Fréttablaðið - 22.05.2012, Side 12

12 22. maí 2012 ÞRIÐJUDAGUR
R
íkisstjórnin kynnti í síðustu viku með talsverðum lúðra-
blæstri svokallaða fjárfestingaáætlun fyrir Ísland
2013-2015. Þar er heitið útgjöldum til margvíslegra
opinberra framkvæmda og verkefna á næstu þremur
árum. Annars vegar á að nota tekjur af hækkun veiði-
gjalds á sjávarútveginn til að fjármagna vegi og jarðgöng, rann-
sókna- og tækniþróunarsjóði og sóknaráætlanir landshluta. Hins
vegar á að nota tekjur af arði og sölu hluta ríkisins í bönkunum til
að fjármagna alls konar góð mál,
allt frá því að kaupa nýjan Herjólf
til þess að efla húsafriðunarsjóð.
Hugsunin að baki þessu útspili
stjórnarinnar er alls ekki vitlaus
og gæti verið komin úr kolli
Kaspers Juul í Kristjánsborgar-
höll. Hún er að beina athygli fólks
frá þeim vandræðum sem ríkis-
stjórnin er í með frumvörpin um stjórn fiskveiða og benda í staðinn
á hvað hægt sé að gera margt sniðugt fyrir peningana sem skili sér
með veiðigjaldinu.
Það er þá hægt að saka þá sem leggjast gegn hækkun gjaldsins
um að ætla að hafa af til dæmis Austfirðingum og Vestfirðingum
jarðgöngin sem þeir eru búnir að biðja um. Þeim sem telja að verið
sé að skemma rekstrargrundvöll sjávarútvegsins á lands byggðinni
má líka benda á að þótt störf kunni að tapast í einkareknum
sjávarútvegsfyrirtækjum ætli ríkið í staðinn að búa til störf við
vegaframkvæmdir, í rannsóknum og víðar. Ekki spillir fyrir að um
leið má beina athyglinni frá hæpnum bókhaldsbrellum sem ríkis-
stjórnin ætlar að beita til að kippa Vaðlaheiðargöngum fram fyrir
aðrar brýnni vegaframkvæmdir, að öllum líkindum á kostnað skatt-
greiðenda þótt látið sé í annað skína.
Það er hins vegar ótalmargt afar athugavert við þessi áform.
Hvorki tekjurnar af veiðigjaldi né af sölu hluta í bönkunum eru
fastar í hendi og afar hæpið af ríkisstjórninni að vera byrjuð að
gefa kosningaloforð út á þessa peninga.
Það er gott að ríkið minnki við sig í bönkunum, en salan þarfnast
vandaðs undirbúnings og þarf að fara fram á réttum tíma. Það
stuðlar ekki að því að rétt verð fáist fyrir hlutina ef búið er að búa
til pressu á að peningarnir verði notaðir til afmarkaðra verkefna
á tilteknum tíma.
Í áætluninni eru líka innri mótsagnir. Forsvarsmenn bankanna
eru sammála um að nái frumvörpin um stjórn fiskveiða fram að
ganga, komi það niður á greiðslugetu viðskiptavina þeirra í sjávar-
útveginum og rýri eigið fé bankanna. Og þá lækkar að sjálfsögðu
verðið, sem ríkið getur fengið fyrir hlutina.
Seðlabankinn hefur nýlega varað við vaxandi lausatökum í ríkis-
rekstrinum og að búið sé að seinka áformum um hallalaus fjárlög.
Bankinn hefur bent ríkisstjórninni á að nýta þurfi skjól gjaldeyris-
haftanna til að lækka skuldir ríkissjóðs og draga úr lánsfjárþörf.
Fjármálaráðherrann sagði sjálf í grein hér í blaðinu fyrir skömmu
að forgangsverkefnið væri að byrja að borga niður skuldir og draga
úr vaxtakostnaði ríkissjóðs. Nú er sett í forgang að eyða peningum,
sem eru ekki einu sinni komnir í ríkissjóð.
Fjárfestingaáætlunin er fallega innpökkuð í fyrirheit um útgjöld
til þjóðþrifamála, en er í rauninni hefðbundinn kosningavíxill,
hugsaður til atkvæðaveiða. Kjósendur eiga að vera búnir að læra
fyrir löngu að sjá í gegnum slíkan spuna.
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík SÍMI: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is og Atli Fannar Bjarkason (dægurmál) atlifannar@frettabladid.is
HELGAREFNI: Sigríður Björg Tómasdóttir, ritstjórnarfulltrúi, sigridur@frettabladid.is MENNING: Bergsteinn Sigurðsson bergsteinn@frettabladid.is FÓLK OG SÉRBLÖÐ: Elín Albertsdóttir elin@365.is og Vera Einarsdóttir vera@365.is
ÍÞRÓTTIR: Sigurður Elvar Þórólfsson seth@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf. STJÓRNARFORMAÐUR: Ingibjörg S. Pálmadóttir FORSTJÓRI OG ÚTGÁFUSTJÓRI: Ari Edwald
RITSTJÓRI: Ólafur Þ. Stephensen olafur@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Steinunn Stefánsdóttir steinunn@frettabladid.is
Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að
fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í
gagnabönkum án endurgjalds. Issn 1670-3871
greinar@frettabladid.is
Ólafur Þ.
Stephensen
olafur@frettabladid.is
SKOÐUN
FRÁ DEGI TIL DAGS
HALLDÓR
(fullt verð: 28.900 kr.)
