Tíminn - 06.08.1994, Blaðsíða 2

2
Wímmn
Laugardagur 6. ágúst 1994
„Aö sumu leyti tel ég Framsóknarflokkinn vænlegasta kostinn í stjórnarsamstarfi viö Sjálfstœöisflokkinn, en ..."
Halldór er búinn að bíta það í
sig að verða forsætisráðherra
Dr. Hannes Hólmsteinn Cissurarson á skrifstofu sinni í Odda. Myndin í
bakgrunni er af tveimur gulum og grænum iobdýrum og segir Hannes ab
sumir gesta sinna spyrji hvort þetta sé táknrœn mynd af samkennurum
hans, sem séu gulir og grœnir aföfund. Hann tekur fram ab þab séu
ekki hans orb. Tímamynd cs
Tíminn spyr...
HANNES HÓLMSTEIN GISSURARSON
Hannes Hólmsteinn Gissurar-
son hefur haldib því fram aó
undanförnu aí> Framsóknar-
flokkurinn sé lakasti kostur-
inn sem væntanlegur sam-
starfsflokkur Sjálfstæöis-
flokksins í næstu ríkisstjórn.
Tíminn heimsótti Hannes og
spuröi hann út í þessi ummæli,
líkurnar á haustkosningum og
fleira, svo sem landbúnaöarmál
og frjálshyggju.
„I raun og veru tel ég ekki aö
Framsóknarflokkurinn sé lakasti
kosturinn. Aö sumu leyti tel ég
Framsóknarflokkinn vera væn-
legasta kostinn í stjórnarsam-
starfi við Sjálfstæðisflokkinn.
Vandinn er bara sá að ég held aö
Framsóknarflokkurinn vilji ekki
fara í stjórn meö Sjálfstæðis-
flokknum. Halldór Ásgrímsson
virðist stefna að því aö mynda
ríkisstjórn og öll þau skilaboð,
sem koma frá honum, eru bein
og óbein um þaö.
Stjórn með Sjálfstæöisflokkn-
um gefur Framsóknarflokknum
mikla möguleika. Fiokkarnir
eru samstíga í því aö vilja ekki
róttækar breytingar í landbún-
aöarmálum, heldur hæga þró-
un, og eru sammála um þab ab
standa vörb um núverandi
kvótakerfi. Sammála um það aö
fara sér hægt og gætilega í af-
stööunni til Evrópusambands-
ins, þannig aö þaö er ekkert
órökrétt aö þessir tveir flokkar
gætu myndað stjórn saman.
I'eir fengju væntanlega hvor
um sig fimm ráðherra og Sjálf-
stæðisflokkurinn fengi forsætis-
ráðuneytið. En Halldór Ás-
grímsson virðist hafa bitið þaö í
sig aö hann veröi aö vera for-
sætisráðherra, þannig að hann
tekur persónulegan metnað
sinn aö því er virbist fram yfir
hagsmuni flokksins sjálfs og
kemur þannig í veg fyrir það að
tveir af þingmönnum flokksins
geti orbiö ráöherrar."
En nú hefur verid taiaö um hcegri
slagsíðu á Framsókn eftir að Hall-
dór varð formaður. Hvað viltu
segja um það?
„Eg held aö Halldór Ásgrímsson
sé mjög skynsamur maður og
miklu skynsamari en Steingrím-
ur Hermannsson. Hann lét sig
hverfa úr þingsalnum, þegar
Steingrímur sagöi aö hann vildi
ekki skuldasöfnun erlendis en
hins vegar teldi hann sjálfsagt
aö taka erlend lán.
Ég held aö Halldór Ásgrímsson
skilji grundyallarlögmál efna-
hagslífsins. Ég held aö hann
hafi verið ágætur sjávarút-
vegráöherra, en vafalaust hafa
einhverjir hvíslaö í eyrun á
honum aö hann veröi að gera
kröfu um þaö að veröa forsætis-
ráðherra, ef hann eigi að öölast
myndugleika yfir flokki sínum,
en ég held aö þaö sé á misskiln-
ingi byggt. Ég held aö hann ööl-
ist myndugleika meb því ab
standa sig vel sem ráðherra. Ég
sé hann afskaplega vel fyrir mér
sem fjármálaráöherra, utanríkis-
ráðherra eöa' sjávarútvegsráö-
herra í ríkisstjórn meö Sjálf-
stæðisflokknum, og mér finnst
þaö sérkennilegt ef hann hafnar
þeim kosti vegna persónulegs
metnaöar og kemur þannig í
veg fyrir að Framsóknarflokkur-
inn fái þau áhrif, sem hann gæti
haft í stjórn meö Sjálfstæðis-
flokknum."
En hvað telur Hannes miklar líkur
á því að kosið verði í haust?
