Bændablaðið - 24.02.2006, Side 32

Ár: 1983 Afkvæmarannsókn nr: 85
Stóðhestur: Máni 949 frá Ketilstöðum
Vallahreppur. Suður-Múlasýslu.
Brúnstjörnóttur f. 1975 Jóni Bergssyni. F
Ófeigur 818 Hvanneyri M Fála 3897 Ketil-
stöðum Mf Glói 582 Ketilsstöðum Mm
Ljóska 3351 Ketilsstöðum (alsystkini)
Kynbótadómur: L.M. á Vindheimamelum
1982 7,95-8,08-8,02 og 1.verðlaun.
Eigandi: Jón Bergsson bóndi Ketilsstöð-
um
Tamningar: frá 14. mars til 12. maí þ.e. 8
vikur eða 56 daga á hross.
Á Tamningastöð hmf. Freyfaxa við Iða-
velli.
Afkvæmi í tamningu: Kolfreyja, Venus,
Heiður, Tígull, Flaumur, Hugmynd, Synd,
Klakkur, Orka, Frami, öll fædd á Ketils-
stöðum. (Tveir árgangar) fimm trippi eru
rauð, þrjú brún og tvö jörp.
Fóðrun og umgengni: fóðrun góð og járn-
klæddur skúrinn dugar ágætlega.
Tamningamenn: Bergur Jónsson og Bjarni
Hagen.
Úttekt: 12. maí 1983. Framlag B.Í.
21.600,- kr.
Matsmenn: Þorkell Bjarnason, Ingimar
Sveinsson, Þórhallur Hauksson.
Umsögn: Afkvæmi Mána 949 eru ágæt-
lega stór og traustleg, gerðarleg á höfuð,
augað glatt sem þó ber festu og rósemi
svipsins, hálsinn er langur, þunnur og allvel
reistur við háar herðar. Frambygging er
djúp en góð, lengd bols léttir og jafnar sam-
ræmið. Bak er hart, einkum spjaldið og síð-
ur eru full flatar, lendin brött, jöfn og sterk,
áslaga, þó ekki löng. Fætur þurrir, sterkir
og sinaskil prýðileg, þau flétta l.h. á fram-
fótum og kjúkusnúin aftan. Hófar eru sterk-
ir og fremur djúpir, hárafar slétt.
Trippin tömdust vel. Þau voru þjál og
góð við að fást en þrátt fyrir það mikil
skaphross og varlegra að fara ekki fram úr
þeim. Vilji þeirra glaðnaði fljótt. Trippin
eru fjölhæf í gangi og brokka heldur vel.
Þau eru takthrein á tölti og skeið sýnist
femur efnilegt. Fótaburður þeirra eflist við
meiri tamningu og fara bærilega í reið.
Samantekið: Myndarleg, faxprúð, háar
herðar, bak allstíft, sterkir fætur, viljug,
gangur fjölhæfur, temjast vel.
Mána 949 má telja með álitlegri kyn-
bótahestum.
Eftirmáli. Mána 949 ætti helst lýsa sem
beggja handa járni í kynbótastarfi. Hann
var ættblandaður, sterkur til beggja átta ís-
lenskrar hrossaflóru , sem greinilega hefur
þróast nokkuð sitt í hvora áttina á þeim
rúmum 200 árum frá því hrossin voru fæst
eftir Móðuharðindin. Faðir Mána var sá
þekkti reiðhestafaðir Ófeigur 818 frá
Hvanneyri, sem var hreinn Hornfirðingur í
föðurætt, sonur Hrafns 583 frá Árnanesi.
Móðir Ófeigs var gæðingurinn Skeifa 2799
fædd í Kirkjubæ. Þar í hópi voru m.a. fín-
gerðar hryssur allt í ættir fram frá Svaða-
stöðum. Skeifa var svo dóttir Ljúfs 353 frá
Hjaltabakka. Skeifa varð stofnmóðir að
gæðingaræktun hjónanna á Báreksstöðum,
Sigurborgar og Ólafs og landsþekktur gæð-
ingur, margverðlaunuð vekurðarhvellhetta.
Hrafn 583 frá Árnanesi var að byggingu
andstæða Kirkjubæjarhrossanna, heldur
grófgerður en öflugur þjarkur, viljugur,
töltgengur en skeiðlaus. Afkvæmi Hrafns
reyndust líka á þennan veg. Hann endaði
ævi sína hjá Þorleifi í Hólum í Hornafirði
og var frjór og fílhraustur fram um þrítugt.
