Faxi - 01.12.1985, Blaðsíða 55

ára. Sagði Friðrik mér þá söguna um
örlög bátsins og urðu þau mér svo
minnisstæð, að ég gleymdi ekki
strandstaðnum).
Sjómaður drukknar af
m.b. Stakk
Þann 1. okt. 1941, tók út af m.b.
Stakk G.K. 503, frá Keflavík, Ingólf
Pálsson, en hann var skipverji á
bátnum. Er þetta gerðist var mjög
illt í sjó og gekk ólag yfir bátinn með
fyrrgreindum afleiðingum. Ingólfur
Pálsson var fæddur 8. ágúst 1911.
Ókv. Bl.
(Árbók SVFÍ 1941, bls. 38).
1942
Tveir bátar sökkva í
Keflavík
Fimmtudaginn, 15. janúar 1942,
gerði mikinn veðurofsa víða um
land. í Keflavik sukku tveir bátar.
Annar, Erlingur, 11 lestir, sökkáleg-
unni, en Hafaldan, 7 lestir, sökk við
hafnargarðinn. Tókstfljótlegaað ná
Haföldu upp, en Vélbátatrygging
Keflavikur auglýsti eftir tilboðum í
Erling, þar sem hann lá á marar-
botni. í þessu veðri urðu nokkrar
skemmdir á bryggjum í Vatnesvik.
(Faxi, jan. 1942:
Stutt frétt í Flæðarmáli).
Árekstur m.b. Græðis við
tundurspilli
Aðfaranótt 13, febrúar 1942, kl.
15 mínútur genginn í eitt eftir mið-
nætti, lagði m.b. Græðir GK 310, af
stað úr Reykjavík áleiðis til Keflavfk-
ur, þar sem þáturinn ætlaði að
stunda veiðar á vetrarvertíðinni.
Skiþverjar voru sjö talsins. Austan
andvari var, náttmyrkur, en gott
skyggni.
Sigldi þáturinn út úr innri höfn-
inni, út í ,,Vatnsgeymisvita hvítan"
eins og kallað var; siðan eftir þeim
vita hvítum, þar til komið var f hvítan
Ijósgeira Engeyjarvitans. Eftir hon-
um hvítum var siglt í hvíta Ijósgeira
Gróttuvitans, og síðan tekin stefna
eftir áttavitanum V — N. Skiþstjóri
var sjálfur við stýrið allan tímann. Er
báturinn hafði siglt þannig í á að
giska 10 mínútur, sáu skipverjar, að
skyndilega var brugðið upp tveimur
Ijósum, öðru hvftu, hinu rauðu, en
þau síðan slökkt samstundis. Ljós-
in birtust í stefnu f ramundan Græði,
aðeins til stjórnborða (þ.e. til
hægri). Þóttist skipstjóri sjá, að
þarna væri skip á ferð og yfirvof-
andi hætta á árekstri. Dró hann þá
úr olíugjöf vélarinnar til að skiþta á
aftur á þak úr fullri ferð, en sam-
stundis sá hann að slíkt forðaði ekki
árekstri. Sneri hann þá stýrinu hart
í bak (þ.e. til vinstri). Lét Græðir
þegar að stjórn, en þrátt fyrir það
rakst Ijóslausa skipið, sem reyndist
vera amerfskur tundurspillir, á
Græði, stjórnborðsmegin aftan til.
Þegar áreksturinn varð loguðu á
Græði hin venjulegu siglingaljós.
Ekki leið meira en mínúta frá því að
skipverjar urðu varir við Ijósin á
tundurspillinum, þar til áreksturinn
varð. Sökk báturinn svo að segja
strax. Fjórir skipverjar björguðust
úr sjónum, en tveir komust upp á
akkeri tundurspillisins, og var bjarg-
að þaðan. Einn af áhöfninni, Lárus
Marísson, frá Reykjavík, drukknaði.
