS OG SÉST á framan-
sögðu, verða það fyrst og
fremst þrjú stór bandalög,
sem keppa i frönsku
kosningunum. Flest bendir til,
að barátta þeirra verði svo
hörð, að smáflokkarnir, sem
eru lengst til hægri og vinstri,
muni litið eða ekkert koma við
sögu. Af hálfu Gaullista mun
verða lögð megináherzla á að
vara við kommúnista-
hættunni, en af hálfu
kommúnista og jafnaðar-
manna, aö þörf sé orðið að
breyta til og hverfa að nýjum
og bættum stjórnarháttum.
Miðflokkabandalagið mun
leggja áherzlu á, að aukin
áhrif þess muni tryggja eðli-
legasta og farsælasta þróun.
Ekki er ósennilegt, að það
geti valdið verulegri stjórnar-
kreppu, ef vinstra bandalagiö
fær hreinan meirihluta.
Pompidou verður þá að gera
annað tveggja að fela Mitter-
and stjórnarmyndun og reyna
að hafa samvinnu við þing-
meirihlutann , eða að reyna
að stjórna i andstöðu við
þingið. Það siðara mun
reynast erfitt, þrátt fyrir
mikil völd forsetans. For-
setinn hefur m.a. vald til að
rjúfa þingiö og efna til
kosninga, en vafasamt er, að
það breyti miklu. Hann getur
ei rofið þingið öðru sinni fyrr
en að einu ári liðnu. Ef
miðflokkabandalagið fær
oddaaðstöðu á þinginu, er ekki
ósenniiegt, að Gaullistar leiti
samvinnu við það. Lecanuet
hefur talað á þá leið, að hann
telji slikt samstarf koma til
greina, en þó þvi aðeins, að
fallizt verði á ýmis stefnumál
bandalagsins. Hinsvegar er
óliklegt, aö Servan Schreiber
gangi viljugur til slikrar sam-
vinnu, en þess verður þó að
gæta, að hann er sennil. enn
andvigari samstarfi við
kommúnista.
Það er þvi ekki undarlegt,
þótt kosningabaráttan i
Frakklandi veki nú vaxandi
athygli um allan heim og að
hún sé óðum að verða eitt
mesta fréttaefni heims-
blaðanna. Það geta átt eftir að
gerast söguleg tiðindi i Frakk-
landi, ef svo færi, að
Gaullistar misstu meirihluta,
og þó einkum, ef meirihluti
félli vinstra bandalaginu i
skaut. Það gæti jafnvel haft
áhrif á stjórnmdlaþróun viða
um lönd. Þ.Þ.