Dagblaðið Vísir - DV - 10.01.2004, Blaðsíða 2

2 LAUGARDAGUR 10. JANÚAR 2004
Fréttir DV
Útgáfufélag:
Frétt ehf.
Útgefandi:
Gunnar Smári Egilsson, ábm.
Ritstjóran
lllugi Jökulsson
Mikael Torfason
Fréttastjórar
Kristinn Hrafnsson
Kristján Guy Burgess
DV: Skaftahlíð 24, Rvík, sími: 550 5000
Fax: Auglýsingar: 550 5727 - Ritstjóm:
550 5020 - Afirar deildin 550 5749
Ritstjóm: ritstjorn@dv.is - Auglýsing-
ar. auglysingar@dv.is. - Dreifing:
dreifing@dv.is
Setning og umbrot Frétt ehf.
Prentvinnsla: (safoldarprentsmiðja
DV áskilur sér rétt til að birta aðsent efni
blaðsins í stafrænu formi og í gagna-
bönkum án endurgjalds.
Ólfur og úlfur
Margt er lflrt með Björg-
úlfl og Björgólfl. ísfisk-
togarinn Björgúffur EA
skifaði að landi
fiski fyrir 526
milljonir
króna á sfðasta
ári. Er það
hugsanlega
mesta afla-
verðmæti ís-
lensks fsfisktogara á einu
ári. Þarf að leita allt til
Björgólfs Guðmunds-
sonar til að finna viðlfka
verðmætasköpun íþjóð-
félaginu.
AMS
Frá og með áramótum
hafa yfirvöld á Akureyri
ákveðið að
leggja niður
hugtakið
„atvinnuleit
fyrir fatiaða"
og f staðinn
tekið upp
skammstöf-
unina „ams“
sem þýðir atvinna með
stuðningi.
Silkidúnn
Hafin er framieiðsla á
silkidúnsængum hjá
Jóni Sveinssyni á Mið-
húsum f Reykhólasveit.
Eru sængurnar ætlaðar
fyrir
Banda-
ríkja-
markað
ogafar
vandaðar
og flókn-
ar að gerð. f þeim eru á
annað hundrað hólf með
úrvalsdún og saman eru
þau saumuð f Þýska-
landi.
Minna hrossakjöt
Neysla á hrossakjöti
minnkaði um þriðjung á
sfðasta ári og er nú að-
eins um
tvö pró-
sent
heildar-
kjöt-
neysla í
landinu.
Kindakjöt
heldur enn toppsætinu
þó svínakjötið sæki á svo
og kjúklingamir sem eru
tæpur fjórðungur af allri
kjötneyslu.
to
C
«J
co
rtJ
ci
O)
ro
cc
«o
'O
-Q
Jsá
a>
HáltáTjörnesi
Mikil háfka var á Tjör-
nesi f gær og fóru margir
bflar utaf.
Leigðurvar
sérstakur
sanddreif-
ingabfll til
að minnka
hálkuna en vegurinn um
Tjömes er í raun lífæð
íbúa á Raufarhöfn og ná-
grenni við nærliggjandi
þéttbýliskjarna.
QJ
«j
C
co
tu
E
ro
rtJ
<✓)
«o
.X.
<v
Bensínstríðið
að „bensínstríð", sem nú er hafið eftir
að Atlantsolía hóf að selja vökvann eft-
irsótta, gæti orðið upphafið á atburða-
rás sem ryfl hið fræga „samráð olíufélag-
anna“, fyrr og rækilegar en jafnvel rannsókn
samkeppnisyfirvalda á því sama samráði hef-
ur náð að gera. Þrátt fyrir þá rannsókn og allt
það umtal sem henni hefur fylgt hefur al-
menningur í landinu eftir sem áður haft það á
tilfinningunni að olíufélögin væm svo sam-
stíga íverðlagningu sinni að ekki gæti eðlilegt
talist. Og neytendur í landinu hlytu að end-
ingu að bíða tjón af, því verðið væri hærra en
það þyrfti að vera.
Þetta er svo sem ekki í fyrsta sinn sem nýtt
spútnikfélag kemur með hvelli inn á ráðsett-
an íslenskan markað og gerir allt vitlaust í
byrjun, en síðan hefur það gerst oftar en tölu
verður á komið að eldri féiögin á markaðnum
hafa fljótlega náð að drepa af sér samkeppn-
ina með skyndilegum verðlækkunum. Eftir
að nýja félagið þrýtur örendið sækir svo allt í
sama farið.