„Ég giska á aö möguleikarnir
séu 30 á móti 70, þ.e.a.s. ab þaö
séu 70% líkur á því aö kosiö
verði í haust. Ég held aö ýmis
rök mæli meö haustkosningum.
í fyrsta lagi þá yröu kosningarn-
ar samkvæmt lögum 8. apríl.
Þab þýöir aö kosningabaráttan
færi fram í febrúar og mars og
þeir mánuðir eru býsna óhent-
ugir, sérstaklega fyrir fólk úti á
landi, fólk sem les Tímann.
Þá er líka rétt aö geta þess ab
Norðurlandaráðsþing er fyrir
kosningarnar og það mundi taka
talsverðan tíma. Þetta eru ein
rökin fyrir haustkosningum, þaö
er hentugra fyrir kjósendur aö
kjósa í haust. Önnur rök eru aö
kosningafjárlög hafa yfirleitt
reynst frekar illa. Besta dæmiö
um þaö eru fjárlögin fyrir 1991,
því þá fóru lánsfjárlögin hjá Ól-
afi Ragnari Grímssyni larigt fram
úr áætlun og sannleikurinn er sá
að við erum enn að súpa seyöið
af kosningafjárlögum og kosn-
ingafjárlagastjórn Ólafs Ragnars
Grímssonar, því miður.
Mér finnst hins vegar aöalat-
riöib í sambandi við haustkosn-
ingar vera, aö það sé ekki farið
eftir hentugleikum einhverra
stjórnmálaflokka, heldur eftir
því hvaö er hagstæðast og aö
þaö sé samkomulag um hvenær
kjördagur á aö vera. Þaö er eitt
af því sem á ekki aö vera pólitísk
brella, heldur samkomulagsat-
riöi. Þetta er svipað og aö nokkr-
ir góöir vinir ætli í veiðiferð
saman, þá reyna þeir að finna
þann tíma sem öllum hentar og
mér finnst að val á kjördag sé
samskonar mál."
Vtkjum talinu að bcendum. Hver
er þín afstaða í landbúnaðarmál-
um?
„Ég vil taka þab alveg sérstak-
lega fram ab ég er alveg andvíg-
ur hatursáróörinum gegn bænd-
um, sem hefur duniö á okkur frá
Alþýðuflokknum og mennta-
mönnum tengdum Alþýöu-
flokknum. Mér finnst þaö sér-
kennilegt, þegar þeir eru aö saka
bændur um það að vera afætur á
þjóöfélaginu og að þeir njóti
ódýrra lána og styrkja úr opin-
berum sjóðum. Þessir sömu
menntamenn njóta bæði
ódýrra lána og styrkja úr opin-
berum sjóöum. Stofnlánadeild
landbúnaöarins veitir lán meb
2% vöxtum, en Lánasjóður ís-
lenskra námsmanna veitti til
skamms tíma lán meö 0% vöxt-
um og nú eru komriir 1% vextir
á námslánin, þannig aö náms-
mennirnir, sem sitja hér uppi á
kaffistofu í Háskólanum og
senda skeytin til bændanna, eru
meiri afætur á almenningi, sam-
kvæmt eigin mælikvarða, held-
ur en bændurnir eru. Ég gef ekki
mikið fyrir svbna málflutning.
Mín gagnrýni á Framsóknar-
flokkinn er sú aö ég tel aö hann
fari ekki nægilega hratt fram á
viö. En kosturinn við Framsókn-
arflokkinn er sá ab hann vill
fara gætilega, og Sjálfstæðis-
flokkurinn og Framsóknarflokk-
urinn eiga samstöbu í landbún-
abarmáium, sjávarútvegsmál-
um og í afstööunni til ESB að
miklu leyti, þó aö ég vilji vita-
skuld sjálfur frjálsan innflutn-
ing landbúnaðarvara, en í sátt
við bændur sjálfa.
Það er alveg fáránlegt og ég
verð í rauninni reiður þegar ég
hlusta á þessa menntamenn hér
uppi í Háskóla. Þessa sölumenn
notaðra hugmynda, sem ætla
sér meö einu pennastriki að
svipta bændur öllum sínum til-
vistargrundvelli. Mætti þá ekki
alveg eins svipta þá sjálfa tilvist-
argrundvelli sínum meö einu
pennastriki?"
En hvað viltu gera fyrir landbún-
aðinn?
„Ég held nú ab landbúnaðurinn
veröi aö laga sig ab aðstæbum og
við verbum að opna hagkerfið
og viö þurfum ab hafa hér viö-
skiptafrelsi. Við eigum ab mín-
um dómi aö leysa vanda bænda,
ekki með einu pennastriki held-
ur með því að veita þeim tæki-
færi til að koma eignum sínum í
verð. Vandi bænda á íslandi er
sá aö þeir eru of fátækir, þrátt
fyrir þaö aö eiga miklar eignir.
