Morgunblaðið - 18.10.2014, Side 25

BAKSVIÐ
Brynja Björg Halldórsdóttir
brynja@mbl.is
„Markmiðið er ekki endilega að
losna við kostnaðaráætlanir, heldur
að skapa sveigjanlegri og mann-
eskjulegri fyrirtæki. Það er nauð-
synlegt til að skara fram úr í núver-
andi viðskiptaumhverfi,“ segir
Bjarte Bogsnes, aðstoðarfram-
kvæmdastjóri mannauðssviðs Stato-
il, stærsta og veltumesta fyrirtækis á
Norðurlöndum. Bjarte hélt erindi á
Mannauðsdegi Flóru, félags mann-
auðsstjóra, en hann hefur í áratug
unnið að innleiðingu á hugmynda-
fræði sem kallast „Handan áætlun-
ar“ (e. Beyond Budgeting).
Hugmyndafræðin gengur út á að
endurhugsa stjórnunaraðferðir fyr-
irtækja og að stýra kostnaði á nýjan
hátt. Felur hún meðal annars í sér að
áhersla á kostnaðaráætlanir er
minnkuð og starfsmönnum er veitt
meira sjálfstæði og traust.
Umferðarljós eða hringtorg?
Bjarte líkir hefðbundnum stjórn-
unaraðferðum við umferðarljós. Þar
séu reglurnar einfaldar og engin
þörf á samskiptum eða samvinnu á
milli þeirra sem nota ljósin. Aftur á
móti megi líkja nýstárlegri stjórnun-
araðferðum við hringtorg. „Þar
stýra notendurnir umferðinni sjálfir.
Þeir þurfa að eiga samskipti sín á
milli og taka tillit hver til annars.“
Hann segir umferðarljós byggjast á
reglum en hringtorg á gildum. Þó að
erfiðara sé að keyra í hringtorgi en
að gegna umferðarljósi sé hringtorg-
ið skilvirkara. „Auðveldasta leiðin er
ekki alltaf leiðin til árangurs.“
Að sögn Bjarte eru markmið hug-
myndafræðinnar skýr. „Markmiðið
er að skapa sveigjanleg og dýnamísk
fyrirtæki, sem eru jafnframt mann-
eskjuleg,“ segir hann. „Þetta er
nauðsynlegt til þess að þau geti skar-
að fram úr. Þá þurfa stjórnendur að
bregða frá hefðbundnum stjórnun-
arháttum.“
Hefðbundnar stjórnunaraðferðir
séu nátengdar hefðbundnum bók-
haldsreglum og því þurfi þeir einnig
að bregða frá þeim reglum. „Mað-
urinn þarf á endanum að eldast en
fyrirtæki hafa val um það,“ bendir
Bjarte á. „Þau geta verið síung og
sveigjanleg. Þau geta verið stór en
haft alla kosti þess að vera lítil.“
Í aðferðafræðinni felst að starfs-
menn fá frekara sjálfstæði til að
stýra sér sjálfir. Það þýði þó ekki að
þeir leiki lausum hala. „Gegnsæi er
stjórntæki. Ef öll útgjöld eiga sér
stað fyrir opnum tjöldum eyðir fólk
ekki peningum í vitleysu. Betri fjár-
málastjórn fæst með gegnsæi.“
Aðspurður hvaða skilaboð hann
hafi til íslenskra fyrirtækja, svarar
Bjarte: „Íslensk fyrirtæki glíma við
sömu áskoranir og fyrirtæki annars
staðar í heiminum. Gerðar eru sífellt
meiri kröfur um sveigjanleika og
fyrirtæki verða að haga sér í sam-
ræmi við það. Það hefur auðvitað
áhrif á hvernig stjórnunarháttum
fyrirtækja er háttað. Á sama tíma
erum við að verða sífellt meira þekk-
ingarsamfélag og starfsfólk hefur
þar af leiðandi aðrar væntingar til
vinnustaðarins en það hafði fyrir 15-
20 árum.“ Hann bendir á að að
minnsta kosti eitt íslenskt fyrirtæki,
Össur, hafi fylgt hugmyndafræðinni
um árabil.
Erum hugrakkari en áður
Statoil hefur unnið eftir hugmynd-
inni allt frá 2005 og það hefur gengið
mjög vel. „Stærsta breytingin er sú
að núna höfum við stjórnunarmódel
sem gerir okkur fimari og sveigjan-
legri en áður. Þetta gerir okkur sam-
keppnishæfari,“ segir Bjarte. „Þetta
er þó langtímaferðalag og engin
skyndilausn. Við finnum að við erum
orðin hugrakkari. Það sem hræddi
okkur 2005, hræðir okkur ekki leng-
ur árið 2014.“
Bjarte segir frá því að Handels-
banken í Svíþjóð, sem er með útibú
víða á Norðurlöndum og í Bretlandi,
hafi afnumið kostnaðaráætlanir árið
1970. „Hann er skilvirkasti banki
Evrópu og hefur aldrei þurft á björg-
unaraðgerðum að halda.“
Morgunblaðið/Golli
Stjórnunarhættir Bjarte Bogsnes hjá Statoil segir fjármálastjóra og mann-
auðsstjóra þurfa að vinna saman til þess að fyrirtæki geti skarað fram úr.
