Tíminn - 10.05.1996, Blaðsíða 16

Tíminn - 10.05.1996, Blaðsíða 16
mfifif Föstudagur 10. maí 1996 Vébrib (Byggt á spá Veburstofu kl. 16.30 í gær) • Suburland: Sunnan gola. Skýjaö, og dálítil þokusúld sums staöar. Hiti 7 til 10 stig. • Faxaflói, Breibafjörbur og Vestfirbir: Subvestan gola og skýjab en aö mestu þurrt. Hiti 6 til 11 stig. • Strandir og Norburland vestra: Sunnan og suövestan gola og skýjab en ab mestu þurrt. Hiti 9 til 14 stig. • Norburland eystra, Austurland ab Glettingi og Austfirbir: Sunn- an og subvestan gola og léttir víbast til. Hiti 7 tiT12 stig. • Subausturland: Hæg breytileg átt og ab mestu þurrt austantil, en lítilsháttar súld vestantil. Hiti 7 til 11 stig. Kostnaöur samfélagsins vegna umferbarslysa er mun meiri en talib hefur verib: Nemur yfir 16 milljöröum á ári Árlegur kostnaöur samfélags- ins vegna umferbarslysa er mun hærri en hingaö til hefur verib talib, samkvæmt nýrri könnun Hagfræbistofnunar Háskóla íslands. Niöurstöður hennar benda til þess aö árleg- ur samfélagslegur kostnabur af þessum sökum sé á bilinu 16,2-18,8 milljarbar króna eba 4-5% af árlegri landsfram- leibslu. Niðurstöður könnunar Hag- fræöistofnunar voru kynntai á Umferðarþingi Umferðarráðs sem haldið var í gær. Könnunin vár unnin fyrir Umferðarráð, Slysavarnaráð/ landlæknisemb- ættið og Vegagerðina., Fyrri rannsóknir sem gerðar hafa verið hér á landi hafa bent til þess að kostnaður vegna um- ferðarslysa nemi 6-8 milljörð- um króna á ári hér á landi. Ástæða þess hversu miklu mun- ar á niðurstöðum þeirra og þeim niðurstöðum sem kynntar voru í gær er að við gerð köníiunar- innar var beitt nýjum aðferðum á sviði slysahagfræði til aö leggja mat á tjón af völdum slysa. Helsti munurinn er sá að í fyrri rannsóknum var ekki tekið tillit til tjóns einstaklingsins umfram munatjón og vinnutap hans og aðstandenda hans. Með hinum nýju aðferðum er reynt, auk þess að meta tekjutap slysþola, að meta huglægt tjón sem hann og aðstandendur hans verða fyrir vegna slyssins og einnig útgjaldabreytingar sem hann verður fyrir vegna þess eða breyttra lífsskilyrða í kjölfar þess. Slysatjón er þá jafn- gilt þeirri fjárhæð sem greiða þarf slysþola til að hann telji sig jafn vel settan eftir slysið og fyr- ir það. Niðurstaða útreikninga Hag- fræðistofnunar er að einstak- lingsbundið slysatjón af völd- um umferðarslysa á íslandi nemi 13-16 milljörðum króna á ári. Við þetta bætist eignatjón og annar beinn slysakostnaður. Sá kostnaður nemur þremur milljörðum. Samfélagslegur kostnabur vegna umferbarslysa á íslandi í milljörbum króna: Einstaklingsbundið tjón ...................13,0- ..15,4 Munatjón.................1,6 - ....1,6 Annar kostnaður.....1,6 - ....1,6 Samtals .................16,2- ..18,6 Þessar tölur sýna að kostnað- ur vegna slysa nema 4-5% af árlegri landsframleiðslu. Ef unnt væri að minnka kostnað vegna umferðarslysa um 1% mætti spara allt að 160-190 milljónum króna. Þetta bendir til þess að fyllsta ástæða sé til að skoða umferðarslys sem al- varlegt efnahagsvandamál. Vátryggingafélag íslandshlaut „ Umferbarljósib", verblaunagrip Umferbarrábs fyrir árangursríkt starf á svibi um- ferbaröryggismála, íár. Á myndinni afhendir Þórhallur Ólafsson, formabur Umferbarrábs Ragnheibi Davíbsdótt- ur, forvarnarfulltrúa VÍS verblaunagripinn. I baksýn sést Ingi R. Helgason, stjórnarformabur VÍS. Abilar á Evrópska efnahagssvœbinu geta sótt um ab virkja íslenskar aublindir. Ibnabarrábherra: Þeir hafa ákveöinn rétt en forræbib í málinu er okkar „Vib höfum vald á málinu, reglur verba eftir sem ábur settar af íslenskum stjórnvöld- um," sagbi ibnabarrábherra, Finnur Ingólf sson, í gær. Finn- ur óttast ekki ab íslendingar missi tök á orkuaublindum til abila á Evrópska efnahags- svæbinu, þegar fyrir liggur ab settar verba reglur um fjárfest- ingar Evrópuþjóba á þessu svibi. Tilskipunin frá Evrópu er ekki komin, en rábherra vill hafa vabib fyrir neban sig og skipabi rábgjafarnefnd í orkumálum til ab undirbúa okkur ab taka vib slíkri til- skipun hvenær sem hún svo kemur. „Þegar við gerðum EES-samn- inginn vorum við með tíma- bundinn fyrirvara um fjárfest- Finnur ingar í orkugeiranum. Sá tímafresrur rann út um síðustu áramót. Nú er- um við að breyta lögum um erlenda fjárfestingu hér á landi til samræmis við þetta. Þetta þýðir að aðilar að Evrópska efna- hagssvæðinu hafa sama rétt til að f járfesta í orku- geiranum hér eins og ís- lendingar. Þessi tilskipun sem núna er verið að tala