Unga Ísland - 01.01.1941, Blaðsíða 31

Unga Ísland - 01.01.1941, Blaðsíða 31
drepandi á sýklana í líkamanum og nú byrjar bardaginn. Sértu hraustur, sigr- ar þú, sýklarnir eru drepnir og étnir af hvítu blóðkornunum, bólgan hjaðnar og sárið grær fljótt og slétt. En sé um mjög marga sýkla að ræða eða séu þeir sérstaklega magnaðir og illkynja, eða ef blóðfrumur þínar eru veiklaðar og lé- legar, þá stendur bardaginn lengur og það grefur í sárin, sem kallað er. Það myndast graftrarígerð. Gröfturinn saman stendur mest megnis af frumu- leifum, það er að segja hvítu blóðkorn- unum, sem farið hafa forgörðum í bar- áttunni. Sem betur fer, er venjan sú, að þó byrjað sé að grafa í sárinu, þá sendir líkaminn alltaf fleiri og fleiri hvít blóðkorn á vígvöllinn, og það held- ur áfram að grafa í sárinu, þar til sýkl- arnir fara halloka um síðir, þá hættir graftrarmyndunin, sárið hreinsast og grær að lokum, en grær með öri, sem stendur um aldur og æfi sem minnis- varði þeirrar orustu, sem þar var háð. En því miður líkur baráttunni stundum á annan veg. Sýklarnir sigra. Þeir rjúfa varnargarð líkamans, bólgugarðinn og þeir sjálfir og eitur þau, er þeir mynda, flæða um líkamann. Þetta veldur há- um hita og miklum veikindum, sem köll- uð eru blóðeitrun. En sú veiki er oft banvæn. Sýklar geta, eins og kunnugt er, kom- izt inn í líkamann á ýmsan hátt, um það hefir oft verið ritað hér í blaðinu, til dæmis gegnum nefið, munn og melt- ingar- og öndunarfærin yfirleitt, en hér munum við aðeins gera að umtals- efni þessa sérstöku sýkla, sem lifa í ýmsum óhreinindum og sem valda graftrarígerðum, kýlum og jafnvel blóð- eitrun, ef þeir komast inn í líkamann gegnum hörundið. í gömlu spítölunum, sem ég minntist á áðan, var allt svo sóðalegt og óhreint, að undantekning mátti heita, ef öll sár fylltust ekki af slíkum sýklum. Lækn- ar og hjúkrunarkonur voru ásátt með það, að vera óhreinum fötum, er skera átti einhvern upp. Fannst það ekki taka því, að fara í hreint til þess að fá sig ataða í blóði og öðru slíku. Ekki var heldur haft fyrir, að þvo sér um hendur, áður en byrjað var á uppskurð- inum, né heldur, að þvo sjúklingnum. Verkfærin voru oft óþvegin með storkn- uðu blóði og greftri, notuð mann af manni án þess, að vera þvegin. Að sjóða verkfæri þekktist ekki þá. En einmitt sökum þessa sóðaskapar var það, að svo margir sjúklingar dóu úr blóðeitrun eft- ir uppskurð. Þetta var óttalegt ástand, og enginn fann það betur en Joseph Lister. Joseph Lister var fæddur árið 1827 í Skotlandi. Læknisfræði nam hann í Lundúnum, en að loknu námi stundaði hann lækningar í Edinborg og Glasgow, fékkst hann aðallega við handlækning- ar. Lister var feiminn maður og við- kvæmur í Iund. Hann hafði yndi af fögru umhverfi og fór oft einförum langar gönguferðir til þess að njóta feg- urðar náttúrunnar. Honum tók það mjög sárt að sjá sjúklinga sína deyja unnvörpum eftir smærri sem stærri skurðaðgerðir sem hann hafði fram- kvæmt með mestu leikni. Og það var honum engin raunabót að vita, að öðr- um læknum heppnaðist ekki betur. En sá var munurinn á, að þeir létu sér nægja að ypta öxlum og skella skuld- inni á forsjónina, svona væri þetta nú einu sinni og um það þýddi ekki að f ást. En Lister gat ekki um annað hugsað, en hvernig hægt væri að stemma stigu við böli þessu. UNGA ISLAND 25

x

Unga Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Unga Ísland
https://timarit.is/publication/894

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.