Græðir var 31 lest að stærð. Eig-
andi hans var Steindór Pétursson
og fleiri í Keflavík. Báturinn var
tryggður hjá Vélbátatryggingafélagi
Keflavíkur fyrir 90.000 kr. Vegna
ágreinings um skaðabætur höfðaði
Steindór mál gegn tryggingafélag-
inu. Stóð ágreiningurinn um það
hvort félagið væri bótaskylt af völd-
um hernaðar.
Sjó- og verslunardómur Reykja-
víkur kvað upp þann úrskurð, að
tundurspillirinn hefði ekki virt al-
þjóða siglingareglur með Ijósleysi
sínu. Hins vegar kom ekkert fram
um að stjórnendur tundurspillisins
hefðu orðið að víkja frá þeim regl-
um, vegna hernaðar. Tryggingafé-
lagið skaut málinu til Hæstaréttar,
en hann staðfesti úrskurð undirrétt-
ar, og Steindór Pétursson fékk
bæturnar.
(Hæstaréttardómar 1943. Útg. í
Reykjavík 1944, bls. 268—272).
Faxi, febr, 1942:
,,Vélbáturinn Græðir ferst“).
Hrakningar m.b. Ægis
Þann 28. febr. 1942, fór m.b.
Ægir frá Keflavík í róður út á Faxa-
flóa. Laust fyrir hádegi sunnudag-
inn 1. mars, kom skyndilega mikill
leki að bátnum. Reyndist lekinn
vera undir gólfinu í lúkarnum.
Fimm menn voru á bátnum og
hófu þeir þegar að losa fiskinn úr
lestinni til að létta bátinn. Einnig rifu
þeir upþ kjölfestu undir lúkarnum.
Náði sjórinn þá í hné í lestinni. Síð-
an stóðu þrír við dekkdæluna en
tveir jusu með vatnsfötum. Þannig
urðu mennirnir að halda hvíldarlítið
áfram til að halda bátnum áfloti. Að-
eins var matast, en um hvíld var ekki
að ræða.
Sjór komst í rafhlöður talstöðvar-
innar, en aukarafhlöður komu að
notum. En skipverjar sinntu talstöð-
inni lítið, héldu að ekkki heyrðist til
þeirra. Urðu auk þess að ausa bát-
inn stöðugt.
í tvo daga stóðu þeir í austri, en
þriðjudagsmorguninn 3. mars
minnkaði lekinn skyndilega og gátu
þeir þá tæmt bátinn að mestu. Rifu
þeir nú burtu það sem enn var eftir
af kjölfestu undir lúkarnum, en við
það hækkaði báturinn enn á sjón-
um. Þegar báturinn var að mestu
orðinn sjólaus fór vélin í gang. En
ekki þorðu skipverjar að sigla af
ótta við að lekinn yxi á ný. Veður var
Friðrik Karlsson vélstjóri.
gott allan þriðjudaginn og skyggni
ágætt. Áttu bátsverjar því von á, að
flugvél yrði send til að leita þeirra.
En svo varð þó ekki.
Um kl. 10 á þriðjudagskvöldið
hófu skipverjar siglingu til lands, en
fóru á hægustu ferð, svo lekinn yxi
ekki. Þann dag var lekinn svo lítill,
að þeir gátu hvílt sig til skiptis.
Laust eftir miðnætti aðfaranótt
miðvikudags, sáu þeir skipsljós í
fjarska, og sendu upp flugelda.
Breytti skipið þá um stefnu og kom
til þeirra. Reyndist þetta vera togar-
inn Óli Garða frá Hafnarfirði. Voru
skipin þá stödd um 35 sjóm. norð-
vestur af Öndverðarnesi. Kom nú í
Ijós að togaramenn heyrðu í talstöð
Ægist er hann sendi út hjálpar-
beiðni.