um að komi er ekkert að taka á neinn hátt á þessum fjárfestingarmál- um. Það er því ekkert nýtt að gerast, síður en svo. Þetta er nokkuð sem við í sjálfu sér höf- um búist við að gæti gerst," sagði Finnur Ingólfsson í gær. Finnur sagði að nú lægi fyrir að afnema einkarétt starfandi orkufyrirtækja, meðal annars til að framleiða rafmagn. í öðru lagi væri gert ráð fyrir að að- skilja vinnslu, flutning og dreifingu raforku, í það minnsta í bókhaldi viðkomandi fyrirtækja. í þribja lagi er gert ráð fyrir, þar sem takmark- aður aðgangur er fyrir þriðja aðila að flutningskerfum, að stórir orkukaupendur geti gert samninga við orkuvinnslu- fyrirtæki um kaup á orku og fengið hana flutta um flutnings- kerfi viðkomandi með sann- gjörnu gjaldi. „Það er alveg klárt að ríkið hefur fullt vald á málinu. Við getum sagt hvar á að virkja, hvað verður virkjað, hvenær verður virkjað. Það kemur eng- inn frá Evrópska efnahagssvæð- inu og fer allt í einu að fjárfesta í orkulindunum, hafi hann ekki rétt til þess. Það er hægt að setja alls konar skilyrði, um leyfis- veitingar þar sem tekið er á ör- yggi, áreiðanleika orkukerfis, umhverfismálum, staðarvali, af- notum af svæði á forræði hins opinbera, orkunýtingu, eðli orkugjafa, og gagnvart ýmsum atriðum sem tengjast umsækj- endum, svo sem tækni og fjár- hagslegri getu þeirra. Aðalatrið- ið er að reglurnar sem við setj- um séu reglur sem gildi gagn- vart innlendum fyrirtækjum jafnt sem erlendum fyrirtækj- um á Evrópska efnahagssvæð- inu," sagði Finnur Ingólfsson. -JBP Kerfisbundnar persónunjósnir krata í Noregi á andstœöingum sínum vekja upp spurningar um hvort eitthvaö hlib- stœtt hafi átt sér staö hér á landi: Stjórnvöld gera fræðimönnum erfitt fyrir „Þab getur engin umræba átt sér á grunni einhverra dylgna," seg- ir Þorleifur Fribriksson sagn- fræbingur sem til þessa hefur reynt án mikils árangurs ab fá abgang ab skýrslum í bandarísk- um skjalasöfnum um samskipti íslenskra og bandarískra stjórn- valda á fyrstu árum lýbveldisins og á tíma kalda stríbsins. Ástæb- an fyrir þessu mun vera sú ab ís- lensk stjórnvöld og þá einkum kratar í stjórnkerfinu vilja ekki, einhverra hluta vegna, ab þessi skjöl verbi gerb opinber þrátt fyrir ab bandarísk lög heimili þab vegna aldurs þeirra. Nýútkomin skýrsla norskrar þingnefndar sem flett hefur ofan af norska lögregluríkinu á tímum kalda stríðsins, þar sem sýnt er fram á tengsl norska verka- mannaflokksins við leyniþjónust- una sem safnaði á kerfisbundin hátt þúsundum upplýsinga um norska kommúnista frá lokum seinni heimsstyrjaldar og fram á okkar tíma, hefur vakið töluverða athygli auk þess sem skýrslan hef- ur vakið upp spurningar hvort eitthvað álíka hafi gerst hérlend- is. í því sambandi hafa augu manna beinst ab því samstarfi sem var á milli norskra krata og íslenskra á þessu tímabili og bar- áttu íslenskra krata gegn áhrifum kommúnista og sósíalista í verka- lýbshreyfingunni og þætti banda- rískra stjórnvalda í upplýsinga- söfnun um íslendinga sem hallir vom undir hugmyndafræði kommúnista á einn eba annan hátt. Þorleifur segir að því miður hafi engar kerfisbundar rannsóknir verib gerðir á þessum þætti í sögu landsins þótt ýmislegt hafi komið ham sem í vibtölum og endur- minningum einstaklinga sem bendir til þess að persónunjósnir hafi verib stundaðar hérlendis gagnvart einstaklingum sem tald- ir voru vilhallir kommúnistum. Hjörleifur Guttormsson alþing- ismabur segir að norska skýrslan hafi komið á óvart og þá sérstak- lega í hversu miklum og fáheyrð- um mæli þessar kerfisbundnu persónunjósnir voru. Hann segir að það fari hinsvegar ekkert á milli mála að á vegum banda- rískra stjórnvalda hér á landi var haldib uppi skráningu á pólitísk- um skoðunum einstaklinga sem m.a. birtist í afstöðu sendirábsins til vegabréfsumsókna íslendinga til Bandaríkjanna svo ekki sé tal- ab um starfshætti vinnumiblun- arinnar á Keflavíkurflugvelli á sjötta áratugnum. En þar var fólk ekki ráöið í vinnu sem vinnu- miölunin taldi sig vita ab hefðu ekki rétta pólitíska hugsun til kalda stríðsins. Hjörleifur segir að menn geti síðan spurt sig hvaðan sendiráðib og vinnumiblunin hafi fengib sínar upplýsingar um einkahagi fólks. Þingmaðurinn telur viðbúið að einhver álíka söfnun persónuupplýsinga hafi átt sér stað á vegum Sovétmanna hérlendis á tímum kalda stríðsins. Þetta svib sé hinsvegar órannskab af fræbimönnum og úr því þurfi ab bæta. -grh

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.