Fálkinn - 12.12.1952, Síða 35

JÓLABLAÐ FÁLKANS 1952 ^*^*^*^*^*^*;^*^*^*^*^*^*^*^*^*^ 31
Hver aí hinum níu?
Ungversk jólasaga eftir Maurus Jokai.
"pINU SINN'I var fátækur skósmið-
*-* ur, sem átti heima í Budapest.
Ilann var svo fátækur að honum var
erfitt að liafa til hnífs og skeiðar.
Ekki af því að fólk hætti allt í einu
að ganga á skóm eða að bæjarstjórn-
in hefði fyrirskipað að selja skósól-
un fyrir hálft verð. Og ekki heldur
vegna þess að hann væri ekki dug-
legur og ástundunarsamur. Þvert á
móti, þessi heiðursmaður vandaði svo
vei viiinu sína að skiptavinirnir kvört-
uðu beinlínis yfir því að skórnir hans
væru óslítandi. Hann hafði nóga
skiptavini og jieir borguðu vel og
stundvíslega. Ekki einn einasti hafði
horfið án Jiess að borga. Og samt hafði
Jón skóari ekki ofan í sig.
Meiningin málsins var sú að góður
guð hafði gefið lionum of mikið
barnalán. Hann átti níu börn og þau
voru öll Ijómandi vel hraust.
En svo dó kona Jóns einn góðan
veðurdag — eins og hann hefði ekki
haft nógar áhyggjur áður. Og nú stóð
hann einn uppi með níu börn. Tvö
—þrjú af þeim gengu í skóla, tveir
drengirnir lærðu skósmíði. Einn króg-
inn var ekki kominn af höndunum,
annar þurfti að fá grautinn sinn,
þriðja þurfti að klæða og þeim fjórða
þurfti að þvo. Og í ofanálag varð Jón
að vinna fyrir mat handa öllum ])ess-
um hóp. í sannleika, bræður, erfitt
hlutverk — reynið 'þið sjálfir ef þið
efist!
Þcgar þeir þurftu skó varð hann
að smíða niu pör i einu, ]>egar þeir
þurftu brauð varð hann að skera níu
sneiðar í einu. Þegar búa þurfti um
rúmin varð öll stofan, utan frá dyr-
um og inn að glugga full af eintómum
smáhausum, ljósum og dökkum.
— Drottinn minn góður, mikla
blessun hefir þú veitt mér, andvarp-
aði skóarinn góði oft ])egar hann sat
við leistinn sinn fram yfir miðnætti
og lét hamarinn ganga á plukkunum
til að geta mettað alla munnana. Við
og við stansaði hann og sussaði á
einhvern, sem lét illa í svefni, þeir
voru níu krógarnir, þetta var falleg
og góð lala. En, guði sé lof, ennþá
var ekki ástæða til að kvarta, þvi að
allir níu voru heilsugóðir, fallegir
og vel uppaldir krakkar, með stál-
hraustan maga. Það var betra að þurfa
níu brauðsneiðar en eitt meðalaglas.
Heldur níu hlið við hlið og meðfram
öllum veggjum en að bera þyrfti einn
út í kistu. En ekkert var fjær börn-
um Jóns skóara en dauðinn. Ilann
hal'ði þegar lesið það í bók örlag-
anna að allir níu mundu ryðja sér
braut i lifinu, og að enginn þeirra
mundi þurfa að rýma til fyrir öðr-
um. Hvorki regn, snjór eða þurrt
brauð mundi vinna þeim mein.
Það var aðfangadagskvöld og Jón
skóari kom seint heim úr öllum úl-
réttingunum. Hann hafði skilað öll-
um skónum sem hann hafði lokið við
og náð i nokkra skildinga til að kaupa
mat fyrir og borga ýmislegt með. —
Hann flýtti sér heim cn gat ekki kom-
ist hjá að líta í búðargluggana sem
voru á hverju götuhorni, fulla af litl-
um lömbum úr gulli og silfri, og syk-
urdýrum, sem gömlu konurnar seldu
úr kerrunum sínum, — gjafir, sem
voru hentugar handa góðum og þæg-
um börnum. Jón skóari nam staðar
við cina kerruna .... Kannske hann
ætti að kaupa eitthvað .... En hvað?