Þetta höfum við séð gerast í bensínsölu,
tryggingastarfsemi og flugrekstri, svo fáein
dæmi séu nefnd.
Það versta er að þótt neytendur hafi tekið
verðlækkunum nýrra félaga vel hafa þeir oft
ekki sinnt um að styðja þau sömu félög með-
an þau reyna að standa af sér atlögur hinna
ráðsettu.
Mér er til dæmis minnisstætt þegar ég gisti
Egilsstaði fyrir aUnokkrum árum, skömmu
eftir að fslandsflug hóf harða samkeppni við
Flugleiðir í innanlandsflugi. Því fylgdu veru-
legar verðlækkanir, ekki aðeins hjá íslands-
flugi heldur fylgdu Flugleiðir strax í kjölfarið
með miklar verðlækkanir. Fólk sem ég talaði
við fyrir austan var að sjálfsögðu mjög ánægt
með það. Það hafði tækifæri til að fljúga suð-
ur að hitta ættingja sína eða reka einhver er-
indi mun oftar en áður, eða þá fá ættingja
sína í heimsókn austur á land.
Þegar ég spurði hins vegar hvort fóik sýndi
ekki ánægju sína í verki með því að fijúga þá
sem allra mest með fslandsflugi, til að treysta
samkeppnisstöðu fyrirtækisins sem best, þá
kom annað hljóð í strokkinn. Neeeei, sagði
fólk, við erum vönust því að fara með Flug-
leiðum, og ætli við séum nokkuð að breyta
því, æ, nei, eru ekki Flugleiðir okkar félag, þó
við viðurkennum að vísu að það þurfti þetta
nýja félag til að Flugleiðir lækkuðu verðið hjá
sér.
Svo fáir urðu til að fljúga með fslandsflugi
og þá fór sem fór, félagið gafst að lokum upp
ATLANTSOLIA
og Flugleiðir hækkuðu þá sín flugfargjöld
strax aftur. Ailt af tómri íhaldsemi neytenda.
Það er ekki hlutverk DV að hvetja fólk tii að
versla hjá einu fyrirtæki frekar en öðru. Hins
vegar getum við vel hvatt fólk til að hugsa
sem svo, hvort ekki sé ástæða til að verðlauna
þann sem byrjar á samkeppninni, frekar en
fagna því bara þegar verðið lækkar og hin rót-
grónari fyrirtæki fylgja í kjölfarið. Þá er
kannski von til þess að samkeppnin sé komin
til frambúðar en ekki skammvinn loftbóla
sem brátt springur.
Illugi Jökulsson
Hugblær Halldórs og
andrúmsloft Hannesar
Umfram allt verðum
við að segja að okkur
þykja þau dæmi sem
auðfundin eru í bók
Hannesar um hversu
nákvæmlega hann
þræðir texta Halldórs
vera til vitnis um
furðulegt metnaðar-
leysi... Aðferð Hann-
esar, að minnsta kosti
mjög víða, er eigin-
lega fyrst og fremst
svolítið billeg.
P.kki verður þvf neitaö að Hannes
Hólmsteinn Gissurarson varöist í
fyrradag fimlega ásökunum þeirra
sem sakaö höföu hann um léleg og
ósæmfieg vinnubrögð og jafnvel
beinan ritstuld f ævisögunni Hall-
dór. Ekki veröur því heldur móti
mælt, sem hann hélt fram, að auð-
vitaö höföu þær ásakanir vakiÖ
langtum meiri athygli en ella heföi
orðið um „venjulega" ævisögu eftir
„venjulegan" höfimd, vegna þess aö
einmitt hann var höfundurinn.
Hvað sem hver segir Vissulega varö
vart nokkurrar Þórðargleöi f sumum
kreðsum yfir því hversu höllum fæti
Hannes Hólmsteinn virtist standa f
málinu. En þaÖ átti sér þó sfnar eðli-
legu skýringar og Hannes þarf ekki
aö leita pólitískra orsaka fyrir því
hve málið var umtalað f fjölmiðlum.
Eftir allt þaö sem á undan var geng-
iö og með hliðsjón af því með hve
mikinm lúðrablæstri bók Hannesar
kom úr prentsmiðjunni, þá var
ósköp eðlilegt aö ásakanir um for-
kastanleg vinnubrögö og jafiivel rit-
stuld kæmust heldur betur í fréttim-
ar.
