Morgunblaðið - 27.03.2009, Síða 22

22 UmræðanKOSNINGAR 2009
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 27. MARS 2009
MENN kasta á milli sín dómsdagsspám
og bjartsýnistóni þessa dagana eins og
sjálfu fjöregginu. Seðlabankinn sagði á dög-
unum að aðeins 15.000 heimili væru með nei-
kvæða eiginfjárstöðu og ekki nema 15.000
heimili til viðbótar myndu fara í neikvæða
eiginfjárstöðu innan tíðar. Í þessum tölum
var reyndar einungis tekið tillit til fast-
eignalána banka og Íbúðalánasjóðs, en átti
eftir að meta önnur lán, s.s. lífeyrissjóðslán,
bílalán og yfirdráttarheimildir. Fyrirsögn á
forsíðu Mbl. daginn eftir sagði: „Fjölmargir
standa vel.“
Nú eru 17.480 manns án atvinnu samkvæmt vef
Vinnumálastofnunar og þeim fjölgar dag frá degi. Það
er ákaflega lítið um ný atvinnutækifæri, en hins vegar
daglegt brauð að stór og smá fyrirtæki segi upp fólki
eða hreinlega leggi upp laupana. Við framsóknarmenn
kynntum efnahagstillögur í átján liðum fyrir mánuði.
Mesta athygli hefur vakið tillagan um afskriftir upp á
20% af lánum einstaklinga og fyrirtækja, en þar var
jafnframt tekið fram að hugsanlega yrði um hámarks-
upphæð að ræða fyrir hvern aðila. Þá hefur
það verið ítrekað að áhrifin af aðgerð sem
þessari yrðu svipuð og ef áhrif verðtrygg-
ingar yrðu færð aftur til byrjunar árs 2008.
Það hefur jafnframt verið margítrekað að
þetta er auðvitað háð samþykki erlendra
kröfuhafa, enda snýst það um að nýta þær
miklu afskriftir sem hafa farið fram á lána-
söfnum þeirra hérlendis. Þessar tillögur hafa
farið fyrir brjóstið á Samfylkingunni sem
kennir sig við samræðustjórnmál við hátíð-
leg tækifæri. Tillögurnar eru m.a. gagn-
rýndar fyrir að ganga of langt, vera of rót-
tækar og kosta of mikið. Viðskiptaráðherra
blandaði sér líka í málið og sagði ástandið svo gott að
svona róttækar aðgerðir jöfnuðust á við það að fara á
rjúpu með fallbyssu. Ástandið er hins vegar ekki í lagi.
Þetta er dýpsta kreppa sem við höfum orðið fyrir og
það verður því að grípa til róttækra aðgerða. Sama
hvort tillögur okkar framsóknarmanna verða ofan á eða
ekki, þá verður að grípa til róttækra aðgerða sem fyrst.
Er ekki allt í lagi?
Eftir Einar Skúlason
Einar Skúlason
Höfundur skipar 2. sæti á framboðslista
Framsóknar í Reykjavíkurkjördæmi suður.
REIÐIN var mikil í
vetur og kröfur mót-
mælenda skýrar. Fyrir
utan stjórnarskipti vildi
fólk afnám verðtrygg-
ingar, kvótann til fólks-
ins og lýðræð-
isumbætur. Allt mjög
kunnugleg baráttumál
Frjálslynda flokksins til
margra ára.
Í málefnahandbók flokksins fyrir
síðustu kosningar er sterklega var-
að við skuldum fyrirtækja landsins,
á þeirri forsendu að ekki sé til inni-
stæða til endurgreiðslu þeirra. Í
stefnuskrá flokksins er lögð
áheyrsla á valddreifingu og
gegnsæi, þ.e. aukið vald til almenn-
ings. Því voru þær kröfur sem
heyrðust um borg og bæi mjög
kunnugar kjósendum Frjálslynda
flokksins – því þær höfðu fundið
sér stað í stefnu flokksins mörg
undanfarin ár. Því eru það mikil
ósannindi að halda því fram að
Frjálslyndi flokkurinn sé eins máls
flokkur. Slagorð sem notað er af
andstæðingum okkar og er dæmi-
gert fyrir ómálefnalega gagnrýni.
Segir í raun meira um þá en okkur.
Afnám verðtryggingar er rétt-
lætismál. Verðtryggingin er hönnuð
til að berja niður lántak-
endur, gerir þá valda-
lausa og án nokkurrar
samningsaðstöðu um
lánakjör sín. Fjármagns-
eigandinn sem lánar hef-
ur allt í hendi sér, samn-
ingsstaðan er hans. Hann
getur ekki tapað vegna
verðtryggingarinnar. Auk
þess þarf hann ekki að
leggja sig neitt fram í sín-
um rekstri því tap er ekki
á dagskrá fyrirtækja sem
lána á slíkum kjörum. Þar sem
ábyrgð er engin verður óráðsía og
spilling. Frásagnir af bruðli og lúx-
us lánastofnana Íslands eru glögg
dæmi þess. Til að hámarka
óskammfeilnina tóku bankarnir að
auki stöðu gegn lántakendum við
kaup og sölu á gjaldeyri. Frjáls-
lynda flokknum finnst það graf-
alvarlegar ranghugmyndir, ef vald-
hafar ætla sér að setja
fjármagnseigendur í forgang fram
yfir skilvísan almenning. Það væri
til að hámarka óréttlætið gagnvart
heimilum landsmanna. Frjálslyndi
flokkurinn fagnar því að aðrir
stjórnmálaflokkar eru að tileinka
sér gamla stefnu okkar um afnám
verðtryggingar.
