Tíminn - 06.08.1994, Blaðsíða 6

6
MrtHttítl
Laugardagur 6. ágúst 1994
Hagyr&ingaþáttur
Ekki er allur botn dottinn úr hagyröingum, þótt
heldur hafi dregiö úr þeim þróttinn um hábjarg-
ræöistímann. Á huga þeirra sækir bæöi pólitík og
kvensemi og verður að yrkisefni.
Aöalsteinn Sigurðsson sendi eftirfarandi limrur
og stöku og leynir sér hvergi hvar hann stendur í
baráttunni.
Falsspámenn
Flestgengur öfugt á Fróni
og falsspámenn valda okkur tjóni.
Eitt er þó gott
og ber uppsveiflu vott,
að Jóhanna braust undan Jóni.
Heimskuleg Vilhjálms er vinna,
hann vill því afalefli sinna.
í ESB ganga
og í því að hanga
um eilífð, það dugar ei minna.
Eftir sjónvarpsþátt
Öfgar Jóns í eyrum klingja,
á því fcest ei bót.
Það er íslands óhamingja
að eiga slíkan þrjót.
Ó.G. heldur sig viö annað heygarðshorn og
leggur ekki hugann að stjórnmálum eða þeim
görpum sem þau iðka. Honum er umhugaðra um
kvenþjóðina og freistingar holdsins.
Að vilja og skilja
EðlHega ástteitni
allar munu skilja.
En aftur á móti áreitni
ekki margar vilja.
Leiöindi og sprundaval
Leiðindi það löngum tel,
eflítið er afsprundum.
Fjöldinn afþeim fer svo vel
í faðmi mínum stundum.
Botnar
Fyrripartur:
Sterka Adamseðlið mitt
ellin sigrar bráðum.
Botn:
Þú skalt halda þér við þitt
íþœgilegum náðum.
Eða:
Hœttu við að hugsa um „hitt",
hlýddu mínum ráðum.
Þar sem kvenfólkið er komið á dagskrá, kemur
hér staka frá Búa:
Frí
Mœrin prúða planar frí
— píur eru vanar því —
ásamt fleirum flanar í
ferðalag til Kanarí.
Að lokum nýr botn að skemmta sér Við:
Út um grundir ísafróns
iðka stundargaman.
Botnar og vísur sendist til Tímans
Stakkholti 4
105 Reykjavík. P.s. SKRIFIÐ GREINILEGA!
Viötal viö Hjálmar W. Hannesson, sendiherra íslands í Þýskalandi og
fastafulltrúa íslands hjá RÖSE:
Aðild að
RÖSE er
mikilvæg
fyrir ísland
Hinn 1. janúar sl. tók
Hjálmar W. Hannesson,
sendiherra íslands í
Bonn í Þýskalandi, jafnframt
við hlutverki fastafulltrúa hjá
Ráðstefnunni um öryggi og
samvinnu í Evrópu, RÖSE, sem
hefur aösetur í Vín í Austurríki.
Hann hefur verið viðloðandi
RÖSE-málin frá 1977. Lok kalda
stríðsins vöktu vonir um að
RÖSE gæti gegnt lykilhlutverki
í samskiptum þjóöa Evrópu og
stuðlað aö friði og öryggi um
gervalla álfuna. Borgarastyrj-
öldin í fyrrverandi Júgóslavíu
hefur hins vegar dregið allveru-
lega úr þeim vonum.
En hvað er RÖSE og hvert er hlut-
verk hennar í Evrópu?
RÖSE var til skamms tíma ein-
ungis röð funda þar sem fjallað
var m.a. um mannréttindi og
öryggismál á grundvelli Loka-
samþykktarinnar í Helsinki frá
1975. Þátttökuríkin voru 35 og
skiptust fyrst og fremst í þrjá
hópa kaldastríbsáranna: NATÓ-
ríkin, ríki Varsjárbandalagsins
og hlutlausu ríkin. Fundahöld-
in virtust oft ekki skila miklu,
ýmsum samþykktum þó, sem
mismunandi vel var farib eftir.
Ljóst er nú eftir á, að RÖSE
hafbi mikil áhrif í þá átt að
enda kalda stríbið. Almenning-
ur í þátttökuríkjunum, t.d.
kommúnistaríkjunum, þekkti
samþykktir RÖSE vel, sem ríkis-
stjórnir þeirra höfðu samþykkt,
t.d. um mannréttindi. Á þeim
m.a. byggðust kröfur fólks um
frelsi. Samþykktir RÖSE voru
meö öbrum orðum vopn í
höndum fólks, sem krafðist
mannréttinda í alræðisríkjun-
um. Þetta tók sinn tíma, a.m.k.
15 ár, en kemst þó hægt fari. Ef
rætt er við menn í Austur-Evr-
ópu, eins og t.d. Havel, forseta
Tékklands, gera þeir mun meira
úr hlut RÖSE við að brjóta nið-
ur járntjaldið en gert er t.d. hér.
Sl. fjögur ár hafa verib ár ótrú-
legra breytinga og þær endur-
speglast á ýmsan hátt í RÖSE.
Þátttökuríkin eru nú 52, þar
sem Júgóslavíu — þ.e. Serbíu og
Svartfjallalandi — hefur verið
vísað frá, a.m.k. tímabundið. í
RÖSE eru nú öll önnur ríki Evr-
ópu, N.-Ameríku og fyrrum
Sovétlýöveldi, Kákasus- og Mið-
Asíuríkin, sem áður voru í Sov-
étríkjunum, fullgildir aðilar.
