Morgunblaðið - 27.03.2009, Side 25

Umræðan 25
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 27. MARS 2009
EITT af verkefnum
Seðlabanka Íslands er
að viðhalda fjármála-
stöðuleika og er því
mikilvægt fyrir bank-
ann að vita hversu
mörg heimili og ein-
staklingar eru líklegir
til að eiga í erfiðleikum
með að greiða af lánum
sínum. Ef stór hópur
fólks lenti í greiðsluerfiðleikum, gæti
það leitt til mikils útlánataps bank-
anna, ógnað þeim og þar með fjár-
málastöðuleika. Í ljósi ofangreinds
birti Seðlabankinn nýlega úttekt sem
hann gerði á stöðu heimilanna, en
bankinn hafði áður kvartað undan
skorti á upplýsingum um tekju- og
eignadreifingu.
Á meðan Þjóðhagsstofnun var við
lýði birti hún reglulega upplýsingar
um dreifingu tekna, eigna og skulda
og hefðu þær eflaust nýst Seðlabank-
anum á seinustu árum. Sjálfstæðis-
og framsóknarmenn lögðu stofn-
unina aftur á móti niður og féll það í
hlut Hagstofunnar að birta ofan-
greindar upplýsingar en Hagstofan
heyrir undir forsætisráðherra. Vald-
ið yfir Hagstofunni nýttu formenn
Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks
sér og stöðvuðu birtingu upplýsinga
um tekju- og eignadreifingu.
Við munum líklegast
aldrei vita hvort um-
ræddar upplýsingar
hefðu nýst við að af-
stýra þeirri kreppu
sem við erum nú í. Hitt
er ljóst að formenn
Sjálfstæðis- og Fram-
sóknarflokks voru til-
búnir til að auka hætt-
una á fjármálakreppu
til þess að koma í veg
fyrir að þjóðin fengi að
vita hversu mikið þeir
höfðu aukið ójöfnuð.
Þessir flokkar hafa nú lýst því yfir
að ekkert sé að stefnu þeirra og vilja
þeir enn auka á ójöfnuðinn. Sjálf-
stæðismenn með því að fella niður
persónuafslátt og framsóknarmenn
með því að eyða almannafé í að
lækka skuldir þeirra auðugustu og
tekjuhæstu, þ.e.a.s. þeirra sem höfðu
mestan aðgang að lánsfé.
Kostirnir í kosningum hafa sjaldan
verið skýrari, bæði með tilliti til sið-
ferðis og stefnu.
Fjármálakreppan
og ójöfnuður
Guðmundur Örn
Jónsson skrifar
um jöfnuð
í þjóðfélaginu
Guðmundur Örn
Jónsson
» Formenn Sjálfstæð-
is- og Framsókn-
arflokks voru tilbúnir til
að auka hættuna
á fjármálakreppu.
Höfundur er verkfræðingur og
jafnaðarmaður.
FORMAÐUR Sjálf-
stæðisflokksins sagði í
fjölmiðlum nýlega að
óhugsandi væri að
halda í íslensku krón-
una í því opna alþjóð-
lega fjármálaumhverfi
sem hér ríkir. Gildis-
taka EES-samningsins
hafði m.a. í för með sér
frjálst flæði fjármagns á milli Íslands
og Evrópusambandsríkjanna. Samn-
ingurinn færði því Íslendingum það
opna alþjóðlega fjármálaumhverfi,
sem forsætisráðherrann fyrrverandi
talaði um. Það sem hann átti því við
með ummælum sínum var að ís-
lenska krónan væri ónothæfur gjald-
miðill á meðan Íslendingar væru að-
ilar að EES.
Afstöðu formannsins má túlka á
tvo vegu. Annað hvort að tekinn
verði upp annar gjaldmiðill, vænt-
anlega evra, eða EES-
samningnum rift og
horfið á ný til þess lok-
aða hagkerfis sem hér
ríkti fyrir 1994.
Formaðurinn hefur
oft sagt að upptaka evru
sé óhugsandi án inn-
göngu í Evrópusam-
bandið. Komandi
flokksþing sjálfstæð-
ismanna þarf því að
taka afstöðu til þess
hvort gengið skuli í
ESB og evra tekin upp
sem gjaldmiðill, eða hvort rifta skuli
EES-samningnum og hverfa til fyrri
tíma. Hætt er við margir þing-
fulltrúar hneigist til að velja seinni
kostinn. Margir þeirra tilheyra þeim
valdaklíkum sem þá stjórnuðu við-
skiptalífinu og efnuðust í skjóli þeirr-
ar einangrunar, sem þá ríkti í ís-
lensku efnahagslífi.