Lásu þau stefnu-
skrána okkar?
Eftir Helgu
Þórðardóttur
Helga Þórðardóttir
Höfundur er frambjóðandi
Frjálslynda flokksins í Reykjavík.
GÖMLU flokkarnir yfirbjóða nú hver ann-
an í kosningaloforðum:
1) 20% flatar afskriftir á allar skuldir!
Þetta mundi setja bankana og Íbúðalánasjóð
á hausinn (og svo í fangið á skattgreið-
endum.) Það er óþarfi að gefa eftir skuldir
fólks með góða eignastöðu og atvinnu, það er
óréttlæti sem fæðir af sér árekstra og afsið-
un. Margir ráða við sínar skuldir og þurfa
ekki afskrift. Fyrir þær fjölskyldur sem
bankarnir, lífeyrissjóðirnir og Íbúðalánasjóð-
ur geta ekki haldið gangandi á framleng-
ingum og frestum þarf að stofna kreppusjóð sem tekur
ofhlaðnar fjölskyldur undir sinn verndarvæng þar til
kreppunni linnir, barnafjölskyldur strax.
2) Afnám verðtryggingar! Getið þið ímyndað ykkur
vaxtaæðið sem þá mundi renna á bankana? Enginn
fengi lán nema með breytilegum vöxtum sem bankarnir
sjálfir breyta að vild. Ísland er sérstakt með að kljúfa
vaxtabyrðina í tvennt sem gerir hana gagnsærri, bank-
arnir breyta ekki svo glatt umsamda vaxtahlutanum.
Vaxtabyrðin lækkar ekki þó verðtryggingin sé afnumin,
þvert á móti, hún gæti versnað en lækkun
himinhárra stýrivaxta mundi lækka hana. En
það þarf að endurskoða verðtrygginguna svo
bólur komi ekki af stað lánabólgu og svo
skuldakreppu og vísitölurnar þurfa að fylgja
raunverðmætum. Verðbólga er viðvarandi í
löndum þar sem er uppbygging og verður því
áfram hér hjá okkur.
3) Taka upp evru! Yfirboðið er, að þannig
fáist stöðugleiki! En stöðugur gjaldmiðill í
sveiflukenndu hagkerfi leiðir ekki til stöð-
ugleika heldur fjöldagjaldþrota, fjölda-
atvinnuleysis og loks þjóðargjaldþrots eins
og dæmin sýna. Það þarf að vera hægt að
laga peningastefnuna að sveiflunni í hagkerfinu, ólík
hagkerfi hvert með sína hagsveiflu þurfa hvert sinn
gjaldmiðil. Seðlabanki ESB mun ekki haga sinni pen-
ingastefnu eftir íslenskum hagsveiflum. En það þarf vit-
ræna hagstjórn í landinu, stjórnkerfi sem er lamað af
fjórfrelsiskreddum dugir ekki, krónan getur ekki verið
alþjóða braskaramynt og leiksoppur ofbólginna einka-
vinabanka.
Keppni í yfirboðum
Eftir Friðrik Daníelsson
Friðrik Daníelsson
Höfundur er í framboði á L-lista í Rv.
MORGUNBLAÐIÐ birtir alla
útgáfudaga aðsendar umræðu-
greinar frá lesendum. Blaðið
áskilur sér rétt til að hafna
greinum, stytta texta í samráði
við höfunda og ákveða hvort
grein birtist í umræðunni, í
bréfum til blaðsins eða á vefn-
um mbl.is. Blaðið birtir ekki
greinar, sem eru skrifaðar fyrst
og fremst til að kynna starfsemi
einstakra stofnana, fyrirtækja
eða samtaka eða til að kynna
viðburði, svo sem fundi og ráð-
stefnur.
Innsendikerfið
Þeir sem þurfa að senda
Morgunblaðinu greinar eru vin-
samlega beðnir að nota inn-
sendikerfi blaðsins. Formið er
undir liðnum „Senda inn efni“
ofarlega á forsíðu mbl.is. Einnig
er hægt að slá inn slóðina
www.mbl.is/sendagrein
Ekki er lengur tekið við
greinum sem sendar eru í tölvu-
pósti.
Í fyrsta skipti sem formið er
notað þarf notandinn að nýskrá
sig inn í kerfið, en næst þegar
kerfið er notað er nóg að slá inn
netfang og lykilorð og er þá
notandasvæðið virkt.
Ekki er hægt að senda inn
lengri grein en sem nemur
þeirri hámarkslengd sem gefin
er upp fyrir hvern efnisþátt en
boðið er upp á birtingu lengri
greina á vefnum.