En þótt Hannes verðist knálega
var vörnin þó ekki áfallalaus, raunar
síður en svo. Hannes reyndi mjög að
halda því fram að sú staðreynd að
þetta væri ævisaga en ekki doktors-
ritgerð gerði að verkum að harin
hefði ekki þurft að sýna sömu
ströngu aðgæsluna í tiltekt heimilda
og hann hefði gert ella. En í hina
röndina uppástóð Hannes að bók
sín væri líka fræðirit oghann mun til
dæmis, eftir þvf sem við vitum best,
hafa lagt hana fram sem slíkt við
Háskóla íslands þarsem hann kenn-
ir, ogsé bókin tekin gild sem fræðirit
fær hann einhverja punkta fyrir
rannsóknarvinnu - sem aftur hefur í
för með sér kauphækkun fyrir hann
sem háskólakennara.
Hann varöist ásökunum um rit-
stuld fyrst og fremst meö þrennum
hætti. í fyrsta lagi væri f bók hans
fjöldi tilvísana og þar á meðal í flest-
ar ef ekki allar þær heimildir sem
hann er nú sakaður um að „stolið"
upp úr. Vissulega gæti verið að ekki
væri sérstök tilvísun viö hvem ein-
Fyrst og fremst
asta staö þar sem hann byggði á öör-
um heimildum en þó nógu margar. í
ööm lagi væri fráleitt að saka hann
um ritstuld þar sem hann hefði ekki
fariö á nokkum hátt f felur meö
heimildir sínar. í þriðja lagi heföi
hann vissulega víöa umorðaö og
endursagt texta annarra manna til
aö skapa „hugblæ og andrúmsloft"
(eins og okkur minnir aö hann hafi
komist aö oröi) en slíkt væri alsiða
hjá ævisagnahöfundum.
Fyrstu tvær skýringarnar látum
við að mestu liggja milli hluta. Um
þær verða aðrir að fjalla. Okkur
dvaldist hins vegar við þá þriðju.
Hannes spurði á annarri hvorri
sjónvarpsstöðinni í fyrrdag, eða
kannski báöum, hvaöa heimildir
fólk ætlaðist eiginlega til aö hann
hefði notað til að skrifa um æskuár
Halldórs Laxness ef ekki endur-
minningabækur hans sjálfs. Um
uppvaxtarár hans og uppeldi væm
svo sem engar aðrar heimildir til,
eða aö minnsta kosti mjög takmark-
aöar. Því heföi hann hlotiö aö nota
æskusögumar og tekið þá ákvöröun
aö taka töluvert mikið mark á þeim
sem sagnfræöilegum heimildum,
enda þótt honum heföi veriö ljóst aö
sagnfræðilegt gildi þeirra væri vafa-
samt og „tékka" heföi þurft margvís-
leg atriÖL En texta bókanna heföi
hann sem sagt notað, þótt hann
heföi sem fyrr greinir umoröað í því
skyni aö skapa þennan „hugblæ".
En hér þykir okkur óneitanlega
sem Hannes skripli nokkuð á sköt-
unni. Hann fylgir texta Halldórs víða
svo nákvæmlega og víöa svo orörétt
aö meö ólfldndum er. Og viö fáum
ekki séÖ aö þær breytingar sem
hann gerir á textanum séu til þess
fallnar aö skapa „hugblæ"; þvert á
móti virðast breytingamar fyrst og
fremst ganga út á að „minnka" hug-
blæinn í þeim skrifum Halldórs sem
Hannes tekur upp með því aö klippa
út úr þeim allt óvenjulegt, einkenni-
legt, sérviskulegt, skáldlegt og fram-
andlegt orðfæri.
Umfram allt verðum við að segja
að okkur þykja þau dæmi sem auð-
fundin eru í bók Hannesar um
hversu nákvæmlega hann þræðir
texta Halldórs vera til vitnis um
furðulegt metnaðarleysi. Nú er það
rétt hjá Hannesi að aðferðir til að
rita ævisögu eru ótal margar. Það er
líka rétt hjá honum að það væri
sniðugt að halda ráðstefnu á vegum
sagnfræðinga um ævisöguskrif. En
aðferð Hannesar, að minnsta kosti
mjög víða, er eiginlega fyrst og
fremst svolítið billeg. Víst erþað rétt
að um smáatriði í uppeldinu eru
kannski ekki margar heimildir til
aðrar en skrif Halldórs en það hefði
átt að vera verkefni metnaðarfulls
ævisöguritara að fínna þá leið til
þess að túlka þær heimildir, draga
saman, setja 1 samhengi, en ekki svo
til eingöngu endursegja þann texta
sem Halldór hafði skrifað sjálfur.