Tíminn - 11.05.1990, Blaðsíða 8

Tíminn - 11.05.1990, Blaðsíða 8
8 Tíminn Föstudagur 11. maí 1990 Smásölu- og bílaverslun minnkaði um 300.000 kr. á meðalfjölskyldu frá 1987 til 1989: „Sparað" í f lestu nema mat og gjöfum Um 76,4 milljarða kr. velta smásöluverslana í landinu á síðasta árí svaraði til þess aö landsmenn hafi „eytt" 9,2 milljörðum króna (11%) minna í búðum heldur en „kaupáríð mikla" 1987 — þ.e. þegar tekið er mið af hækkun vöruverðs og fólksfjölgun síðan. Samdrátturínn er sennilega að stórum hluta vegna rýmun á kaupmætti launa á þessu tímabili. Til viðbótar samdrætti í smásöluverslun dróst sala á bílum og bílavörum (flokkað sem heildverslun) saman um jafnvirði nær 10 milljarða á sama tíma. Þessar upphæðir svara til um 75.000 kr. „spamaðar" á hvem landsmann — um 300.000 kr. á 4ra manna fjöl- skyldu — hvar af rúmur helmingurínn er vegna minni bílavöruversl- unar. Helmingi ffœrri skór En hvað er það sem fólk sparar helst við sig (auk bílakaupa) þegar krónurnar í buddunni rýrna? Langsamlega harðast hefur aura- leysi almennings komið niður á skóbúðum. Skósala á síðasta ári var að raunverði aðeins rúmur helm- ingur þess er hún var 1987. Sala sérverslana með húsgögn, búsáhöld og heimilistæki hefur sömuleiðis minnkað um þriðjung (3,7 millj- arða), sala fata-, vefhaðarvöru- og snyrtivörubúða minnkað um fjórð- ung (1,9 milljarða) og sala bóka- búða um nær 20%. Þá hefur þjóðin eytt um 1.100 millj.kr. (12%) minna í sjoppum í fyrra heldur en í góðærinu 1987, sem margir telja líklega hollan sparnað. Lítiö sparaö í matarkaupum Landsmenn virðast á hinn bóginn fremur lítið — ef nokkuð — hafa sparað í matarinnkaupum. Velta matvörubúða (kjöt, mjólk, brauð og nýlenduvörur) var að raungildi nær sú sama 1987 og 1989. í blandaðri verslun (markaðir og kaupfélög) varð um 1,9 milljarða samdráttur (8%). En ekki kemur fram í þeim tölum sem hér er unnið upp úr hvort það var vegna minnkandi sölu mat- væla eða einhverra annarra vöru- tegunda. Þessir tveir flokkar versl- ana, matvörubúðir og blönduð verslun, höfðu i fyrra meira en helminginn, eða um 53%, af allri smásöluverslun í landinu og höfðu því aukið hlutdeild sina úr 49,5% árið 1987. Apótekin seldu hins vegar nokkru meira í fyrra heldur en tveim árum áður. Aðeins einn annar flokkur verslana náði aukinni veltu; spor- tvöru, leikfanga- og gjafavörubúðir. Um 90-95 þús. kr. á mánuöi? Um 302.000 kr. koma í hlut hvers íslendings ef heildarveltu smásölu- verslana á siðasta ári væri skipt jafht niður á þá. Það svarar til 1.208 þús.kr. að meðaltali á 4ra manna fjölskyldu — sem í raun er um 145.000 kr. lægri upphæð heldur en „kaupárið mikla", 1987. Ef ðll smásöluverslunin væri greidd úr buddu einstaklinga/heim- ila væru mánaðarinnkaup „4ra manna fjölskyldunnar" 100.700 kr. En frá þeirri upphæð má líklega draga einar 3-4 þús.kr. af sölu apó- tekanna sem að meirihluta er greidd af ríkissjóði. Einhver hluti af smá- sölu ritfanga, húsgagna, blóma og fleira er sömuleiðis borgaður af fyr- irtækjum og stofnunum en ekki af „heimilispeningum". Og algengt mun að fyrirtæki kaupi matvæli fyrir báta og lítil mötuneyti í smá- söluverslunum svo nokkuð sé nefnt. Samanburður á milli tímabila getur verið jafhmarktælrar fyrir því. „4ra manna fjölskyldan" 1989 Tegund versl.: Kr.á mánuði: Fiskbúðir 800 Kjöt/brauð/nýlenduv. 24.900 Markaðir/kaupfélög 28.300 Sjoppur 10.300 Húsg/búsáh/heimilist. 10.300 Fatnaður/vefnaðarv. 7.300 Skóbúðir__________________900 Sport/gjafav/leikf.b. 5.300 Bóka/ritfangab. 3.500 Úr/ljósmyndav/o.fi. 1.800 Blómabúðir 1.800 700 4.800 Snyrtivörubúðir Apótek Samtals: Kr. 100.700? Þótt enginn hagi kannski innkaup- um sínum nákvæmlega eins og þessi „meðalfjölskylda" felst engu að síður töluverður fróðleikur um innkaupavenjur landsmanna i þess- um lista. „Éta meirihlutann af kaupinu sínu" Það er t.d. athyglisvert að um 64% allrar smásöluverslunar í landinu eru í matvöruverslunum, stórmörk- uðum/kaupfélögum og sjoppum — þ.e. að stærstum hluta vörur til að éta, drekka og þrifa sig með. Enda sagði kaupmaður einn í samtali við Tímann: „íslendingar éta meirihlut- ann af kaupinu sínu". Að þjóðin skuli, þrátt fyrir „kreppu" og minnkandi sígarettureykingar, eyða stærri fjárhæðum (nærri 8 milljörð- um kr.) í sjoppum landsins heldur en í öllum skó- fata- og vefhaðar- vörubúðum samanlagt segir nokkra sögu um „sætindaþörfina". Sam- drátturinn síðan 1987 er líka mun meiri í fatabúðunum heldur en sjoppunum, þrátt fyrir það að sala t.d. gosdrykkja og sælgætis í mat- vöruverslunum og mörkuðum hafi liklega aukist að mun a þessum ár- um. Hvar hefur fólk sparaö? „4ra manna fjölskyldan minnkaði innkaup í húsgagna- heimilistækja- og búsáhaldabúðum um nær 60.000 kr. (úr 182 niður í 123 þús. kr.) á þessum tveim árum. Innkaup í bóka/ritfangaverslunum um rúmar 10.000 kr. Innkaup i skó- og fata- verslunum um tæpar 36.000 kr. og eyddi rúmlega 17 þús. kr. minna í sjoppunum. -HEI

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.