Þeir eiga þrenns konar eignir. í
fyrsta lagi eiga þeir jaröirnar sín-
ar og aö mínum dómi þyrfti aö
rýmka framsalsréttinn, svo þeir
geti, ef þeir vilja, selt jaröir sínar
og komið þeim í hærra verö en
þeir gera núna. Það eru afskap-
lega takmarkaöir sölumöguleik-
ar fyrir jaröir. í ööru lagi eiga
bændur aöild aö ýmsum sam-
vinnufélögum eins og Mjólkur-
samsölunni og slíkum fyrirtækj-
um, sem eiga miklar eignir.
Bóndi á Suðurlandi, sem er í
senn aöili að Mjólkursamsöl-
unni og Sláturfélagi Suðurlands,
á aö ég held, hlut í þessum fyrir-
tækjum uppá nokkrar milljónir.
Þaö væri skynsamlegast aö
breyta þessum fyrirtækjum í
hlutafélög og veita mönnum
frelsiö til aö velja um það hvort
þeir vilja halda áfram að eiga í
þeim eöa hvort þeir vilja selja
þessar eignir sínar. Þannig að
þetta verði eignir sem verði til
frjálsrar ráðstöfunar fyrir bænd-
urna sjálfa. í þriöja lagi eiga
bændurnir þaö sem viö getum
kallað stuöningsrétt. Ríkið styð-
ur bændurna og mér finnst aö
þaö eigi aö telja niöur þennan
stuöningsrétt smátt og smátt,
minnka hann hægfara.
Það, sem eðlilegast væri aö
mínum dómi, væri aö selja Bún-
aöarbankann og nota andvirði
hans, sem er nokkrir milljarbar,
til þess aö kaupa framleiðslu-
markiö af bændum og auðvelda
þeim aðlögun aö nýjum tímum.
Búin þurfa að stækka og þeim
þarf aö fækka og það þarf að
vera hagræðing í landbúnaðin-
um. Ég held aö bændur fari eins
hratt í þetta og þeir geta, og mér
finnst engin ástæöa til þess að
senda þeim tóninn eins og oft
er gert. En á móti kemur ab þaö
á ekki heldur að reisa súrefnis-
tjald utanum landbúnaöinn og
einangra hann og vernda fyrir
öllum áhrifum markaöarins."
Er þetta ný-frjálshyggja Hannesar
Hólmsteins Gissurarsonar?
„Þú leggur þá merkingu í frjáls-
hyggju aö hún sé grimm og
ómannúðleg tilraun til þess að
hrinda öllum, sem geta ekki séð
fyrir sér sjálfir, fyrir ætternis-
stapa. Ég legg allt aðra merkingu
í frjálshyggju. Frjálshyggja er sú
skoðun, aö heildinni famist best
þegar einstaklingarnir hafa sem
mest frelsi til athafna og sjálfs-
bjargar fyrir sig og sína, aö því
gefnu aö þeir virði eblilegar leik-
reglur í samskiptum við aðra.
Frjálshyggjan byggir á þvi aö viö
getum sjálf leyst flest okkar
vandamál í frjálsum samning-
um, en hún hlýtur líka að taka
tillit til þess ab á undanfömum
áratugum hafa fjölmennir hópar
í þjóðfélaginu veriö leiddir í
ógöngur. Þaö er ekki þeim aö
kenna að þeir hafa komist í þess-
ar ógöngur, heldur hefur allt um-
hverfi þeirra veriö skekkt, þannig
aö þeir hafa ekki vitað nákvæm-
Iega hvernig þeir ættu aö bregö-
ast skynsamlega viö. Þeir em í
ógöngum og vib verðum aö
varða leiö útúr ógöngunum. Og
ég tel aö hið opinbera skuldi
bændum og ýmsum öðmm, sem
stunda óaröbær störf, aö hjálpa
þeim aö flytja sig úr óaröbæmm
störfum í aröbær störf.
Ég vil gjarnan láta á það reyna
hvort landbúnaöur á íslandi
getur ekki orðiö aröbærari en
hann er núna. Er það alveg fyr-
irfram víst að landbúnaður á ís-
landi geti ekki verið samkeppn-
isfær við landbúnað frá öörum
löndum? Ég er ekki viss um aö
svariö sé hiklaust játandi. Aðal-
atriöiö er aö samkeppnin er best
fyrir neytandann og hún er líka
að því leyti góö fyrir framleiö-
andann aö hann sprettir frekar
úr spori. Menn hafa afskaplega
öfugsnúnar hugmyndir um
frjálshyggju, meöal annars
vegna fjandsamlegra skrifa dag-
blaöa eins og Tímans.
Mín lífsheimspeki rúmast ef tú
vil best í orbum reykvísks smá-
kapítalista, Júlíusar skóara, sem
sagði: „Sjálfstæbi er að sækja
það eitt til annarra, sem maöur
getur borgaö fullu veröi"." u