Nánari upplýsingar gefur
starfsfólk greinadeildar.
Móttaka
aðsendra greina
Á ÍSLANDI er
kreppa. Bönkunum
hefur verið sópað
undir væng rík-
isvaldsins. Gjaldmið-
illinn er hruninn. Eft-
ir situr almenningur
með sárt ennið.
Margir hafa tapað
aleigunni. Atvinnu-
leysi blasir við. Mót-
mæli eru haldin daglega. Breyt-
inga er krafist. Fáir vita samt til
hvaða breytinga á að grípa.
Skuldsetning
ríkisins
Til að komast út úr kreppunni
hefur verið gripið til þess ráðs að
kaffæra íslenska skattgreiðendur
í skuldum og auka ríkisútgjöld.
Vegi á að leggja og brýr á að
smíða fyrir lánað fé frá útlöndum.
Sú hagfræði sem stuðst er við
segir að þetta muni koma hinum
svokölluðu hjólum atvinnulífsins
af stað. Þessi hagfræði boðar
skuldsetningu ríkisins á kreppu-
tímum sem er greidd niður á góð-
ærinu sem hlýtur að koma í kjöl-
farið. Svo er þó ekki.
Skuldsetning
einstaklingsins
Ímyndum okkur einstakling
sem lendir í fjárhagskröggum.
Hann fer til ráðgjafa sem í flest-
um tilvikum reynir að benda á
ágæti sparsemi og aðhalds í
rekstri heimilisins – að leiðin úr
fjárhagskröggunum sé stráð tíma-
bundnum þjáningum sem síðar
meir muni verða undirstaða auk-
innar velmegunar. Fáir ráðgjafar
mæla með lántökum og aukinni
skuldsetningu heimilanna á
krepputímum til að viðhalda
neyslu og veisluhöldum – að leiðin
úr fjárhagskröggum sé áfram-
haldandi stórfelld eyðsla á lánsfé.
Þvert á móti.
Ríkisskuldir
eru einstaklingsskuldir
Þegar ríkið tekur lán tekur það
lán fyrir hönd skattgreiðenda og
almennings alls. Lán þarf að
greiða til baka. Bráðum hækkar
ríkið skatta og tekur svimandi há-
ar fjárhæðir að láni til að eiga nóg
fé á milli handanna til að halda
veisluhöldum áfram. Tónlistarhús
rísa, stórframkvæmdir eru boð-
aðar, velferðarkerfið
er þanið út og landið
er bundið inn í gjald-
eyrishöft. Meira að
segja Íbúðalánasjóður
hefur verið nefndur af
núverandi forsætis-
ráðherra sem vopn
sem á að beita til að
fjármagna „manna-
flsfrekar fram-
kvæmdir“. Öllum ráð-
um er beitt til að
forðast aðlögun að
erfiðum aðstæðum.
Ráðgjafi ríkisvaldsins bendir á
skuldsetningu og neyslu sem leið
úr erfiðleikum á meðan ráðgjafi
einstaklingsins mælir með aðhaldi
og sparnaði. Er ekki eitthvað bog-
ið við það?
Hin rétta leið
Í grundvallaratriðum er enginn
munur á lántökum ríkis og ein-
staklinga. Lán þarf að greiða til
baka, hvort sem það er með skatt-
greiðslum eða beinum afborg-
unum til lánastofnunar. Þegar
fjárhagsörðugleikar steðja að er
ekki um annað að ræða en herða
beltið og hugleiða betur í hvað er
eytt og hvar má skera niður.
Þetta er sú leið sem stjórn-
málamenn mæla með fyrir ein-
staklinga í harmþrungnum ræð-
um. Um leið og þeir snúa sér við
byrja þeir hins vegar að skrifa
undir lántökur sem sökkva sár-
þjáðum skattgreiðendum í skulda-
fen um ókomna áratugi. Skulda-
fen ríkisins mun skerða
möguleika allra til að spara,
greiða niður skuldir og byggja
upp eigin fjárhag á ný.
Stjórnmálamenn eru í mótsögn
við sjálfa sig þegar þeir mæla
með aðhaldi á heimilum og veislu-
höldum á Alþingi. Hlustum á ráð-
gjafa einstaklinganna – líka í söl-
um Alþingis. Það er eina leiðin út
úr erfiðleikum Íslendinga í dag.
Geir Ágústsson
skrifar um skuldir
ríkis og
einstaklinga
Geir Ágústsson
» Til að komast út
úr kreppunni hefur
verið gripið til þess
ráðs að kaffæra ís-
lenska skattgreiðendur
í skuldum og auka
ríkisútgjöld.
Höfundur er verkfræðingur
og stjórnarmaður
í Frjálshyggjufélaginu.
Bjargar
skuldsetning
ríkisins okkur?
Flettu upp nafni
fermingarbarnsins
mbl.is
FERMINGAR
2009
NÝTT Á mbl.is
Fáðu
sms-fréttir
í símann
þinn af
mbl.is
mbl.is
smáauglýsingar
UMRÆÐAN
www.veggfodur.is