Fréttablaðið - 13.04.2007, Side 62

Snemma á þessu ári, 24. janúar, skrifaði Ómar Ragnarsson
pistil á heimasíðu sem bar heit-
ið Vandi Vinstri grænna. Við lest-
ur greinar hans varð mér ljóst að
hann hygðist fara fram á völlinn í
komandi alþingiskosningum. Inn-
takið í þessum pistli Ómars kom
fram í eftirfarandi ummælum
hans:
„Vinstri græna dreymir um
25 prósent fylgi í kosningun-
um í vor sem umbun fyrir góða
frammistöðu í baráttunni gegn
stóriðjustefnunni. Steingrímur
og hans fólk eiga það fylgi fylli-
lega skilið að mínu mati ef um-
hverfismálin ein væru notuð sem
mælikvarði. Ef flokkurinn lægi
á miðju íslensks stjórnmálalit-
rófs væri raunhæft að hann næði
þessu markmiði og vel það. En
meðan hann liggur á vinstri jaðr-
inum getur hann þetta ekki og
það er vandi hans gagnvart stór-
um hópi umhverfisverndarfólks.
Því miður.“
Þá segir Ómar takmörk fyrir
því hve VG geti laðað til sín marga
af hægri sinnuðum kjósendum og
á því byggi stöðugt fylgi Sjálf-
stæðisflokksins í skoðanakönnun-
um. Sjálfstæðisflokkurinn þurfi
að sæta ábyrgð á virkjanafíkn-
inni sem hann hafi ræktað í 16 ár.
Næstu vikur heyrðist öðru
hvoru í Ómari þar sem hann gaf
til kynna að von væri tíðinda af
framboði. Á félagsfundi í Fram-
tíðarlandinu 7. febrúar óskaði
Ómar sem utanfélagsmaður sér-
staklega eftir að tjá sig og not-
aði það tækifæri til að mæla
gegn því að Framtíðarlandið
byði fram. Margrét Sverrisdóttir
hafði röskri viku áður sagt sig úr
Frjálslynda flokknum. Brátt fóru
að berast fregnir um pólitískan
samdrátt þeirra á milli.
Vinstri grænir sem mælst höfðu
með nálægt 20% fylgi í skoð-
anakönnunum frá síðasta hausti
sóttu enn í sig veðrið eftir ára-
mótin samkvæmt Gallup-könnun-
um og mældust með 27,6% fylgi
22. mars, sama daginn og flokkur
þeirra Ómars og Margrétar var
formlega kynntur til leiks. Sjálf-
stæðisflokkurinn mældist þá með
36% fylgi. Viku seinna var fylgi
VG samkvæmt sömu könnun
24%, flokkur Ómars fékk 5,2% en
Sjálfstæðisflokkurinn bætti við
sig tæpu prósenti. Þann 5. apríl
var staðan sú að VG mældist með
21% fylgi, Ómars-flokkurinn með
4,5% en Sjálfstæðisflokkurinn
hafði rokið upp í 40%.
Í umræðu um framboðsá-
huga nokkurra einstaklinga
innan Framtíðarlandsins varaði
undirritaður við slíku framboði af
tveimur ástæðum. Annars vegar
benti ég á að félagið hefði verið
stofnað sem þverpólitísk gras-
rótarsamtök, hins vegar að slíkt
framboð væri líklegt til að dreifa
kröftum stóriðjuandstæðinga og
drægi úr líkum á að takast megi
að fella ríkisstjórnina. Þessi við-
horf mín og margra fleiri þekkti
Ómar mæta vel sem og Ósk Vil-
hjálmsdóttir sem verið hafði í far-
arbroddi þeirra sem vildu breyta
Framtíðarlandinu í stjórnmála-
flokk en varð þar í minnihluta.
Réttlæting Ómars Ragnarssonar
fyrir sérstöku framboði á sínum
vegum til að draga byr úr seglum
Sjálfstæð-
isflokksins
var aldrei
trúverðug
og þegar
hefur sýnt
sig að hún
gengur
ekki upp.
Það fylgi
sem Í-list-
inn hefur
mælst með
í tvígang er
að mati Capasent Gallups fyrst og
fremst sótt í raðir fólks sem lýst
hafði sig reiðubúið til að fylkja
sér um Vinstri græna og í minna
mæli tekið frá Samfylkingu. Þetta
var fyrirsjáanlegt, meðal annars
af þeim ástæðum að engir áber-
andi talsmenn úr röðum Sjálf-
stæðisflokksins sýndu áhuga á
stuðningi við framboð Ómars.