Áætlunum skipt
út fyrir gegnsæi
 Statoil jók samkeppnishæfni sína
með minni áherslu á kostnaðaráætlanir
Mannauðsstjórnun
» „Handan áætlunar“ hug-
myndafræðin miðar að því að
skapa sveigjanlegri, fimari og
mannlegri fyrirtæki, til þess að
þau geti skarað fram úr í sífellt
flókara vinnuumhverfi.
» Í þeim tilgangi er takmörkuð
áhersla lögð á kostnaðaráætl-
anir og starfsfólki er veitt
meira sjálfstæði.
» Dæmi um fyrirtæki sem
fylgja hugmyndafræðinni eru
Svenska Handelsbanken, Spar-
banken í Noregi, Össur, Toyota,
Statkraft, Wholefoods, South-
west Airlines, Arla og Volvo.
FRÉTTIR 25Viðskipti | Atvinnulíf
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 18. OKTÓBER 2014
Bæjarlind 16 I 201 Kópavogur I sími 553 7100 I www.linan.is
Opið mánudaga til föstudaga 11 - 18 I laugardaga 11 - 16
HREINAR LÍNUR
Oslo
skenkur
kr. 159.800
Turtle
Hægindastóll
kr. 239.000
Yumi
Borð 2 í setti
kr. 28.700
Timeout
Hægindastóll + skemill
Kr. 379.900
Tilboðsverð kr. 319.900
House Doctor
Loftljós kr. 24.900
AVS rannsóknasjóður
í sjávarútvegi
auglýsir eftir umsóknum
AVS rannsóknasjóður hefur að markmiði að styrkja verkefni, sem stuðla að auknu verðmæti
íslensks sjávarfangs og styrkja samkeppnishæfni íslensks sjávarútvegs og fiskeldis. Sjóðurinn
auglýsir nú eftir umsóknum í verkefni með þetta að markmiði. Skilafrestur umsókna er til kl. 17,
1. des. 2014. Umsóknum ber að skila rafrænt á netfangið avs@byggdastofnun.is og bréflega á
póstfangið Byggðastofnun v/AVS rannsóknasjóður í sjávarútvegi, Ártorgi 1, 550 Sauðárkrókur
Styrkir sem sjóðurinn veitir falla undir þrjá flokka:
a. Styrkir til rannsókna- og þróunarverkefna
Styrkir til afmarkaðra rannsókna- og/eða þróunar-
verkefna, sem falla að markmiðum sjóðsins. Veittur er
styrkur til eins árs í senn og skal í umsókn gera grein
fyrir verkþáttum og fjármögnun. Hver styrkur getur
numið allt að átta milljónum króna.
Hægt er að sækja um styrki til umfangsmeiri
verkefna (framhaldsverkefna), sem unnin eru á
lengri tíma, eða allt að þremur árum, en sækja þarf
um styrk á hverju ári. Hafi verkefnið áður verið
styrkt, þarf að gera grein fyrir framvindu þess áður
en styrkumsókn er afgreidd.
b. Smá- eða forverkefni
Hægt er að sækja um styrki til smærri verkefna eða
til að undirbúa stærri verkefni á sviði rannsókna og/
eða þróunar. Styrkupphæð er allt að einni milljón
króna og skal verkefnið unnið innan tólf mánaða.
c. Atvinnuþróun og nýsköpun í sjávarbyggðum
Veittir eru styrkir til verkefna, sem stuðla að nýjum
störfum og aukinni verðmætasköpun í sjávarbyggðum.
Horft er til ýmissa verkefna, sem geta tengst t.d.
framboði á sjávarfangi, ferðaþjónustu, nýjum vörum
eða þjónustu. Hámarkstími verkefna er 12 mánuðir
og hámarksupphæð styrkja er þrjár milljónir króna.
Um alla styrki gildir að framlag sjóðsins má ekki
fara fram yfir 50% af heildarkostnaði og sjóðurinn
tekur ekki þátt í að styrkja fjárfestingar.
Nánari upplýsingar og umsóknarblað er að finna á
heimasíðu sjóðsins www.avs.is.
AVS rannsóknasjóður í sjávarútvegi starfar á vegum atvinnuvega- og
nýsköpunarráðuneytisins.
AVS rannsóknasjóður í sjávarútvegi · Ártorgi 1 · 550 Sauðárkrókur · sími 455 5400 · www.avs.is