Sjómannablaðið Víkingur - 01.05.1969, Blaðsíða 42

þrettán síðustu árum hefur veð-
urathugunarskip í Norður-At-
lantshafi mælt bylgjuhæðir með
sérstökum mælitækjum af mikilli
nákvæmni.
í stormi árið 1961 mældist 21
meters bylgjuhæð og á 7,5 sek.
lyftist skipið um 20 m.
Helztu bylgjuhæðir í þessu
sama óveðri töldu menn vera 26
metra, en tækið var ekki gert til
þess að mæla svo háar bylgjur.
Vísindamennirnir telja nú að
stýrimaðurinn á „Ramapo“ hafi
haft rétt fyrir sér, því að í ein-
stökum tilfellum geta bylgjur náð
hærri hæð en 30 metrum.
1 milljónir ára hafa bylgjurn-
ar veltst um á hinum 7 heims-
höfum. En það er fyrst nú, sem
menn eru farnir að skilja hvað
þær segja.
Náttúrubörnin á Kyrrahafs-
ströndinni hafa skilið að þau
verði að búa sig undir komu felli-
byls, þegar ákveðnar bylgjuteg-
undir berast að ströndum þeirra.
Og írsku bændurnir á vestur-
strönd landsins vænta mikils
storms, þegar hinar löngu bylgj-
ur „dauðabylgj urnar" koma æð-
andi utan af Atlantshafinu.
Nú er sérstök vísindagrein til.
sem nefnist bylgj urannsóknir, og
við höfum sérstaka vísindamenn,
sem lærðir eru á þessu sviði. Til
nota við störf sín hafa þeir nú
ýmis tæki yfir að ráða. Við New
Jersey er t.d. staðsettur bylgju-
mælir, sem markar hverja ein-
ustu bylgju, sem kemur þar að
landi. Línuritamyndir mælisins
eru gaumgæfilega athugaðar af
bylgjufræðingum, sem síðan leit-
ast við að lesa úr strikunum, en
með því geta þeir t.d. komizt að
því, hve lengi bylgjurnar eru að
brjóta niður ströndina.
Við Afríku eru teknar myndir
úr lofti af ströndinni, brimgarð-
inum og hafdýpinu framan við
ströndina. Sérfræðingar geta les-
ið úr myndunum og sagt til hve
hratt bylgjurnar skella á land-
inu, og eftir stærðfræðilegri for-
múlu gefið upp dýpið á hinu til-
tekna svæði. Með venjulegum
hætti myndi þetta vera bæði dýrt
og taka mjög langan tíma.
Skipasmiðir verða að sjálf-
sögðu líka að taka tillit til bylgj-
anna. Og’ skipateiknarar eru í
stöðugri leit að öllum þeim kröft-
um, sem áhrif geta haft á skips-
skrokkinn við mismunandi sjó-
lag.
Áður var haldið, að mannlegur
máttur gæti ekki fundið reiknis-
aðferð til að gera sér fullkomna
grein fyrir áhrifum mismunandi
bylgja á skipin. En árið 1950
byrjuðu menn að ná tökum á
bylgj uvandamálinu.
Haffræðingar sýndu fram á að
hina óreglulegu bylgjutíðni, að
því er virtist, og ölduhæð mætti
staðfesta tölulega í töflum.
Samtímis þessari ályktun voru
ýmis skip útbúintækjumtilstyrk-
leikamælinga í ýmsum hlutum
skipsskrokksins við mismunandi
átök á sjó úti. Árangurinn af
þessu varð sá, að nú er hægt að
gera töflur yfir mismunandi
bylgjuspennur í ákveðnum punkt-
um skipsbúksins á líkan máta og
töflurnar eru yfir hafbylgjurnar.
Frá þessum tíma hefur mikil
vitneskja fengizt gegnum mæl-
ingar margra skipa á sjó. Bylgju-
átökin á skrokkinn liggja fyrir í
töflum yfir ákveðnar skipagerðir
og á vissum hafsvæðum, sem
skipin aðallega þurfa að sigla á.
1 dag eru því hafbylgjumar
ekki einungis sýndar í glæstu
málverki Hokusais, heldur og
einnig í formúlum skipaverk-
fræðinganna.
176
VÍKINGUR