Vikan - 10.05.1962, Blaðsíða 31

Scott‘s hafra GRJÓNIN eru úrvals kjamafæða.
SL
Þau fást
næstu búð.
HEILDSOLUBIRGÐIR:
KRISTJÁN Ó. SKAGFJÖRÐ.
1 .% «
á opinberum fundum og samkom-
um, ekki einungis i Beriin heldur
hvarvetna á Prússlandi. Þótti hon-
um að vonum heldur en ekki súrt
í brotiS að vera þannig vopni svipt-
ur, og aS sjálfsögSu hugsaSi hann
yfirlögreglustjóranum, Weiss, „þegj-
andi þörfina“, enda lá lögreglustjór-
inn enn betur viS höggi fyrir þaS,
aS hann var af GySingaættum og
bar þaS meS sér. BanniS varS til
þess aS Goebbels hóf aS gefa út
sitt eigiS málgagn, „Der Angriff“,
sem fyrst i staS hafSi því sérstaka
hlutverki aS gegna aS gera Weiss
yfirlögreglustjóra hlægilegan og ó-
merkan í augum alls almennings.
Goebbels boSaSi útkomu blaSsins í
götuauglýsingum meS eldrauSu
tröllaletri, upphrópana- og spurn-
arsetningum, og þegar fyrsta eintak
blaSsins kom út, þann 4. júlí, var
þess beSið með eftirvæntingu. Goeb-
bels þótti varlegra aS láta nafns
síns ekki opinberlega getið í sam-
bandi viS útgáfuna, en faSerniS
leyndi sér ekki — hinn svæsni og
miskunnarlausi áróðurs- og árásar-
tónn og samvizkulaus hagræSing
allra staSreynda og skefjalaust hat-
ur á kommúnistum og Gyðingum.
„Der Angriff" túlkaði í rauninni að
sumu leyti sérstefnu Goebbels, til
dæmis hvað snerti árásirnar á
kapitalista, enda voru þeir Hitler
og Strasser aldrei miklir aðdáendur
þess.
En þaS mun aftur á móti eins-
dæmi, aS nokkur embættismaður
hafi fengið jafn háðulega útreið að
ósekju, og Weiss yfirlögreglustjóri
hlaut í „Der Angriff“. Goebbels lét
sér ekki nægja að gera hróp að hon-
um með meinlausum skrípamyndum,
þar sem Gyðingasvipurinn var út-
færöur á hinn lierfilegasta hátt,
heldur bar hann á lögreglustjóra
hinar svívirðilegustu sakir, vitanlega
upplognar, og þegar Weiss, sem var
mjög samvizkusamur og nákvæm-
ur embættismaður en ekki gæddur
neinni kímnigáfu, hljóp á sig og
höfðaði mál á hendur blaSinu, not-
færði Goebbels sér tækifærið til hins
ítrasta til að vekja athygli á sér
og flokknum, með því að haga orð-
um sínum af slikri ósvifni fyrir rétt-
inum að blaðamönnunum þótti held-
ur en ekki matarbragð að.
Skyldu menn vera i vafa um hver
væri upphafsmaður þess fyrirbæris,
sem hér hefur gengið undir nafninu
„Keflavíkurganga“, má benda á að
Goebbels taldi sér það til heiðurs.
Þar eð meirihluti flokksmanna í
Berlín taldist til atvinnuleysingja,
og hvorki þeir né flokksdeildin
hafði efni á að sjá þeim fyrir fari
með járnbrautarlest til Niirnberg,
þegar „flokksdagurinn“ skyldi hald-
inn þar sumariS 1927, fann hann
upp á því snjallræSi að öll hersing-
in héldi þangað fótgangandi, að
sjálfsögðu með lúðrasveit í broddi
fylkingar og undir blaktandi flokks-
fánum — en sú ganga tólc fullar
þrjár vikur. Þessi flokksdagur, á-
samt göngunni miklu, hafði meira
áróðursgildi fyrir flokkinn og starf-
semi lians en nokkuð annað það
ár — fánaborgirnar, fjöldasöngur-
inn, hinar eldheitu hvatningaræð-
ur, hópgöngur og blysfarir, þar sem
Hitler og aðrir af forystumönnum
flokksins voru hylltir; allt voru
þetta fræ, sem skutu djúpum rótiim
og áttu eftir að bera rikulegan ávöxt
fyrir hreyfinguna næstu árin.
