Neytendablaðið - 01.03.2004, Qupperneq 18

Sparnaður og kostnaðarsjónarmiðið
Sparnaður er að leggja fé til hliðar til
þess að nota í framtíðinni. Ávinningur
af sparnaði er meðal annars sá að þegar
við fjárfestum í því sem okkur langar, þá
erum við ekki að minnka greiðslugetu
okkar tímabundið sem nemur umsöm-
dum afborgunum. í því tilliti má líta
á sparnað sem fyrirbyggjandi aðgerð
gegn greiðsluvanda. Annar ávinningur
er minni útgjöld. Kostnaðurinn af því
að fá lánað fyrir því sem okkur langar
í hækkar verð þess hlutar má segja.
Þannig eykst kaupmáttur okkar þegar
við spörum, við fáum vexti af sparnaði-
num og minnkum útgjöldin.
Kostnabur og tekjur
Kostnaðarsjónarmið er þegar notaðar eru
upplýsingar um kostnað til þess að taka
ákvarðanir um útgjöld, skuldir og sparnað.
Ef verið er að greiða af neysluláni sem
ber hærri kostnað en vaxtatekjurnar sem
fást af þeim innlánsreikningum sem eru í
boði, þá borgar sig frekar að greiða fyrst
niður lánið ef kostnaðarsjónarmiðið er
látið ráða. Innlánsreikningar eru oft með
stighækkandi vaxtatekjum sem miðast
við upphæð og binditíma. Fyrir þá sem
eru að byrja að spara er ekki ráðlegt að
byrja að leggja til hliðar fyrir útgjöldum
næstu jóla ef útlit er fyrir að það taki
næstu 12 mánuði að greiða fyrir neyslu
þessara jóla. Ef sparnaðurinn gefur meira
af sér en skuldirnar þá er hagkvæmara að
leggja til hliðar og skulda í lengri tíma.
Markmiðið er þó að ná niður skuldum
því sá sem er skuldlaus getur greitt meira
í sparnað og aukið tekjur sínar enn meir.
Dæmi
Sparnaður upp á 15.000 kr. á mánuði í
1 ár á innlánsreikningi sem ber 4,75%
vexti gefur um 4.608 kr. f vexti yfir árið.
Síðan eru dregin af vöxtunum 10% f
fjármagnstekjuskatt. Mismunurinn yrði
um 4.147 kr. (sjá sparnaðarreiknivél
hjá S24, þar er gert ráð fyrir að vextir
reiknist daglega). Segjum að verið sé að
greiða þessa upphæð inn á höfuðstól
láns sem er með 10% vexti, þá minnkar
vaxtakostnaður af því láni um 9.750
kr. á tímabilinu. Mismunurinn er 4.515
kr. og höfuðstóll lánsins hefur lækkað
um 180.000 kr. Ef enn eru eftirstöðvar
af láninu sem greitt var inn á þá ber
lánið minni kostnað en áætlað var út allt
tímabilið og þannig verður ávinningurinn
enn meiri.
Aukinn kaupmáttur
í byrjun árs streyma til okkar yfirlit um
skulda- og eignastöðu með upplýsingum
um vaxtatekjur og gjöld frá bönkunum.
Þessar upplýsingar er vert að skoða vel
með það í huga að kanna þau tækifæri
sem gætu mögulega verið fyrir hendi
til þess að lækka vaxtakostnað og auka
þannig kaupmátt okkar. Við gætum t.d.
greitt af innlánsreikningi inn á skuld
eða kannað veðhlutfall lána miðað við
fasteignamat og vaxtakjör. Þeir sem eru
að huga að því að taka lán eða að byrja
að spara geta beðið viðkomandi fjár-
málafyrirtæki um útreikninga á væntan-
legum kostnaði af lánum og upplýsingar
um mögulega uppsafnaða vexti af inn-
lánsreikningum á hverjum tíma. Þeir sem
nýta sér netið geta notað til viðmiðunar
reiknivélar sem fjármálafyrirtæki eru
oft með á heimasíðu sinni. Eftirtaldar
heimasíður eru aðeins brot af þeim
heimasíðum sem hafa reiknivélar eða
vísa í reiknivélar:
www.rad.is,www.lais.is,www.kbbank.is,
www.isb.is,www.spron.is,www.s24.is,
www.nb.is,www.sjova.is,www.lsr.is,
www.live.is
Björg Siguröardóttir
Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna
—«

Þjóð hinna
tilbúnu rétta
Tilbúnir réttir sem má grípa með sér
verða æ vinsælli meðal Bandaríkja-
manna. í nýlegri grein í Newsweek er
fjallað um „The Takeout Nation" eða
„þjóð hinna tilbúnu rétta". Bandarískar
fjölskyldur hafa ennþá tíma til að borða
saman en þær hafa ekki tíma til að elda
matinn. Þetta hefur leitt til þess að salan
á tilbúnum réttum hefur aukist um 24% á
síðustu 10 árum. Á næstu fimm árum er
jafnvel gert ráð fyrir að salan á tilbúnum
réttum aukist það mikið að heimatilbúinn
matur verði á algeru undanhaldi.
Það eru ekki bara verslanir og stórmarkaðir
sem merkja aukna sölu á tilbúnum réttum.
Næstum allur vöxtur sem átt hefur
sér stað í veitingabransanum vestra
síðastliðin 15 ár er í tilbúnum réttum
sem ýmist er hægt er að sækja sjálfur
eða að fá heimsenda. Eins og einn
næringarfræðingurinn benti á þá hafa
bandarískar fjölskyldur loksins náð þeim
skilaboðum að það er slæmt að borða
heila fötu af steiktum kjúklingabitum og
því hafa þær í auknum mæli tekið mat-
inn með sér heim þar sem enginn sér til
þeirra. Og til að viðskiptavinurinn hafi
sem minnst fyrir hlutunum eru dæmi
um veitingahúsakeðjur sem bjóða upp
á að starfsfólk færi viðskiptavinum
réttina beint í bílinn. Viðskiptavinurinn
þarf fyrst að gefa lýsingu á bílnum
sínum þannig að starfsmaðurinn rati
á réttan bíl á bílastæðinu. En þrátt
fyrir minni matseld á heimilum eru en-
gin lát á vinsældum matreiðsluþátta og
sölu á matreiðslubókum og tímaritum.
Bækurnar eru lesnar í rúminu á kvöldin
og matreiðsla er orðið tómstundagaman
sem enginn hefur lengur tíma til að sinna
nema í frístundum.
18 MEYTENDABLAOIÐ 1. TBL. 2004