Morgunblaðið - 18.10.2014, Blaðsíða 4

4 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 18. OKTÓBER 2014
ið í heilbrigðisráðherra hefur breyst,
því þegar hann tók við sem ráðherra
fannst okkur hann jafnvel vera að
saka okkur lækna um að mála
skrattann á vegginn.
Ég fullyrði að við höfum alltaf ver-
ið málefnaleg í málflutningi okkar
þegar við höfum varað við ógninni af
læknaskorti. Við erum hóflega bjart-
sýn, því við teljum að stjórn-
málamenn geri sér grein fyrir því
hversu mikilvægt heilbrigðiskerfið
er. Enginn vill búa í landi án lækna.
Við trúum því, nú þegar komið er
á níunda mánuð sem samningar hafa
verið lausir, að menn sjái að það
verður að semja. Bjartsýni okkar er
aðallega vegna þess skilnings og
stuðnings sem við höfum orðið
áskynja frá heilbrigðisráðherra, en
nú þurfa bara forsætisráðherra og
fjármálaráðherra að sjá ljósið.
Við vitum að það eru ekki miklir
peningar aflögu hjá ríkinu. Við vit-
um að við erum að borga 82 millj-
arða í vexti á ári, en við vitum líka að
það er lífsnauðsynlegt að ríkið og
læknar semji og við teljum að stjórn-
völd eigi að setja slíka samninga í al-
gjöran forgang,“ sagði Þórarinn
Ingólfsson.
Því miður ekkert einsdæmi
Í Morgunblaðinu í gær var frá-
sögn af eldri borgara í Reykjavík
sem gagnrýnir þjónustu heilsugæsl-
unnar í Árbæjarhverfi. Hann hafi
haft samband við stöðina og óskað
eftir tíma hjá heimilislækni sínum en
fengið þau svör að biðin væri einn
mánuður. Þó væri hægt að komast
að hjá öðrum lækni eftir tíu daga.
Þriðji möguleikinn væri skynditími
hjá lækni sem byðist samdægurs ef
hringt væri við opnun stöðvarinnar
næsta dag
„Ég tók þessu og rétt fyrir klukk-
an átta næsta dag settist ég við sím-
ann og byrjaði að hringja. Alls 35
sinnum hringdi ég stanslaust og allt-
af á tali nema hvað símsvarinn greip
hringinguna og 31 sinni hlustaði ég á
ýmsar almennar upplýsingar um
stöðina og þjónustu hennar,“ sagði
maðurinn í Morgunblaðinu í gær.
Þegar hann loks hafi fengið sam-
band hafi verið fullbókað í skyndi-
tímana þann daginn.
Vantar þónokkra tugi lækna
Oddur Steinarsson, framkvæmda-
stjóri lækninga hjá Heilsugæslu höf-
uðborgarsvæðisins, sagði í samtali
við Morgunblaðið í gær að ofan-
greind lýsing væri því miður ekkert
einsdæmi.
„Það er því miður þannig að þessi
lýsing á við víðar í heilsugæslu á höf-
uðborgarsvæðinu. Það er kannski
mismunandi hvernig símsvörun er
háttað á heilsugæslustöðvunum en
flestar búa þær við skort á heim-
ilislæknum. Þetta er uppsafnað
vandamál til mjög langs tíma – fleiri
ára,“ sagði Oddur.
Hann segist ekki hafa nákvæmar
tölur um það hversu marga heim-
ilislækna vanti til starfa á höfuð-
borgarsvæðinu. „Það eru þónokkrir
tugir og svo hefðum við auðvitað vilj-
að sjá enn fleiri í sérnáminu, heim-
ilislækningum. Að vísu er það já-
kvæða þar að þeim hefur fjölgað
síðustu árin sem valið hafa heim-
ilislækningar en betur má ef duga
skal,“ sagði Oddur.
Oddur sagðist nýkominn heim frá
Svíþjóð, en hann hóf störf hjá HH 1.
september sl. Hann segir að í Sví-
þjóð hafi menn hægt og bítandi verið
að breyta ófremdarástandi í heim-
ilislækningum frá 2008 til hins betra.
„Svíum er að takast að snúa þessu
við, sem skiptir miklu máli, því
heilsugæslan er hornsteinn í velferð-
arkerfinu.“
Oddur segist ekki sjá neinar vís-
bendingar um að ástandið fari batn-
andi hér á landi um sinn. „En það fer
fram vinna í heilbrigðisráðuneytinu
núna sem gæti snúið þessari þróun
við, að við munum ná viðspyrnu. Mér
er kunnugt um að þeir í ráðuneytinu
horfa töluvert til Svíþjóðar í þeirri
vinnu,“ sagði Oddur.
Hann bendir á að heimilislæknar
á heilsugæslustöðvum á höfuðborg-
arsvæðinu taki á móti allt að 20 til 30
sjúklingum á dag á dagvinnutíma.