Enginn fjórmenninganna sem
talað hafa máli Íslandshreyf-
ingarinnar á fundum að und-
anförnu eru þekkt af stuðningi
við Sjálfstæðisflokkinn og einn
meira að segja verið varaþing-
maður Samfylkingarinnar á yf-
irstandandi kjörtímabili. Flokkur
Ómars kynnir sig með þá stefnu-
áherslu fyrst og síðast að stöðva
stóriðjustefnuna, nákvæmlega
sama stefnumið og Vinstri græn-
ir hafa haldið á lofti frá stofn-
un eða í tvö heil kjörtímabil með
þeim árangri að ótvíræður meiri-
hluti þjóðarinnar leggst nú á
sömu sveif. Þótt finna megi ein-
staka hægridrætti í stefnuyfir-
lýsingu Íslandshreyfingarinnar
eins og hún var kynnt um síðustu
mánaðamót skipta þeir engu máli
í heildarmyndinni og nógu marg-
ir eru fyrir til að halda þeim sjón-
armiðum á lofti. Kenning Ómars
Ragnarssonar um fælingaráhrif
vinstra–hugtaksins, þ.e. áherslu
Vinstrihreyfingarinnar - græns
framboðs á jöfnuð í samfélaginu,
hefur sýnt sig að vera blekking.
Þar við bætist að Vinstri græn-
ir hafa stig af stigi verið að þróa
græna hugmyndafræði sína,
byggt á áherslum um sjálfbæra
þróun, og hafa þegar haft mikil
áhrif á þjóðfélagumræðuna.
Margir einlægir stóriðjuand-
stæðingar, einnig utan raða VG,
hafa að undanförnu haft orð á
því við mig að þeir trúi því ekki
að Ómar Ragnarsson efni í þann
óvinafagnað og taki á sig þá
áhættu sem við blasir með fram-
boði Íslandshreyfingarinnar, þ.e.
að framlengja líf ríkisstjórnar-
innar. Enginn efast um einlægan
vilja Ómars og annarra í hans liði
að stöðva frekari stóriðjuáform.
En með því að halda fast við sér-
framboð, sem augljóslega getur
orðið til þess að gera að engu
yfirlýst markmið, er Íslands-
hreyfingin að taka á sig mikla
ábyrgð. Nú mánuði fyrir kosning-
ar hafa enn engin framboð verið
kynnt af hálfu Íslandshreyfing-
arinnar og því eiga forsvars-
menn hennar alla möguleika á að
draga í land með reisn og hvetja
um leið liðsmenn sína til að styðja
þá flokka og frambjóðendur sem
tekið hafa trúverðuga afstöðu
gegn stóriðjustefnunni.
Höfundur er fyrrverandi ráðherra.
Vandi Íslands-
hreyfingarinnar
Framkomin kæra átta þjóðkirkjupresta á
hendur safnaðarpresti
Fríkirkjunnar í Reykja-
vík, sr. Hirti Magna Jó-
hannssyni, fyrir siða-
nefnd Prestafélags Ís-
lands hefur verið nokkuð
til umfjöllunar síðustu
daga. Sr. Hjörtur Magni kaus að
stíga fram og greina frá því máli
opinberlega enda þótt það sé enn
til umfjöllunar hjá siðanefnd. Hér
er ekki ætlunin að rekja efni þeirr-
ar kæru að neinu leyti heldur gera
athugasemd við þann málflutning
sem sr. Hjörtur Magni hefur við-
haft í samhengi þessa máls og lýtur
að skilningi hans á því sem hann
kallar hina „lúthersku arfleifð“.
Sr. Hjörtur Magni heldur því
fram að hin „lútherska arfleifð“
leggi hverjum lútherskum presti
og trúmanni þær skyldur á herð-
ar að vera gagnrýninn á ríkjandi
fyrirkomulag og umgjörð trúmála
og trúarstofnana síns tíma. Í ljósi
þess sem sr. Hjörtur Magni hefur
sagt í ræðu og riti undanfarin miss-
eri hlýtur að vera ljóst að hér eigi
hann ekki síst við íslensku þjóð-
kirkjuna. Í þessu samhengi vísar
hann til Marteins Lúthers og þeirr-
ar gagnrýni sem hann beindi að
trúarstofnun síns tíma. Í raun er
erfitt að verjast þeirri hugsun að
sr. Hjörtur Magni sjái sig sem ein-
hvers konar nútímalegan Lúth-
er í gagnrýni sinni á þjóðkirkjuna
sem hann kallar m.a. djöfullega og
hættulega trúarstofnun sem snúist
í kringum sjálfa sig og láti dýrka
sig sem sjálfan Guð. Svo virðist
sem hann telji Lúther hafa gefið
sér það eftirdæmi að beita öllum
mögulegum ráðum í gagnrýni sinni
á íslensku þjóðkirkjuna.
Hér er sr. Hjörtur Magni á villi-
götum og honum er eng-
inn sómi að þeim dylgj-
um sem hann hefur uppi.
Að sjálfsögðu er himinn
og haf á milli miðalda-
samfélags vesturkirkj-
unnar á tímum Lúthers
og íslensks samfélags 21.
aldar. Það er mikil tíma-
skekkja fólgin í þeirri
hliðstæðu sem sr. Hjört-
ur Magni sér á milli sín
og Marteins Lúthers og
ber hún vitni um bjagaðan skilning
hans á starfi Lúthers.
