Sjómannablaðið Víkingur


Sjómannablaðið Víkingur - 01.05.1967, Blaðsíða 18

Sjómannablaðið Víkingur - 01.05.1967, Blaðsíða 18
Jón Dúason dr. juris KVEÐJA Þann 12. maí s.l. var kvaddur og til moldar borinn frá Kapellunni í Fossvogi, einn merkasti íslendingur síðari tíma, íræðimaðurinn og spek- ingurinn Jón Dúason, dr. juris. Jón andaðist að Vífilsstöðum þann 5. maí s.l. eftir langvarandi van- heilsu um mörg ár. Jón Norðmann Dúason, eins og hann hét fullu nafni, var fæddur að Landhúsum í Fljótum í Skagafjarðarsýslu þann 30. júlí 1888 og kominn af stór- brotnu merkisfólki í marga ættliði. Foreldrar Jóns voru þau hjónin Eugenía Jónsdóttir Norðmann og Dúi Kristján Grímsson, bóndi í Langhúsum og síðar að Krakavöll- um. Jón Dúason varð snemma hraðþroska og vakti strax athygli á sér í æsku fyrir óvenjulegan dugnað, glæsimennsku og gáfur. Innan við tvítugsaldur er hann orð- inn forvígismaður í jarðrækt og harðsnúinn sjósóknari á hákarla- skipi. Árið 1907 heldur svo þetta glæsilega ungmenni að heiman og byrjar nám þá um haustið í Gagn- fræðaskólanum á Akureyri. Þaðan lá svo leiðin í Menntaskólann í Reykjavík, en þaðan tók hann stúdentspróf vorið 1913 með 1. einkunn. Á námsárunum vann Jón öll sumur að landbúnaðarstörfum og þótti víkingsmaður. Á vetrum var hann svo afburða námsmaður, að öll próf tók hann með fyrstu eða ágætis einkunn. Eftir stúdentspróf lá leiðin til Kaupmannahafnar-há- skóla, þar sem hann lagði stund á þjóðfélags-, viðskipta- og hagfræði. Hann lauk prófi frá Poleteknisk lereanstatt sem cand polit 1919 með fyrstu einkunn. Stundaði svo nám í læknavísindum 1919—1921. En áð- ur en hann settist í háskólann í Kaupmannahöfn hafði hann um nokkurt skeið stundað nám í Skot- landi og einnig í Danmörku í sam- vinnufélagsfræðum. Slíkur maður sem Jón Dúason var, átti að sjálfsögðu margra kosta völ eftir svo glæsilegan náms- 130 Jón Dúason. feril. Að námi loknu- gerðist Jón svo starfsmaður á dönsku stjórnar- skrifstofunum í Kaupmannahöfn og starfaði þar um fimm eða sex ára skeið. Frá árinu 1926—1928 stund- aði Jón kaupsýslu í Kaupmanna- höfn, en varði öllum frítíma sínum, ásamt nokkrum hluta svefntímans til rannsókna og fræðiiðkana. Nú var lífsbraut hans mörkuð, ekki þó á sviði viðskipta og fjár- mála, en þar hefði hann að dómi kunnugra átt kost á að ryðja sér glæsilega braut hefði hann haft löngun til þess. Nei, Jón Dúason af- salaði sér auði og velgengni, sem framundan blasti við, og lagði á brattann, þangað sem hugur hans stefndi allur. Árið 1928 heldurhann til Oslóar-háskóla og ver þar doktorsritgerð sína um réttarstöðu Grænlands. — Andmælendur voru færustu þjóðréttarfræðingar Norð- manna og Dana, sem höfðu myndað sér áður gerólíkar skoðanir á þess- um málum. Doktorsritgerðin og vörn Jóns þótti svo frábær að há- skólinn sæmdi hann lærdómsheit- inu doktor juris, þó hann hefði aldrei tekið próf í lögfræði. Þetta er upphafið að hinu mikla fræði- starfi Jóns, sem endaði ekki fyrr enn hann lézt að Vífilsstöðum. Vísindarit Jóns Dúasonar, sem flest eru um landafræði íslendinga í vesturálfu, eru orðin mikil að vöxtum, þó ekki væri talið annað en það sem út hefur verið gefið, en margt er ennþá í handriti. Stærstu ritverkin eru: Réttarstaða Græn- lands, nýlenda íslands. Það er doktorsritgerðin og Landkönnunog Landnám Islendinga í vesturheimi, sem bæði eru talin til gagnmerkra vísindarita af fræðimönnum, sem um þau hafa fjallað, og vil ég þar tilnefna vestur-íslenzka prófessor- inn Tryggva J. Ólason, sem telur þessi rit alveg frábær, enda hefur hann margt um þau skrifað og til þeirra vitnað og nú síðast í Sögu Kanada. Hér heima voru oft verk Jóns vanmetin af ýmsum, en þó átti hann marga aðdáendur einnig. En þannig fer oftast um þá menn, sem gnæfa hátt yfir meðalmennskuna, að þeir hljóta ekki fulla viðurkenn- ingu f yrr en þeir eru látnir. Ég sem rita þessi fátæklegu kveðjuorð, kynntist dr. Jóni Dúasyni fyrst á síðustu stríðsárunum. Ég hafði skrifað smá blaðagrein, sem snerti Grænland og fiskveiðar þar á mið- um. Eftir útkomu þessarar greinar hringdi Jón Dúason í mig og bað mig um að koma til viðtals við sig upp í Þingholtsstræti þar sem hann bjó. Þetta var upphaf okkar kynna. Mér kom Jón þannig fyrir, að hann var elskulegur í viðmóti, en þó ein- arður í tilsvörum og það gat eng- um dulist að þar fór sannmenntað- ur maður, sem hafði tileinkað sér á langri æfi ótrúlega mikla þekkingu á fjölmörgum sviðum. Þó að land- nám og landafundir íslendinga í Vesturheimi ættu hug hans allan og starfsdagurinn í þágu þeirra fræða yrði oft langur, þá var líka gaman að ræða við hann um f jölmörg önn- ur efni, svo sem hagfræði, peninga- mál og fiskveiðar, svo nokkuð sé nefnt. Dr. Jón Dúason hafði ekki trú á úrræðum gengislækkana til hagstjórnar í samfélagi siðaðra manna. Hann vildi að byggt væri á sem stöðugustu gengi persónulega, annað taldi hann lélega hagfræði. VÍKINGUR

x

Sjómannablaðið Víkingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sjómannablaðið Víkingur
https://timarit.is/publication/335

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.