En sonurinn Ófeigur 818 var alhliða gæð-
ingur, hreingengur töltari, vekringur, harð-
ur viljahestur. Hann þykir samt hafa gefið
misjöfn reiðhross þó öll hafi verið gang-
góð. Sveigja í lund og þjál viðkoma Kirkju-
bæjarlínunnar settu lítið mark á afkvæmi
Ófeigs og ekki skörtuðu þau svo mjög
flugavekurð Skeifu gömlu hennar Sigur-
borgar. Viljaharkan kom að austan með
Hrafni. Í móðurætt var Máni sonur lipurrar
góðhryssu, Fálu 3897 á Ketilsstöðum sem
var fríð og afar faxprúð, sótrauð, glófext,
töltgeng klárhryssa en ekki skörungur.
Tamning Fálu og ætterni
Langar mig að segja nánar frá fyrstu tamn-
ingu hennar. Á fjórða vetri var tekið undan
henni folald og það má gefa sér að Fála,
fylsugan, miðað við þeirrar tíðar trippaupp-
eldi í hrossafansi, mundi trauðla vera orðin
mjög öflug. Þó byrjaði Fála glæsilega, var
viljug og hágeng, minnti svo sannarlega á
tvöfaldan afann, Voðmúlastaða-Lýsing. En
er á kynbótasýningu kom þetta sumar hafði
hún sparkað vígasveiflu fótaburðarins út í
bláinn, hvernig sem á því stóð. Hún kom
ekki til baka, svo um munaði. Um ættir
Fálu má segja að hún hafi að litlu leyti ver-
ið af gamla Ketilsstaðakyni, því hún var
skyldleikaræktuð út af Lýsingi 409, for-
eldrar voru alsystkini (Glói 587 og Ljóska
3351) og afkvæmi Ljónslappar 1817 á Ket-
ilsstöðum. Móðir Ljónslappar var svo Fála
1286 (bleik), sem að öllum líkindum var frá
Úlfsstöðum í Blönduhlíð en faðirinn Blesi
á Ketilsstöðum, sem var fyrsti reiðhestur
Jóns bónda Bergssonar. Blesi var undan
Hafrafells-Brún sem var sonarsonur Sörla
71 frá Svaðastöðum. Var Ljónslöpp síðasta
hrossið sem Hallgrímur Þórarinsson bóndi
á Ketilsstöðum hafði tamið en sá heiðurs-
maður var langafi Bergs á Ketilsstöðum.
Á F.M. í Hornafirði ´84 var
Máni afkvæmasýndur og hlaut
1. verðlaun. Trippin sex talsins
voru úr tveimur árgöngum, þá
fimm og sex vetra og öll
fædd á Ketilsstöðum. Þau
komu vel út þó ung væru,
viljug og fjölhæf í gangi,
happadrættir reiðhestum.
Bergur á Ketilsstöðum telur að lýsing
afkvæma Mána í dómsorðum á F.M það er
„þægð og lundgæði og hve vel þau temj-
ist“ hafi gjörbreytt viðhorfi manna til
hans. Þá fóru menn að velta vöngum fyrir
alvöru um verðmæti hestsins svo stjórn
Hrs. Suðurlands keypti, en notaði aðeins í
fáein ár. Máni var síðar leigður eitt sumar
að Ketilsstöðum en endaði að lokum á
heimavelli. Þar lifði hann síðan í 3-4 ár,
sáralítið notaður vegna skyldleika og
felldur í nóv. 1999.
Máni átti ekki
skap með sunnlenskum hryssum
Eftir að Máni fór suður „vildi ég í fram-
haldinu heldur vera í einhverju blíðara“,
sagði Bergur við mig um daginn. Ekki er
vafi á að Máni kom vel út í afkvæmasýn-
ingu þar sem hrossin voru öll þetta ung og
að auki öll frá sama bænum. Bergur hefur
fundið rétta lagið við tamningar og gætt
þess að hroka þeim ekki of stíft áfram.
Annað hljóð kom í skrokkinn á Suður-
landi er farið var að temja Mánatrippin.
Þar ber á óþægð og hrekkjum þó önnur
reyndust betur. Margir urðu sára óánægðir
með þessa niðurstöðu og litu ekki frekar
við klárnum. Svigurmæli um Mána komu
illa við undirritaðan, sem átti á öðru von.
Skýring Bergs á því hvernig Máni nýttist
merakyni Sunnlendinga er sú að þar hafi
skapbrestir og hrekkir búið undir og ekki
þolað skaphörkuna í Mána. Nefnir hann
Silfurtopp frá Reykjadal máli sínu til
stuðnings. Viðurkennir samt fúslega um
Mánabörnin: „mikið skap og það var höf-
uðskilyrði í tamningunni að hafa trippin
með sér, ef ekki, var fjandinn laus“. Ekki
telur skrifari þetta sanngjarna skýringu á
sunnlensku hrossunum, Silfurtoppur var
langt því frá svo víða í hrossum á Suður-
landi og útþynntist fljótt. Afkomendur
Silfurtopps voru mörg skaphross og ekki
aldæla en fá hrekkjótt. Þetta er eins og
gengur, vítt um land, stóðhestur fellur ekki
að hverri ættmóður, hentar ekki.