„Þeir eru svo sannarlega að vinna
vinnuna sína og ríflega það,“ segir
Oddur.
Hætta á frekari fækkun lækna
 Ekki bjart framundan með mönnun heimilislækna á heilsugæslustöðvum höfuðborgarsvæðisins og
úti á landi  FÍH skorar á ríkisstjórn Íslands og fjármálaráðuneyti að bjarga því sem bjargað verður
Morgunblaðið/Júlíus
Efra-Breiðholt Þórarinn Ingólfsson, formaður FÍH, er heimilislæknir í Heilsugæslunni Efra-Breiðholti. Félagið hef-
ur miklar áhyggjur af frekari fækkun heimilislækna sem annarra sérfræðilækna hér á landi.
Þórarinn
Ingólfsson
Oddur
Steinarsson
Fram kemur í greinargerð FÍH
að um 330 læknar með lækn-
ingaleyfi hafa flutt af landi
brott á síðustu fimm árum og
tæplega 140 flutt aftur til
landsins. Á síðustu fimm árum
hafa því að meðaltali um 66
læknar flutt í burtu á ári hverju
og um 28 komið til baka. Frá
febrúar 2013 til mars 2014 fór
81 læknir af landi brott og 49
læknar komu til baka. Um 230
læknar með almennt lækninga-
leyfi bættust við á þessum 5 ár-
um og um 90 þeirra hafa flutt af
landi brott. Þetta þýðir að það
eru rúmlega 110 færri starfandi
læknar hér á landi í byrjun árs
2014 en árið 2009.
Fækkað um
110 frá 2009
LÆKNAFLÓTTI FRÁ ÍSLANDI
„Þetta er ein birtingarmynd af vanda heilbrigð-
iskerfisins. Venjulegur biðtími eftir lækni er 4-6
vikur. Næsti lausi tími hjá mér er til dæmis í des-
ember,“ segir Gunnlaugur Sigurjónsson, heim-
ilislæknir á Heilsugæslustöðinni í Árbæ.
Gunnlaugur bendir á að sjúklingum heilsugæsl-
unnar í Árbæ hafi fjölgað síðustu ár því hverfið er
vaxandi. Tvö ný hverfi, Grafarholt og Norð-
lingaholt, hafi bæst í hópinn. Stöðugildum lækna
hafi ekki fjölgað samfara því.
Í þessu samhengi reiknaði hann lauslega út;
miðað við fjölda lækna sem voru á vakt í gær og
sjúklingafjölda, að rúmlega 2.600 sjúklingar væru á hvern lækni.
Venjulega er miðað við að 1.200 til 1.500 sjúklingar séu á hvern
lækni. Fimm fastir heimilislæknar, auk tveggja til þriggja sérfræði-
og kandídatslækna, starfa alla jafna á stöðinni. Sá fjöldi getur þó
verið breytilegur, m.a. vegna veikinda og fría.
„Læknarnir þyrftu að vera 11 talsins ef vel ætti að vera. Það er
ekki þar með sagt að hægt sé að fjölga læknum þó stöðugildum yrði
fjölgað því það er erfitt að fá lækna til starfa,“ segir Gunnlaugur og
bætir við að honum reiknist svo til að um tíu ár séu liðin frá því að
hann byrjaði að benda á vanda heilsugæslustöðvanna í greinum í
blöðunum.
Gunnlaugur er staðgengill yfirlæknis á Heilsugæslustöðinni í Árbæ
í fjarveru Gunnars Inga Gunnarssonar sem er í leyfi fram í miðjan
nóvembermánuð. thorunn@mbl.is
Biðtíminn er 4-6 vikur
RÚMLEGA 2.600 SJÚKLINGAR Á LÆKNI
BAKSVIÐ
Agnes Bragadóttir
agnes@mbl.is
Félag íslenskra heimilislækna (FÍH)
segir að heimilislæknar hafi verið
fyrstu ríkisstarfsmennirnir „sem
sæta máttu 20% launaskerðingu í
febrúar 2009 eða verða reknir ella úr
starfi. Skerðing sem nú fimm árum
síðar hefur ekki enn verið leiðrétt!“
eins og komist er að orði í grein-
argerð FÍH.