VS 06G2001
Kröftug 2000 W ryksuga
með 4 lítra slitsterkum poka.
Vinnuradíus 10 metrar.
Meðan hagsmunasamtök berjast fyrir afmarkaðan hóp manna sem á eitt-
hvað sameiginlegt, berjast stjórnmála-
flokkar fyrir ákveðinni hugmyndafræði
sem meðlimir flokksins aðhyllast og telja
allri þjóðinni fyrir bestu. Þannig berst
Sjálfstæðisflokkurinn í orði fyrir „einstak-
lingsfrelsi og atvinnufrelsi með hagsmuni
allra stétta fyrir augum“, en í atvinnu-
frelsi felst rétturinn til að hefja starfsemi í
hvaða atvinnugrein sem er.
Andstaða flokksins gegn samkeppni
er því áhugaverð. Flokkurinn berst gegn
nýliðun í útgerð og vill ekki að nýliðar fái
að bjóða í kvóta okkar landsmanna. Flokk-
urinn berst einnig gegn nýliðum í mjólkur-
framleiðslu og vill sekta nýliðana sem
keppa við ríkisstyrkta framleiðslu. Merki-
legust er þó barátta flokksins gegn nýjasta
nýliðanum á byggingarmarkaðnum, Bau-
haus. Eftir að bæjarstjóri flokksins í
Garðabæ neitaði Bauhaus um lóð fékk hún
forstjórastöðuna hjá Byko. Þegar Bauhaus
sótti svo um lóð í Reykjavík vildu Sjálf-
stæðismenn láta bjóða upp þá lóð í stað
þess að úthluta henni til fyrirtækisins. Er
það líklegast í fyrsta og eina sinn sem þeir
hafa viljað bjóða upp lóð.
Ríkir og tekjuháir eru flokknum einnig
ofarlega í huga. Á seinasta valdatíma
flokksins náði Ísland að setja heimsmet í
aukningu ójöfnuðar með hækkun skatta
á alla aðra en hátekjumenn. Núna vill
flokkurinn flata niðurfellingu skulda sem
mun, samkvæmt opinberum gögnum, færa
tugi milljarða frá þeim fátækari til hinna
ríkari.
Aðeins einn þingmaður flokksins, hug-
sjónamaðurinn Pétur Blöndal, virðist
berjast fyrir yfirlýstri stefnu flokksins.
Hann sker sig úr þingflokknum á fleiri
vegu og taldi sér t.d. ekki heimilt stöðu
sinnar vegna að selja hlutabréf sín í
bönkunum fyrir fall þeirra. Nokkuð sem
núverandi formaður gerði.
Flokkurinn hefur því öll einkenni hags-
munasamtaka sem berjast fyrir atvinnu-
rekendur, hátekjumenn og auðmenn, en fá
einkenni stjórnmálaflokks. Enda leggja
forystumenn flokksins sjaldan í rökræður
um stefnu og hugmyndafræði en eru því
líklegri til að efast um gáfnafar andstæð-
inga sinna. Var núverandi þingsflokksfor-
maður flokksins t.d. þeirrar skoðunar að
fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar,
Ingibjörg Sólrún, kynni ekki að reikna.
Í næstu kosningu ættu kjósendur því að
hugleiða hvort þeir tilheyra þeim hags-
munahópum sem Sjálfstæðisflokkurinn
berst fyrir.
Flokkur eða hagsmunasamtök?
Stjórnmál
Guðmundur
Örn Jónsson
verkfræðingur
Ríkisstjórnin slær kosningavíxil:
Atkvæðaveiðigjald
Eilífðarspursmálið
Ólafur Ragnar Grímsson forseti
Íslands var á Beinni línu hjá DV í gær
og svaraði þar fjölmörgum spurn-
ingum. Þar bar ýmislegt áhugavert
á góma, til dæmis það að Ólafur
sér Russel Crowe leika sig í
mögulegri kvikmynd. Þá
leysti Ólafur Ragnar úr
eilífðarspursmálinu um
það hvenær maður hættir
að vera ungur. Spurður um
meðframbjóðendur sína
sagði hann: „Þó einn
frambjóðandi sé
ungur að árum
þá á það ekki við
um fleiri.“
Forsetaúrskurður
Það var og. Yngsti frambjóðandinn,
Þóra Arnórsdóttir, er fædd 1975, þá
kemur Andrea Ólafsdóttir, sem fædd
er 1972 og Hannes Bjarnason er
fæddur 1971. Nú þarf aðeins að fá
nánari úrskurð forsetans
um hvenær á þessum
þremur árum, sem
skilja Andreu og
Þóru, fólk hættir að
vera ungt.
Upptekin
Enn er óljóst
hvernig
þing-
störfum
verður háttað og þingmenn halda
áfram sínu uppbyggilega starfi í
ræðustól Alþingis. Kallað er eftir
forgangsröðun og samkomulagi um
þinglok og ríkisstjórnin á í við ræðum
við Hreyfinguna um mögulegan
stuðning. Á meðan á þessu stendur
hefur Jóhanna Sigurðardóttir for-
sætisráðherra hins vegar öðrum
hnöppum að hneppa, nefnilega að
vera á fundi hernaðarbandalagsins
NATO. Jóhanna sætti mikilli
gagnrýni fyrir að mæta
ekki á leiðtogafund
NATO í fyrra, kannski
hún hafi haft áhrif á
ákvörðunina núna?
kolbeinn@frettabladid.is