Jón Vilmundarson f.v. formaður Hr.
Suðurlands segir: „Já, Máni féll fljótt í
ónáð hér, afkvæmin höfðu bein í nefinu,
of mörg hrekkjótt en hörkuviljug og dugn-
aður að sama skapi. Þeir sem hömdust
urðu margir vinsælir langferðahestar,
mjúkir, rúmir. Ég skil ekki aðdróttanir að
hrekkjakynið hér syðra og hef aldrei heyrt
að Hreppamenn hafi átt í vandræðum í
fjallferðum á Silfurtopps-hrossunum“.
Máni hefur reynst frábær er örlítið dró
honum fjær, eins og sannast á Röðli frá
Kálfholti, dóttursyni og fjölmörgum gæð-
ingum undan Mánadótturinni, Glóð frá
Möðruvöllum. Fyrir austan báru Muni og
Hugmynd höfuð og herðar yfir önnur
hross.
Í nefndri hrossaætt er tíður gæðings-
bragur og góð fótlyfta, sem minnir á tilþrif
gamla Lýsings. Jóni heitnum á Vatnsleysu
tókst með ágætum að virkja háan fótaburð
í hrossastofn sinn, höfuðeinkenni Lýsings
409. Markviss var hans stefna, geigaði
hvergi. Vatnsleysuhrossin í dag sanna
þetta. Í W-Feng eru skráð 407 afkvæmi
undan Mána og hafa 7 hlotið 1. verðlaun í
kynbótadómi.
Þ.B.
32 Þriðjudagur 28. febrúar 2006
Á Hvanneyri er félagsskapur sem
hefur það að markmiði að efla og
auka áhuga á íslenskri sauðfjár-
rækt sem og að koma af stað um-
ræðu um framtíðarsýn og mögu-
leika greinarinnar. Árlega kaupir
félagið hrút en núverandi hrútur
félagsins, Hreðjar III., kemur frá
tilraunabúinu á Hesti og er hrút-
inn notaður til kynbóta á Syðstu-
Fossum í Andakíl.
Nýverið fór félagið í ferð um
Húnavatns- og Dalasýslu. Fyrsti
viðkomustaður var Urriðaá í Mið-
firði. Þar er framúrskarandi ræktun
en búið er þriðja hæst á landsvísu í
mati fyrir gerð. Þá varið haldið að
Þóroddsstöðum í Hrútafirði. Þar er
einnig góð ræktun og tvisvar hefur
farið fram afkvæmarannsókn vegna
sæðingastöðvanna. Þriðji viðkomu-
staðurinn var Hrútatunga, þar sagði
Gunnar Sæmundsson okkur frá bú-
skapnum. Einnig var rætt þó nokk-
uð um næsta sauðfjársamning en
Gunnar er einn þeirra sem sitja í
samninganefndinni. Þá var haldið
að Lambeyrum í Laxárdal en búið
þar er leiðandi í tækniþróun varð-
andi sauðfjárrækt á landinu. Að end-
ingu var síðan áð í Ásgarði í
Hvammssveit og litið í fjárhúsin
þar.
Sauðfjárræktarferð Hrútavinafélagsins Hreðjars!
Gunnar og Matthildur á Þórodds-
stöðum ræða málin við tvo ferða-
félaga. F.v.: Steingrímur Þ. Einars-
son, Matthildur Hjálmarsdóttir,
Gunnar Þórarinsson og Daði
Lange Friðriksson.
Einn ferðalanganna prufaði klauf-
snyrtibásinn á Lambeyrum. Að
hans sögn var það ekkert sérstök
tilfinning.
Gunnar í Hrútatungu bendir fólki á
hvar eldurinn náði að skemma og
hvað slapp í eldsvoðanum sem
varð í nóvember 2004 í Hrúta-
tungu.
Gengnir gæðingar
Þorkell Bjarnason, fyrrv.
hrossaræktarráðunautur
Hæð á herðar Meðaltal einkunna
Fjöldi Meðalaldur Bandmál Stangarmál Bygging Hæfileikar Aðaleinkunn
10 4,5 ár 142,8 134,4 7,61 7,34 7,48
Jón Bergsson á Ketilsstöðum ásamt Mána.