Aðalfundur Félags íslenskra
heimilislækna samþykkti svohljóð-
andi ályktun á aðalfundi sínum hinn
4. október sl.:
Bjarga því sem bjargað verður
„Aðalfundur Félags íslenskra
heimilislækna, haldinn á Egils-
stöðum hinn 4. október 2014, skorar
á ríkisstjórn Íslands og fjármála-
ráðuneytið að bjarga því sem bjarg-
að verður í íslensku heilbrigðiskerfi
og semja tafarlaust við lækna lands-
ins um kjör. Fundurinn telur
óábyrgt af stjórnvöldum að rýra kjör
lækna, valda þannig frekari fækkun
þeirra og brjóta niður íslenskt heil-
brigðiskerfi.“
Þórarinn Ingólfsson, formaður
FÍH, sagði í samtali við Morgun-
blaðið í gær að samkvæmt útreikn-
ingum félagsins væru a.m.k. 30 þús-
und manns án heimilislæknis á
höfuðborgarsvæðinu. Þeir gætu ver-
ið mun fleiri, jafnvel allt að 50 þús-
und. „Við heimilislæknar á Íslandi
höfum horft talsvert til Noregs og
Danmerkur um hvernig heilsu-
gæslumálum er þar fyrirkomið. Við
teljum að það séu hreinlega mann-
réttindi að fólk hafi sinn heimilis-
lækni, lækni sem þekkir sögu þess
og það treystir. Þetta er réttur sem
nú er brotinn á fólki,“ segir Þór-
arinn.
Hann segir að vegna þess hversu
mikil vöntun er á heimilislæknum,
bæði hér á höfuðborgarsvæðinu og
úti á landi, fái fólk ekki nýjan heim-
ilislækni ef það hættir hjá sínum
lækni, t.d. vegna flutninga. „Ég er
t.d. heilsugæslulæknir í Efra-
Breiðholti, í Fella- og Hólahverfi. Ef
einhver sjúklingur minn flytur, t.d.
til Hafnarfjarðar, þá heldur hann
áfram að koma til mín úr Hafnar-
firði, því hann færi ekki nýjan heim-
ilislækni. Ég er með sjúklinga út um
allt land, meira að segja á Kópa-
skeri!“ segir Þórarinn.
Enginn vill búa í landi án lækna
Þórarinn telur að Kristján Þór
Júlíusson heilbrigðisráðherra sé
fyrsti heilbrigðisráðherrann sem við-
urkennir og gerir sér grein fyrir al-
varleika læknaskorts hér á landi.
Þórarinn var spurður hvort heim-
ilislæknar hefðu einhverja ástæðu til
bjartsýni. „Það er ekki mikil bjart-
sýni sem kemur fram í greinargerð
okkar. En við höfum fengið óvæntan
stuðning frá heilbrigðisráðherra,
sem við að sjálfsögðu fögnum. Hljóð-
Gunnlaugur
Sigurjónsson
Kaupum bíla
Hærra uppítökuverð
Við staðgreiðum bílinn þinn og þú getur þar með
fengið staðgreiðsluafslátt af nýja bílunum.
Sendu okkur upplýsingar í gegnumwww.seldur.is
og við sendum þér staðgreiðslutilboð
þér að kostnaðarlausu.
Landssamband smábátaeigenda hef-
ur snúið sér til atvinnuveganefndar
Alþingis til að reyna að fá línuívilnun í
ýsu og steinbít hækkaða á ný. Nefndin
hefur boðað forystu LS á fund næst-
komandi þriðjudag. „Við viljum að at-
vinnuveganefnd sjái til þess að staðið
verði við það sem sagt var og þessum
tonnum verði skilað,“ segir Örn Páls-
son, framkvæmdastjóri LS.
Sjávarútvegsráðherra ákvað að
minnka línuívilnun þannig að viðbót í
ýsu er 1.100 tonn í stað 2.100 tonna áð-
ur og viðbót í steinbít 700 tonn í stað
900 tonna. Málið var til umræðu á að-
alfundi LS sem lauk í gær. Í ályktun
var skorað á ráðherra að endurskoða
ákvörðun um skerðingu. „Fundurinn
furðar sig á þeirri skammsýni sem
birtist í þessari ákvörðun. Nær væri
að stórauka línuívilnun og láta hana
ná til allra dagróðrabáta.“
Reynt að auka um 170 tonn
Örn segir að í nefndaráliti atvinnu-
veganefndar vegna breytinga á fisk-
veiðistjórnarlöggjöfinni hafi komið
fram að engar meiriháttar breytingar
yrðu gerðar á reglunum. Blekið hafi
varla verið þornað þegar ráðherra
hafi skert línuívilnun. Það segir Örn
að komi sér illa þar sem smábátasjó-
menn þurfi að leigja kvóta dýrum
dómum til að geta veitt þorsk. Þeir
hafa litlar undirtektir fengið hjá ráð-
herra um breytingar.
Sjávarútvegsráðherra sagði þó í
ávarpi við upphaf fundar LS að reynt
væri að finna lausn til þess að auka
línuívilnun á ýsu um 170 tonn. Örn
segir að það sé engin leiðrétting.
Treystir hann á að atvinnuveganefnd
geri eitthvað sem hjálpi körlunum
sem eru í vandræðum vegna ýsunnar.
helgi@mbl.is
Alþingismenn taki í taumana
 Smábátasjómenn krefjast leiðréttingar á línuívilnun