Goebbels varð þrjátiu ára þetta
haust, og hafði þá gegnt starfi sínu
sem flokksleiðtogi í Berlín i fullt
ár. Efnahagur hans var enn bágbor-
inn, en að sjálfs sögn skutu flokks-
meðlimir í Bcrlín saman og færðu
honum að gjöf 2000 mörk í tilefni
af afmælinu, auk þess sem þeir söfn-
uðu 2500 nýjum áskrifendum að
blaði hans. En þó kvað hann lög-
regluyfirvöldin hafa fært sér þá af-
mælisgjöfina, sem honum kom bezt,
er þau leystu hann um svipað leyti
úr þagnarfjötrunum, enda þótt hann
yrði að sækja um leyfi til þeirra
áður, ef hann hugðist halda ræöur
á opinberum fundum. í lok marz-
mánaSar árið eftir voru boðaðar
kosningar til rikisþingsins, og um
leið léttu valdhafarnir í Prússlandi
banninu af nazistaflokknum. Ræðu-
stóllinn stóð Goebbels opinn aftur;
nú bauðst honum hið mikla tæki-
færi, og hann lét það ekki heldur
ónotað. Hinn mikli kosningasigur
flokksins — 800.000 atkvæði og
tólf þingsæti — var eltlti livað sizt
honum að þakka, enda sá Hitler
það við hann, er liann gerði hann
þá um haustið að allslierjar áróð-
ursleiðtoga nazistaflokksins.
Segja má, að þar meS hæfist sá
ferill, scm gerði Goebbels ekki ein-
ungis að áhrifamesta áróðursmanni
i Þýzkalandi næstu árin, heldur og
að einhverjum þeim mesta áróðurs-
snillingi, fyrr og síðar, sem sagan
kann frá að greina. Þótt það kunni
að vera vafasamt, að nokkur þeirra
áróðursmanna, sem pólitiskir flokk-
ar og stjórnir hafa nú i þjónustu
sinni, vilji játa að hann hafi nokkuð
af Goebbels lært, má íullyrða að
hann sé hinn mikli lærifaðir þeirra
allra, og ekki einungis þeirra, heldui
og að einhverju leyti flestra þeirra,
sem við auglýsingar og áróður fást,
á hvaða sviði sem er, og að áhrifa
hans muni gæta um aldir, sem föð-
ur nútíma áróðurs og áróðurskenn-
inga. Ekki er ósennilegt að „svið-'
setning" í sambandi við flokksfundi,
þing og hópfundi nazistaflokksins,
séu að sínu leyti hámark nútíma
áróðurssnilli, en ekki er rúm til að
lýsa því nánar hér. Þó verður ekki
hjá því komizt að drepa á eitt af
áróðursbrögðum hans sem dæmi um
hugvitsemi hans og skarpskyggni —
þegar hann gerði Horst Wessel að
dýrlingi nazista.
Horst Wessel var flagari, sem lézt
í febrúarmánuði 1930, af sárum, sem
hann hlaut í viðureign við annan
álika illræmdan flagara, sem síðan
var dæmdur í margra ára fangelsi
fyrir manndráp. En Horst Wessel
hafði verið meðlimur nazistaflokks-
ins og einn af ötulustu slagsmála-
föntum hans i götubardögunum, unz
hann valdi þann kostinn að eiga
náðugri daga á þann hátt að lifa
á fé því, sem ein af vinkonum hans
innvann sér fyrir vændi. Loks hafði
hann samiö litiö áróðursljóð, sem
fór vel við lag, er kommúnistar
höfðu gert allfrægt sem áróðursöng
sinn. Þegar Horst Wessel lézt, greip
Goebbels tækifærið og skrifaði um
bann langa grein i blað sitt, „Der
Angriff“, þar sem lionum var lýst
sem dýrlegustu hetju, en dauða hans
sem hrífandi pislarvætti; siðan gerði
Goebbels jarðarför hans að frægustu
og stórfenglegustu áróðursathöfn
með stormsveitagöngu, fánaburði og
lúðrablæstri, hélt sjálfur lirífandi
stjórnmálalikræðu við gröf hans, og
þar var hinn síðar alkunni „Horst
Wessel-söngur" sunginn fyrsta
sinni. Goebbeis hafði sýnt það ung-
ur, að hann var nokkurri tónlistar-
gófu gæddur og hann var nógu trú-
hneygður til að sjá hvílikt áróðurs-
glidi það liafði, er sálmablær lags-
ins og helgisögnin um höfund Ijóðs-
ins settu sinn hugðnæma andaktar-
svip á flokkssamkomurnar, enda
varð Horst Wessel-söngurinn í senn
baráttuóður og lofsöngur floliksins
eftir þetta og þar til yfir lauk.
Árið 1930 kom til sundurþykkis
með Hitler og Strasserbræðrum.
Þeir bræðurnir voru vinstrisinnað-
j-jgir og höfðu jafnan róið að því öllum
' "árum að efla sem mest ítök flokks-
ins meðal verkalýðsins; Hitler varð
aftur á móti hvorki kallaður vinslri-
eða hægrisinnaður með réttu; hann
stefndi eingöngu að því takmarki
að nó völdum og ók seglum eftir
vindi, og nú þóttist hann liafa kom-
izt að raun um að fjármálamenn-
irnir og iðjuhöldarnir myndu fáan-
legir að leggja fram það fé, sem
flokknum var nauðsynlegt til þess
að hann næði því marki. Enn voru
kosningar til rikisþingsins fram-
undan, í septembermónuði 1930, og
nú lét Goebbels áróðurskvörn
flokksins, sem hann hafSi þegar
gert að hinu öflugasta og stórvirk-
asta tæki, mala af allri þeirri orku,
sem hún átti til — mala á þann hátt,
VIKAN 31