Fréttablaðið - 30.06.2011, Blaðsíða 28

28 30. júní 2011 FIMMTUDAGUR
Sú nauðvörn sem talsmenn sjáv-arútvegsstefnu ríkisstjórnar-
innar eru komnir í birtist í skraut-
legum og fjölbreyttum myndum.
Þegar vönduð úttekt hagfræðing-
anna sex birtist véfengdu menn
ekki niðurstöðurnar, heldur sögðu
að útgerð og fiskvinnsla ætti að
snúast um fleira en krónur og aura.
Aðalatriðið væri ekki að fá góðan
afrakstur af starfseminni, aðrir
þættir skiptu líka máli.
Sú umræða fór fyrir lítið. Hún
var eftirminnilega afgreidd af
efnahags- og viðskiptaráðherra,
eins og í fersku minni er.
Þá var bara snúið sér að næsta
versi. Nú var byrjað að hjóla í
skýrsluhöfundana og stofnanirnar
sem þeir vinna hjá.
En skoðum nú málið. Hagfræð-
ingarnir sex starfa m.a hjá þrem-
ur stærstu háskólum landsins.
Óvéfengjanlegt er að þar er sam-
ankomin mesta samanlagða aka-
demíska þekkingin á þessu sviði í
landinu. Háskóli Íslands, Háskólinn
á Akureyri og Háskólinn í Reykja-
vík eru ekki hafnir yfir gagnrýni.
En það er auðvitað ósvinna af
verstu tegund að láta í veðri vaka
að þar á bæ setji menn fræðilegar
niðurstöður sínar fram á grundvelli
annarlegra hvata og fjárhagslegra
hagsmuna, eins og látið hefur verið
í veðri vaka.
Við hljótum að geta rætt fisk-
veiðistjórnarmálin af meiri yfir-
vegun en þetta.
Úttekt hagfræðinganna sex er
mjög vönduð og góð, enda standa að
henni einstaklingar sem hafa víð-
tæka reynslu og þekkingu á þessum
málum. Í ljósi þess að höfundarnir
fengu aðeins sex vikur til verksins
verður að telja það þrekvirki.
Er það galli að þekkja til mála?
OECD, efnahags- og framfara-
stofnunin, er örugglega ekki
óskeikul og enginn hefur gert
kröfur til þess að hún verði það
nokkurn tímann. En orð hennar
hafa vægi. Þessi fimmtuga stofn-
un nýtur að minnsta kosti þess
álits að menn hljóta að leyfa sér
að fjalla málefnalega um efnisum-
fjöllun hennar. Jafnvel þó að ekki
líki öllum við niðurstöðurnar.
OECD skrifaði kafla um fisk-
veiðistjórnunarmálin í úttekt sína
um Ísland sem út kom á dögunum.
Niðurstaðan var sú að ekki ætti
að raska grundvelli fiskveiðistjór-
nunarinnar hér á landi og færð
fyrir því gild rök. Meðal annars
með skírskotunum til reynslu
annarra þjóða og fræðilegra
úttekta.
En hver urðu viðbrögðin hér
heima? Jú, mestan part efnisleg.
En svo komu undantekningarnar.
Í fyrsta lagi var að því fundið
að einn meðhöfunda skýrslunnar
væri maður sem hefði rannsak-
að fiskveiðistjórnunarmál hér á
Íslandi og hefði því fyrir fram
mótaðar skoðanir. En gáum að.
Er það nú orðinn löstur á verki
manns að hafa varið árum í að
kynna sér málin? Er það til þess
að veikja niðurstöður hans að hafa
unnið þessi verk við okkar helstu
fræðastofnun, Háskóla Íslands?
Er það orðið blettur á heiðri hans
sem fræðimanns að hafa starf-
að þar í samvinnu við menn sem
njóta alþjóðlegs álits á sviði rann-
sókna á auðlindanýtingu?
Og síðan hitt. Því var haldið
fram að niðurstaða OECD væri
í raun eins konar endurómun á
skoðunum prófessors Ragnars
Árnasonar. Svo athyglisverður
þótti þessi málflutningur að vef-
ritið Eyjan kaus að vitna til hans
með sýnilegri velþóknun.
Mikil heimildavinna
Samsæriskenningar af þessu tagi
eru vel þekktar í áróðri og vel
þekkt er að fjölmiðlar falli fyrir
slíkum brögðum. En er eitthvað á
bak við þessi áróðursbrögð í þessu
tilviki?
Umfjöllun OECD er allítarleg.
Þar er mjög vitnað til reynslu
annarra þjóða af auðlindanýtingu.
Þess er vandlega gætt í úttekt
stofnunarinnar um íslensku fisk-
veiðistjórnarmálin að geta heim-
ilda, í samræmi við fræðilegt
verklag. Í lok umfjöllunarinnar
er síðan birtur listi yfir heimild-
ir. Þar getur að líta lista yfir 28
fræðirit, úttektir og annað af þeim
toga, eftir ótal vísindamenn og
efni frá stofnunum sem hafa látið
sig þessi málasvið varða. Í þeim
hópi er fjöldinn allur af íslensk-
um fræðimönnum, enda eðlilegt
þar sem viðfangsefnið er íslensk
fiskveiðistjórnun. Er þar bæði um
að ræða úttektir sem unnar hafa
verið á vettvangi íslensku háskól-
anna og fyrir íslensk stjórnvöld
fyrr og síðar. Þá eru þar skrif
fræðimanna sem gagnrýnt hafa
sitthvað í íslenskri fiskveiðistjór-
nun. Þar má líka sjá ritrýndar
greinar eftir íslenska fræðimenn,
sem hafa birst í virtum alþjóðleg-
um fræðiritum. Í listanum er líka
að finna framlag erlendra fræði-
manna á þessu vaxandi fræða-
sviði, sem hefur mikla þýðingu
fyrir okkur Íslendinga sem höfum
mikla hagsmuni af því að standa
vel að auðlindanýtingu okkar. Með
öðrum orðum er ljóst að víða hefur
verið leitað fanga við undirbúning
að úttekt OECD.
Kjörum deilt í sameiginlegri eymd
Kjarni málsins er þó þessi. Hvað
sem líður örvæntingarfullum til-
raunum til þess að afvegaleiða
umræðuna standa eftir staðreynd-
ir sem erfitt er að hlaupa frá. Hver
úttektin á fætur annarri leiðir í
ljós að mikilvægt er fyrir okkur
að reyna að haga skipulagi fisk-
veiða hér við land þannig að af því
hljótist sem mestur afrakstur. Það
er síðan pólitískt viðfangsefni, sem
er á margan hátt erfitt að takast
á við, hvernig arðinum sem verð-
ur til í íslenskum sjávarútvegi er
skipt. Þær spurningar sem við tök-
umst á við þar eru bæði pólitískar
og hagfræðilegar, svo dæmi séu
tekin.
En það er auðvitað hægt að losa
sig undan því að glíma við það
verkefni. Það geta menn gert með
því að fara þær leiðir sem ríkis-
stjórnin hefur boðað. Leið sem
enginn véfengir lengur að leiði til
minnkandi hagkvæmni og minni
heildarafraksturs. Það er sú leið
sem hefur í för með sér að fyrir-
brigðið auðlindaarður, eða auð-
lindarenta, minnkar og hverfur
að lokum. Þá er í sjálfu sér engu
að skipta því þá deilum við bara
kjörum í sameiginlegri eymd.
Sameiginleg eymd?
Sjávarútvegsmál
Einar K.
Guðfinnsson
alþingismaður