Óli Garða tók nú Ægi í tog, en
menn urðu áfram að standa við dæl-
una, þó lekinn yxi ekki, þrátt fyrir að
skipin væru á nokkurri ferð.
Farið var með Ægi í slipp á Akra-
nesi og kom þá í Ijós, að rifa hafði
myndast rétt við kjölinn. Báturinn
slegið úr sér, sem kallað er. En það
undraverða gerðist, að þari komst í
gatið og stíflaði það. Stöðvaðist þá
lekinn að mestu. Þegar þangið var
rifið úr fossaði sjórinn úr bátnum.
Mcirteinn Hclgason, skipstjóri.
Alls rak Ægi 70 sjómílur til hafs
frá því vélin stöðvaðist á sunnu-
dagsmorgun og þar til togarinn fann
hann. Ægir var um 20 lestir að
stærð í eigu Keflavíkur h.f. Seinna
var hann gerður út frá Þorlákshöfn,
þáieigu Meitilsins h.f. Ægirslitnaði
upp af legunni í Þorlákshöfn 1962
eða 1963, rak upp í fjöru og eyði-
lagðist þar.
í þessari eftirminnilegu ferð sem
hér segir frá voru f imm menn á Ægi.
Þeir voru: Marteinn Helgason, skip-
stjóri, Friðrik Karlsson, vélstjóri, og
hásetar: Sverrir Bjarnfinnsson,
Þórður Kristinsson og Guðmundur
Pálsson.
(Mbl. 5. mars 1942:
„Merkileg björgun afrcksmanna og
vélbátsins Ægis“.
Faxi, mars,1942.
Stutt frétt í Flæðarmáli).
Hafskipabryggjan stór-
skemmist
Miðvikudaginn, 4. mars 1942,
kom útlent flutningaskip til Keflavík-
ur. Lagðist það að hafskipabryggj-
unni við innanvert Vatnsnes. Þar
sem veður var frekar gott var þegar
í stað hafin vinna við lestun úr skip-
inu. Þannig var unnið fram til mið-
nættis. Hvessti þá skyndilega af
suðvestri svo hætta varð vinnu. Þar
sem skipið slóst mjög við bryggj-
una, var reynt að koma því frá, án
árangurs.
Að morgni fimmtudagsins 5.
mars, voru enn gerðar tilraunir til að
ná skipinu frá en ekki tókst það.
Veður var hið sama. Skipið sneri
skut að hafnargarðinum og slóst
skipið stöðugt við stórgrýti, sem
var meðfram garðinum að utan. Við
það sökk skipið að aftanverðu en
skipsmenn komust allir upp á
bryggju. Skömmu síðar braust út
eldur frammi í skipinu í hásetaklefa
sem þar var. Talið var að kolaof n eða
eldavél hafi farið úr skorðum vegna
hallans á skipinu.
Á hafskipabryggjunni urðu miklar
skemmdir og tók viðgerð langan
tíma. Á meðan varð að flytja allt salt
til Suðurnesja landleiðis innan úr
Reykjavík, þar sem ekki var hægt
að skipa því upp við bryggjuna. Kol
og ýmsa aðra þungavöru þurfti
einnig að flytja á bílum. Bátarnir
gátu heldur ekki losað f isk i skiþ, en
fisktökuskiþ, innlend og útlend,
lágu hér oft á stríðsárunum, til að
kaupa fisk, sem seldur var í Bret-
landi. Við hafskipabryggjuna gátu
með sæmilegu móti legið allt að
2000 lesta skip, ef veður var gott.
En það atvik sem hér segir frá sýnir
betur en flest annað hve aðstaðan
þar var erfið. Ekkert mátti vera að
veðri svo skiþum og bryggju væri
óhætt.
(Mbl. 6. mars 1942: ,,llafskipa-
bryggjan í Keflavík stórskcmmist“.
Faxi, apríl, 1942:
Stutt frétt í Flæðarmáli).
FAXI 367