Tíminn - 23.08.1990, Blaðsíða 8

Tíminn - 23.08.1990, Blaðsíða 8
8 Tíminn Fimmtudagur 23. ágúst 1990 AÐ UTAN Útlit fyrir metupp skeru í Rússlandi orðið að engu? Þegar bóndinn horfði í gegnum sólgleraugun yfir akrana sína fulla af fúllþroskuðum tómötum íjúlílok, vissi hann ekkí hvort hann ættí að hlæja eða gráta. Hann gerði sér Ijóst að það sem hann hafði fyrir augunum varmesta uppskera sem hann hafði séð í 20 ár. Þetta hlyti að fara langt með að fýlla tómarbúðar- hillur og maga hungr- aðra Rússa. En þetta var líka nóg til að koma út tárunum hjá Sergei Zamorayev. Það var varla byrjað að tína tómatana og hann hafði mestar áhyggjur afþví hvortþeiryrðu nokkum tíma tíndir. íágústlok fara þeir að rotna og þá færi metuppskera fórgörðum. Hrun sóunarkerfis kommúnismans hefur gert ástandið margfalt verra Hvergi annars staðar en í efha- hagslega öngþveitinu í Rússlandi gæti svona stórsigur breyst i slikan sorgarleik. Þó að kommúnisminn hafí varla skilað árangri hefur hrun hans breytt gífurlegu sóunarkerfi hans í eitthvað niiklu verra. Eins og endranær standa upp- skeruvélarnar ónotaðar vegna þess að varahlutir eru ekki til. í gamla kerfinu var varahlutaskortur ekki óleysanlegt vandamál. á var verk- smiðjufólk einfaldlega sent út á akrana til að vinna að uppskeru með handafli. Nú aftur á móti starfa ríkisverksmiðjur skv. regl- um um eigin fjárhag, sem Mikhaíl Gorbatsjov innleiddi i fyrra, og það þýðir einfaldlega að verk- smiðjurnar geta ekki séð á eftir starfsfólkinu sinu út á akrana. Og að lána dýrmæta vörubíla til bú- anna er ekki „arðbært", svo að gripið sé til nýjasta og algengasta orðsins i orðaforðanum. Zamorayev þarf að fá 1000 manns til viðbótar ef takast á að bjarga uppskerunni. En honum hefur ekki tekist að fá nema 150. Enn stýrir rikisvaldið verðinu svo að hann getur ekki boðið hærri laun sem kynnu að laða að vinnu- afl. „Verksmiðju- stjórarnir ættu aö skammast sín" Zamorayev ræður ríkjum á íburð- arlausu samyrkjubúi 350 km norður af Moskvu þar sem úir og grúir af irnir þeirra geta ekki fundið neitt ætilegt í búðunum?" Fulltrúarnir í Yaroslavl- sveitar- stjórninni hlustuðu á angistarhróp bændanna í júlílok og lýstu yfir „neyðarástandi" til að bjarga upp- skerunni. í þvi fólst að reyna að fá verkamenn til að ganga gegn skip- enn trú manna að embættismaður Kommúnistaflokksins á staðnum standi allt í einu í dyrunum með bros á vör og 1000 sjálfboðaliða í eftirdragi, rétt eins og í gamla daga," segir hann. Skammtímahernaðaráætlun Za- morayevs er sú að hjálpa sér sjálf- Náttúran hefur verið gjöful við rússneska bændur í ár og uppskeruhorfur aldrei eins góðar. En ónothœfar vinnuvélar og ófullnægj- andi mannskapur gerirþar strik í reikninginn. rosknum sveitakonum i svörtum kjólum og með skuplur á höfði. Svipurinn á andliti hans er eins strekktur og á ölluin öðrum sa- myrkjubústjórum allt frá Síberíu til Stavropol. Eftir margra ára matar- skort hefur almættið loks launað Sovétmönnum fyrir að hafha kommúnismanum og gefið þeim mestu uppskeru i manna minnum; 300 milljón tonn af korni. Síðasta metuppskera var árið 1978, 237 milljónir tonna. En mikið af uppskerunhi verður áfram á búinu og reyndar ekki upp- skorin. „Verksmiðjustjórarnir ættu að skammast sin," hrópar Za- morayev. „Finnst þeim ekki skammarlegt að flestir starfsmenn- unum yfirmanna sinna og fara út á akrana gegn þvi að fá i sinn hlut 10% uppskerunnar. Þegar síðast fréttist höfðu fáir svarað kallinu. „Viö fáum of lítið fyrir það sem við framleióum" Zamirayev greip til sinna ráða í örvæntingu. Hann segir gamalt orðtæki bænda segja sem svo að i hverri fjárhjörð vakni sumt féð fyrr en annað. Hann fór þvi á stúfana og leitaði uppi skólakrakka, hermenn og verksmiðjufólk til að reyna að telja það á að koma i vinnu til sin. „Á sumum samyrkjubúum er það ur. En til lengri tíma litið vilja hann og aðrir forystumenn á samyrkju- búum komast fyrir rætur vandans. „Við fáum of lítið fyrirþað sem við framleiðum," segir hann og gerir grin að verðinu fyrir hvítkál sem er 40 kópekar á kíló. „Það ætti að vera 80 kópekar," segir hann. Aðrir bændur i nágrenninu eru þegar farnir að spenna vöðvana. „Hvað lengi eigum við að sætta okkur við þetta?" spurði yfirmaður samyrkjubús í nágrannaþorpi. „Það er ekki vist að við á ökrunum og búunum förum í verkfall. En við ráðum sjálfir hvað við fram- leiðum mikið magn. Það er öflugt vopn og í versta falli beitum við þvi." Fyrsti kúlakkinn Í60ár Zamorayev hefur hrint þvi óframkvæmanlega i framkvæmd og afhent tveim bændum eignar- hald á meira en 700 ekrum lands. Hann segir landið verða þeirra eign um alla framtíð. „Þeir mega ekki selja það út úr samyrkjubú- inu og þeir geta ekki notað tæki og tól samyrkjubúsins til að yrkja það. En þeir geta arfleitt afkom- endur sína að því og arðurinn fell- ur óskertur i þeirra hlut." Nær þeim aðstæðum, sem ríkja í löndum utan kommúnismans, verður ekki komist í Sovétríkjun- um enda gengið mun lengra en í lögum Gorbatsjovs sem heimila bændum að taka land á leigu en ekki að eiga það. En Zamorayev stendur alveg á sama um hvernig yfirvöld bregðast við. Samtimis því sem hann gaf bændunum tveim landið reif hann flokksskír- teinið sift. Hann er ekki alveg laus við að vera sáttur við sjálfan sig. Hann veit að án mikillar fyrirhafhar gæti hann fengið 80 kópeka fyrir kílóið af hvítkáli, jafhvel strax. En þá er að því að hyggja að hann er liklega fyrsti kúlakkinn, en svo voru smábændurnir á eigin landi kallaðir sem Stalín reyndi að út- rýma á fjórða áratugnum og sá fyrsti sem gengur á sovéskri jörð í 60 ár.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.