Makedónía er -enn einungis
áheyrnaraðili vegna andstöðu
Grikkja við fulla aðild hennar.
Búið er að stofna í Vín skrif-
stofu abalframkvæmdastjóra
RÖSE með fastráönu alþjóðlegu
starfsliöi. Þá er rekið lítið útibú
hennar í Prag. Sérstök skrifstofa
fulltrúa RÖSE fyrir þjóðernism-
innihluta er í Haag. Það er nú
fyrrverandi utanríkisráðherra
Hollands, Max van der Stoel.
Hann varar við og gerir fyrstu
viðeigandi ráðstafanir ef rétt-
indum þjóðernisminnihluta er
ógnað. Skrifstofa RÖSE fyrir
lýðræði og mannréttindamál er
í Varsjá. Hún sér m.a. um und-
irbúning sérfræðingafunda
vegna mannréttindamála, eftir-
lit meb kosningum og fram-
kvæmd þegar samþykktra
reglna.
I Vín sitja sendiherrar RÖSE-
ríkjanna í svokallaðri fasta-
nefnd, sem fjallar þar stöðugt
um málefni RÖSE. Með fasta-
nefndinni hefur starf RÖSE ger-
breyst. Margir telja því nú, aö
svokallaöir endurmatsfundir —
sá næsti verður í Búdapest í
okt.-des. — séu orðnir óþarfir.
Vægi fastanefndarinnar eykst
stöðugt. Nefnd háttsettra emb-
ættismann-a RÖSE- ríkjanna
hittist reglulega í Prag 3- 4
sinnum á ári. Utanríkisráðherr-
ar RÖSE-ríkjanna mynda nú
ráðið og er þab helsti vettvang-
ur ákvarðana og hittist einu
sinni á ári. Ríkisoddvitar RÖSE-
ríkjanna hittast nú á tveggja
ára fresti. Þá er sérstakt for-
mennskuríki kosib árlega og
gegnir það nú lykilhlutverki í
starfsemi ráðstefnunnar. Þetta
árib fer Ítalía meb formennsk-
una.
Á Vettvangi um öryggismála-
samvinnu í Vín eiga sér stað
stöbugar samningaviðræður
RÖSE-ríkjanna um afvopnun,
takmörkun vígbúnaðar og
traustvekjandi aögeröir á sviði
hefðbundins vígbúnaðar. Mik-
ill árangur hefur náðst undan-
farin ár. Vettvangurinn ber og
ábyrgð á framkvæmd þeirra
traustvekjandi abgerða á hern-
aöarsviðinu, sem þegar hafa
verið samþykktar. I Vínarborg
hittast auk þess í hverri viku
fulltrúar þeirra ríkja, sem
standa að CFE-samningnum,
þ.e. NATO-ríkjanna sextán og
þeirra ríkja, sem áður voru á
svæði Varsjárbandalagsins. Þau
síbarnefndu voru upphaflega 6,
en eru-nú 14. Þetta eru því
samráðsfundir þrjátíu ríkja. Þá
hittast einnig á fundum í Vín
fulltrúar þeirra ríkja, sem aðilar
eru að samningnum um opna
lofthelgi.
Þingmannasamtök RÖSE eru
nú í Eistlandi, Lettlandi, Georg-
íu, Makedóníu, Moldavíu og
Tadsjikistan. Þær vinna að pól-
itískum lausnum á ýmsum
deilumálum áður en þau verða
tilefni átaka. Sendinefndin í
Georgíu hefur t.d. miklu hlut-
verki að gegna í að reyna að
styrkja vopnahléð í Fjaíla-Kar-
abakh.
Segja má, að hlutverk RÖSE
nú hafi mjög aukist á sviði „fyr-
irbyggjandi diplómatíu" og
átakavörnum. Af þessu sést, að
RÖSE hefur tekið algerum
stakkaskiptum á fáum misser-
um, úr því að vera fundaröð yf-
ir í merka svæðisbundna al-
þjóbastofnun með föstu starfs-
liði og stöbugu starfi fulltrúa
þátttökuríkjanna.
Hvers vegna er aðild að RÖSE
mikilvœg fyrir ísland?
Það er fjölmargt. Vonast ég til
þess að það megi lesa út úr
svörum mínum í þessu viðtali.
Til viðbótar má síðan t.d. segja,
að við íslendingar ættum að
sjálfsögðu að vera virkir þátt-
takendur í RÖSE og Evrópuráö-
inu, vegna þeirra mikilvægu
mála sem þar eru til umfjöllun-
ar og til að undirstrika, að við
erum Evrópuþjób og að ísland
er Evrópuríki.
Nú vilja margir meina að RÖSE
hafi ekki gagnast sem skyldi þeg-
ar borgarastyrjöldin braust út í
Júgóslavíu. Er sú gagnrýni rétt-
mœt?
Sú gagnrýni á sjálfsagt rétt á
sér, en RÖSE er það sem kallað
hefur verið „mjúk" stofnun
(„soft organization" á ensku),
þ.e. hefur ekki sjálf tæki til þess
að beita t.d. hernaðarlegum
refsiaðgerðum vegna grófra
brota á ýmsum grundvallarregl-
um í samskiptum þjóba. Nú
hafa einnig ýmis önnur samtök
verið gagnrýnd harðlega í þessu
samhengi, bæði ESB og NATO,
auk þess sem einstök ríki hafa
einnig veriö gagnrýnd vegna af-
stöðu til tiltekinna þátta í átök-
unum í fyrrum Júgóslavíu.
Stríðið þar er auövitab hræði-
legt áfall fyrir álfuna alla, en