Og handa þeiip öllum niu? Það mundi
kosta langtum of mikið. En þá aðeins
handa éinum? Og vekja öfund lijá
öllum hinum. Nei, liann ætlaði að
gefa þeim annars konar jólagjöf, góða
og fallega gjöf, sem aldrei mundi
brotna og aldrei hægt að slíta, og
sem allir níu gætu glaðst yfir í sam-
einingu.
— Jæja, börn! Einn, tveir, þrír,
fjórir .... eruð þið hérna allir,
krakkar? sagði liann. — Vitið þið að
jólakvöldið er núna? Fridagur, gleði-
dagur! í kvöld eigum við ekki að
vinna. en allir eiga að vera glaðir.
Börnin voru glöð að heyra að þau
ættu að fá að leika sér. Svo glöð, að
það var líkast og þakið ætlaði að
verða uppnumið af húsinu.
— Nei, bíðið þið nú lv.eg! Nú ætla
ég að vita hvort ég get kennt ykkur
fallegt lag, sem ég kann. Ljómandi
fallegt lag. Eg hefi geymt þetta lag
og ætla að gefa ykkur það i jóla-
gjöf.
Litlu krakkarnir komu skríðandi
upp á linén á pabba sínum og upp á
axlir og biðu fallega lagsins með ó-
þreyju.
— Heyrið þið ekki hvað ég sagði.
Ekki nema þið séuð þæg börn ....
standið þið nú fallega í röð ....
svona, já .... þau stóðu þarna og
þau litlu fyrir framan. Ilann raðaði
þeim i röð eins og orgelpípunl en
þau minnstu tvö tók hann i fangið.
— Kyrr nú! Fyrst ætla ég að syngja
allt lagið, og svo takið þið undir á
eftir. Jón skóari tók ofan grænu húf-
una, var hátíðlegur á svipinn og fór
að syngja: „Heims um ból, lvelg eru
jól ....“
Stóru drengirnir og telpurnar lærðu
lagið er þau höfðu heyrt það einu
sinni, en þeim litlu gekk erfiðar. Þau
sungu alltaf í annarri tóntegund og
öðrum takt. En eftir nokkra bið höfðu
þau öll lagið. Og var nokkuð til, sem
gat glatt hjartað meira en að heyra
]>essar mjóu raddir syngja fallega lag-
ið um jólanóttina? Vafalaust var gleði
á himnum yfir þessum söng.
En það var minna um gleði beint
fyrir ofan þau. Þar 'bjó piparsveinn
aleinn í niu herbergja íbúð. Hann sat
í einni stofunni, svaf i annarri, reykti
í þeirri þriðju, át miðdegisverð í þeirri
fjórðu, og hver veit hvað hann gerði
í öllum hinum? Þessi maður átti
hvorki konu né börn, en fleiri peninga
en liann gat talið. Og þegar maðurinn
sat í áttundu stofunni þetta kvöld, var
hann að hugsa um hvers vegna lífið
væri orðið svona tómlegt. Ilvers vegna
dreymdi hann ekki vel i mjúka rúm-
inu sinu? Þá heyrðist jólasöngurinn
neðan úr stofu Jóns skóara, fyrst
veikt en svo Iiærra og hærra. í fyrstu
reyndi hann ekki að hlusta —- hann
bjóst við að þetta mundi þagna fljót-
lega. En þegar Jón byrjaði aftur og
aftur gat Jiinn ekki lengur á sér setið
og slökkti í dýra vindlinum sínum og
fór á sloppnum niður til skóarans.
Þau liöfðu einmitt endað versið,
þegar hann kom' inn. Jón skóari stóð
upp af kollustólnum og heilsaði fína
manninum kurteislega.
— Ert þú Jón skóari? spurði ríki
maðurinn.
— Já, það er ég, háttvirti herra.
— Ætlið þér að panta hjá mér lakk-
skó?
— Eg er ekki kominn i þeim erind-
um. Þú átl mörg börn, sé ég.
— Já, það á ég, smá og stór. Marga
munna að metta.