Sannleikurinn er sá að hlutverk
og eðli kirkjunnar sem stofnunar
var ekki þungamiðja umræðunnar á
dögum siðbótarinnar. Markmið sið-
bótarinnar var ekki að endurbæta
uppbyggingu eða stjórnarform
kirkjunnar, hvað þá umgjörð henn-
ar. Meginmarkmiðið var að setja
fagnaðarerindið í öndvegi og boða
hjálpræðið í Jesú Kristi. Lúther var
ekki upptekinn af því að draga fram
nýtt skipurit fyrir kirkjustofnun-
ina eða finna henni nýjan rekstr-
argrundvöll heldur leitaðist hann
við að draga fram þann grundvöll
kirkjunnar sem allt annað átti að
byggjast á. Lúther setti ekki fram
beinar tillögur um það hvert ytra
fyrirkomlag kirkjustofnunarinn-
ar skyldi vera heldur vildi hann
draga fram að nýju kjarna krist-
innar kirkju innan þeirrar stofnun-
ar sem fyrir var.
Lúther leitaðist með öðrum
orðum eftir því að siðbæta kirkj-
una, ekki koma henni á kné, nema
í þeim skilningi að hún beygði sig
fyrir fagnaðarerindinu af auð-
mýkt. Hann vildi hreinsa kirkj-
una af hverjum þeim mannasetn-
ingum sem skyggðu á fagnaðarer-
indið og hverjum þeim siðum sem
ekki var fótur fyrir í ritningunni.
Lúther vildi ekki að kristið fólk
kenndi sig við nafn sitt heldur Jesú
Krist. Lúther horfði ekki framhjá
því að kirkjan sem stofnun er sögu-
lega skilyrt, líkt og allar mannleg-
ar stofnanir. Siðbótarstarf hans
leiddi af þeirri staðreynd að hin
mannlega og forgengilega kirkja
getur misnotað fagnaðarerindið og
jafnvel snúið því í andhverfu sína.
Lúther sá í hvers konar öngstræti
kirkjan hafði ratað með fagnaðar-
erindið og leitaðist við að draga það
fram í dagsljósið að nýju. Siðbótar-
starf Lúthers og hin „lútherska arf-
leifð“ eru fólgnar í þeirri staðreynd
og þar með sú skylda og ábyrgð
sem hvílir á hverjum lútherskum
presti og trúuðum manni.
Hjörtur Magni hefur gengið svo
langt að segja að það fyrirkomulag
sem þjóðkirkjan starfar innan varpi
„dimmum skugga“ á allt hennar
starf og geri hana jafnframt ótrú-
verðuga. Kannski finnst sr. Hirti
Magna fagnaðarerindið einfaldlega
fyrir borð borið alls staðar annars
staðar en hjá sjálfum sér. Undar-
legt væri það í ljósi þess að hann
segist ekki hafa höndlað sannleik-
ann og virðist í raun halda að hann
geti það ekki.
Krossferð sr. Hjartar Magna
á hendur íslensku þjóðkirkjunni
á ekkert skylt við siðbótarstarf
Marteins Lúthers eða arfleifð þess.
Lúther var vissulega gagnrýninn, í
ræðu og riti – og í prédikunarstóln-
um. En hvað boðun fagnaðarerind-
isins snertir hafði Lúther ávallt vel-
ferð safnaðarins og samfélagsins
að leiðarljósi og hann leitaðist ekki
við að upphefja sjálfan sig né held-
ur sína eigin stundlegu hagsmuni.
Slíkt er ekki hluti hinnar lúthersku
arfleifðar. Í öllu því sem Lúther
sagði og gerði hafði hann framgang
fagnaðarerindisins að leiðarljósi.
Það mættu allir sem bera hag krist-
innar kirkju fyrir brjósti taka sér
til fyrirmyndar og boða fagnaðar-
erindið hreint og ómengað í orðum
sínum og framgöngu.
Höfundur er sóknarprestur
Hofsóss- og Hólaprestakalls.
Hin lútherska arfleifð
Kenning Ómars Ragnarssonar
um fælingaráhrif vinstra–hug-
taksins, [...] hefur sýnt sig að
vera blekking.
ÍS
LE
N
SK
A
/S
IA
.I
S
/I
SP
3
63
76
0
2/
06
Tæmið póstkassa reglulega
Við hjá Póstinum biðjum landsmenn um að tæma póstkassa sína
reglulega. Bréfberar eiga stundum í vandræðum með að setja
póst í yfirfulla póstkassa og þá verða þeir að endursenda póstinn,
sendanda og viðtakanda til verulegra óþæginda.
Aðstoð ykkar og tillitssemi auðvelda okkur að koma póstinum
til skila, hratt og örugglega.
Þjónustuver | sími 580 1200 | postur@postur.is | www.postur.is