Á ráðstefnu á vegum Sambands ís-
lenskra banka og verðbréfafyrir-
tækja árið 2005 rómaði þáverandi
forsætisráðherra einkavæðingu
bankanna og sagði: „Ég tel víst að
enginn vildi nú snúa aftur til þess
tíma þegar fjármálastarfsemin laut
pólitískum yfirráðum.“ Núna 4 árum
síðar hefur frjálshyggjustefna Sjálf-
stæðisflokksins leitt til þess að orð
forsætisráðherrans fyrrverandi hafa
snúist upp í andhverfu sína. Frjáls-
hyggjufárið ásamt því hvernig staðið
var að einkavæðingu bankanna hefur
nú hneppt komandi kynslóðir í ævar-
andi skuldaánauð. Helmingaskipta-
stjórn Sjálfstæðisflokks og Fram-
sóknarflokks stóð fyrir einkavæðing-
unni og í stað þess að tryggja að
bankarnir lentu í höndum aðila sem
kunna að reka banka voru þeir af-
hentir einkavinum þessara flokka.
Fyrirhyggjuleysi, græðgi og van-
kunnátta þessara aðila leiddi síðar til
gjaldþrots bankana m.a. vegna mik-
illar erlendrar skuldsetningar þeirra.
Í kjölfarið hrundi íslenskt efnahagslíf
til grunna.
Nú verður fróðlegt að sjá hvaða
leið verður valin til að endurreisa
efnahagslífið. Verði ákveðið að halda
í krónuna er ljóst að riftun EES
samningsins og lokun hagkerfisins er
óumflýjanleg. Það mun hafa í för
með sér einangrun landsins og stór-
fellda skerðingu á möguleikum
landsmanna til athafna á alþjóðavett-
vangi. Þau pólitísku yfirráð, sem
fjármálastarfsemin lýtur núna, munu
verða viðvarandi og sérhags-
munaklíkur blómstra í skjóli þeirra.
Því er nauðsynlegt að nú þegar verði
gengið til viðræðna um aðild að Evr-
ópusambandinu og upptöku evru.
Um annan kost er ekki að ræða ætli
Íslendingar að standa undir nafni,
sem fullvalda þjóð í hópi evrópskra
lýðræðisríkja á komandi tímum.
Róbert Hlöðvers-
son skrifar um
aðild að Evrópu-
sambandinu
Róbert Hlöðversson
» Verði ákveðið að
halda í krónuna er
ljóst að riftun EES-
samningsins og lokun
hagkerfisins
er óumflýjanleg.
Höfundur er sviðsstjóri.
ESB-aðild eða riftun EES-samningsins?
AÐALFUNDUR
GEÐHJÁLPAR
DAGSKRÁ:
• Aðalfundarstörf í samræmi við 5. gr. laga Geðhjálpar.
• Kjör formanns, fjögurra stjórnarmanna og þriggja varamanna fer fram til
eins og tveggja ára í stað þeirra er hætt hafa eða ljúka stjórnunarstörfum
á árinu. Jafnframt fer fram kjör tveggja skoðunarmanna ársreikninga til
eins árs.
• Tillaga um umboð til handa stjórn Landssamtakanna Geðhjálpar að taka
ákvörðun um mögulega úrsögn úr Öryrkjabandalagi Íslands.
Þeir félagar sem enn eiga ógreidd félagsgjöld eru hvattir til að greiða þau
fyrir fundinn. Ef greiðsluseðlar eru glataðir, skal bent á að inna má greiðslu
af hendi í gegnum heimabanka á netinu, næsta banka, sparisjóði eða póst-
húsi inn á reikning Geðhjálpar nr. 135-26-11801, kt. 531180-0469.
Frekari upplýsingar eru veittar á skrifstofu Geðhjálpar, Túngötu 7, 101
Reykjavík í síma 570 1700. Lög Geðhjálpar er m.a. að finna á vefsíðu
félagsins: www.gedhjalp.is
Félagsmenn eru eindregið hvattir til að mæta.
Stjórn Geðhjálpar.
Aðalfundur Geðhjálpar árið 2009 verður haldinn á Túngötu 7,
Reykjavík, laugardaginn 28. mars n.k. og hefst kl. 14:00.