— Og enn fleiri eru munnarnir þeg-
ar þau syngja! Heyrðu meistari Jón
— ég hefði gainan af að gera þér ein-
livern greiða. Gefðu mér einn af krökk
unum þínuni. Eg geri það að kjör-
barni minu, el drenginn upp eins og
liann væri minn eigin sonur, fer með
liann i ferðalög til útlanda og geri
liann að fínum manni. Og einhvern
tíma verður hann þess umkpminn að
hjálpa ykkur, ölluni hinum.
Jón skóari rak upp stór augu, er
hann heyrði þetta. Þetta gat ekki ver-
ið satt — að eitt af börnum hans ætti
eftir að verða *finn maður! Hver gat
annað en orðið forviða við slíka til-
hugsun. Jú, vitanlega skyldi hann gefa
honum einn strákinn. Hvílík gæfa!
Ilvernig gæti hann vísað svona liappi
á bug?
— Jæja, flýttu ])ér þá að velja einn
úr, svo að þetta sé útkljáð mál, sagði
ríki maðurinn. Og Jón skóari leit yfir
barnahópinn.
— Þetta er Alex. Nei, hann get ég
ekki sent frá mér. H.ann er duglegur
i skólanum, og mig langar til þess að
hann verði prestur. Sá næsti? Það er
nú stúlka, og þér viljið vitanlega ekki
stúlku. Franz litli? Hann er farinn að
hjálpa mér við vinnuna, ég gæti ekki
komist af án hans. Jóhann? Hann —
hann heitir i höfuðið á mér. Svo að
það er ekki hægt að gefa hann. Jósep?
Hann er Þfandi eftirmynd liennar
móður sinnar — það er eins og ég sjái
hana sjálfa hvenær, sem ég lit á hann.
Allt mundi breytast ef hann væri ekki
hérna. Og svo kemur telpa — liana
getum við hlaupið yfir. Og svo kem-
ur Palli litli, hann var augasteinninn
hennar mömmu sinnar. Elsku konan
mín mundi snúa sér í gröfinni ef ég
gæfi hann. Og tveir þeir yngstu eru of
litlir — þeir mundu verða yður til of
mikils amsturs, herra ....
Hann hafði farið alla röðina, án
þess að geta valið nokkurn úr. Nú fór
hann aðra umferð og byrjaði nú á
þeim smæsta og endaði á þeim fyrsta.
En úrslitin urðu söm og áður. Hann
gat ekki komið sér niður á livaða
barnið hann gæti misst, þvi að öll
voru þau honum jafn kær.
— Heyrið þið, börnin mín — þið
vcrðið sjálf að velja, sagði hann loks.
Hver ykkar, drengir, vill fara og verða
finn maður, og ferðast út i lieim? —
Segið þið til! Hver vill?
Veslings -skóarinn var með tárin i
augunum þegar hann spurði. En á
meðan liann var að ýta undir þau
færðu börnin sig smátt og smátt bak
við föður sinn og tólui í hann, í liönd-
ina, fótinn, jakkann, leðursvuntuna
— öll hengu utan í honum og reyndu
að fela sig fyrir ríka gestinum. Loks
gat Jón skóari ekki stillt sig lengur.
Hann féll á hné, tók utan um öll
börnin, sem hann náði til og tárin úr
augum lians runnu á þau og þau grétu
líka.
— Þetta er ómögulegt, yðar hágöfgi.
Það er ómögulegt. Biðþð mig um hvað
sem vera skal annað, en ég get ekki
gefið yður eitt einasta af börnunum,
sem guð hefir gefið mér.
Riki maðurinn sagðist skilja þetta,
en skóarinn yrði að minnsta kosti að
gera honum einn greiða, að láta ekki
börnin syngja meira! Og hann bað
Jón skóara að þiggja af sér þúsund
flórinur fyrir þennan greiða.
Jón skóari hafði aldrei heyrt orðið
„þúsund flórínur" á ævi sinni. En nú
fann liann að peningnum var þrýst
i lófann á honum.
Riki maðurinn fór aftur inn i niu
herbergja ibúðina sina og í leiðindin
sin. Og Jón skóari starði tortryggnis-
lega á stóra seðilinn, sem var svo skrít-