Ægir - 01.09.2009, Blaðsíða 34

34
Í S L A N d O G E V R Ó P U S A M B A N d I Ð
Hver yrðu áhrifin á íslenskan sjávariðnað, komi til inngöngu í Evrópusambandið?:
„Mestu tækifærin við inngöngu
byggjast á yfirburðum Íslendinga“
- segir Kristján Hjaltason, ráðgjafi og sjávarútvegsfræðingur
„ESB hefur hlið sem ekki er
endilega jákvæð en er þó til
staðar og það er styrkjakerfið.
Það fást styrkir til nýbygginga
verksmiðja og fjárfestinga í
vinnslubúnaði. Oft eru slíkir
styrkir tímabundnir í nokkur
ár eftir inngöngu eða hugsaðir
fyrir jaðarsvæði. Líklegt er
einnig að iðnaðurinn hafi að-
gengi að stuðningi við rann-
sóknir. Mér finnst líklegra að
mestu tækifærin við inngöngu
í ESB byggist á yfirburðum Ís-
lendinga, sem er útgerðin og
tengd vinnsla,” segir Kristján
Hjaltason, ráðgjafi og sjávar-
útvegsfræðingur, sem starfað
hefur að verkefnum tengdum
sjávarútvegi víða um heim.
Kristján flutti erindi um ís-
lenskan sjávarútveg, markaðs-
tækfæri og ESB á aðalfundi
Samtaka fiskvinnslustöðva
fyrr í haust.
Leggja þarf áherslu á sjávar-
iðnaðinn
„Íslenskir útgerðarmenn hafa
í nokkru mæli sótt erlendis til
að reka útgerðir og fiskvinnsl-
ur. Þeir standa mörgum í Evr-
ópu framar í útgerð og geta
útgerðarmenn örugglega náð
góðri stöðu í ýmsum löndum.
Ísland yrði við inngöngu
stærsta sjávarútvegsþjóð sam-
bandsins og mikilvægi sjávar-
iðnaðar er mun meiri hér á
landi en í öllum öðrum lönd-
um sem hlýtur að leiða til
áhrifa á fiskveiðistefnu sam-
bandsins og samninga um
veiðiréttindi. Þetta ættum við
að geta nýtt okkur til fram-
dráttar.
Hagsmunir Íslendinga eru
eðlilega mjög miklir í sjávar-
iðnaðinum og því er mikil-
vægt að áhersla verði lögð á
þennan flokk í viðræðunum
og við að fá samning, sem
þjónar hagsmunum sjávariðn-
aðarins í heild,” segir Kristján
en hann hefur unnið við sjáv-
arafurðaviðskipti í yfr 23 ára,
þar af 15 erlendis. Kristján
starfaði um 20 ára skeið fyrir
Icelandic Group og hefur
starfað sem sjávarútvegsfræð-
ingur hjá Glitni í Kaupmanna-
höfn og London og haft í
þeim störfum samskpti við
mörg af stærstu sjávarútvegs-
fyrirtækjum Evrópu. Kristján
leggur áherslu á að Ísland sé
sannarlega engin smáþjóð í
Evrópusambandinu þegar
komi að sjávarútvegi.
Auknar tekjur ef tollar falla
niður
„Evrópusambandið er stærsti
markaður Íslands, þar búa
um 490 milljónir og þeir
neyta um 12 milljón tonna af
sjávarafurðum. 2006 veiddu
þjóðir sambandsins um 6.9m
tonna, en stærstu veiðiþjóðir
eru Spánn, Danmörk, Frakk-
land, Bretland og Ítalía. Í
magni myndi Ísland verða
stærsta fiskveiðiþjóðin, en
2006 var afli hér tæpar 1,7 m
tonna.
Niðurfelling allra tolla hlýt-
ur að vera eitt af þeim atrið-
um sem samið verður um.
Tekjur eiga að aukast ef tollar
falla niður. Flestir hér þekkja
einstök dæmi vel. Enn er
greiddur yfir 5% tollur á fersk
flök, t.d. karfaflök, 2% á heil-
an ferskan fisk sem seldur er
á uppboðsmarkaði, á humar,
síld og aðrar afurðir. Það er
áætlað að greiddir tollar á
síðasta ári hafi numið um 650
m.kr. og því eftir nokkru að
slægjast,” segir Kristján og
veltir þeirri spurningu upp
hvort hagkvæmar a verði að
vinna fisk meira hér á landi
en gert er í dag.
Sérstaða og yfirburðir
„Brauðun eða önnur hjúpun
á flökum breytist ekki, þær
afurðir eru tollausar í dag. En
viss framhaldsvinnsla verður
möguleg ef allir tollar á full-
unnum afurðum falla niður.
Marínering eða blöndun með
sósun verður samkeppnishæf-
ari. Til viðbótar er spurning
hvort tollar séu á aðföng
hingað í dag sem myndu falla
niður við inngöngu í ESB. Ár-
angur snýst þó ekki eingöngu
um tolla heldur margt annað
eins og ég kom inn á áður.
Og fjarlægðin frá markaðnum
mun takmarka hvers konar
afurðir við framleiðum hér og
fyrir hvaða markaðshluta,”
segir Kristján og leggur
áherslu á sérstöðu Íslands
sem sóknarfæri á sjávarút-
vegssviðinu. Breyta þurfi þó
áherslum í hugsunarhætti í
greininni.
„Sjávariðnaðurinn þarf að
breyta stefnu, færa sig frá
áherslu á afkomu eins hluta
virðiskeðjunnar í heildarverð-
mætasköpun af auðlindinni.
Hann þarf að sameina krafta
undir einu merki og staðsetja
sig á þeim mörkuðum sem
meta slíkar vörur. Sá markað-
ur er stór og aðgengilegur.
Framtíðin getur ekki verið í
að veiða hráefni fyrir vinnslur
erlendis eða framleiða fóður í
fiskeldi. Hún hlýtur að felast í
sérstöðu Íslands, yfirburðum
afurðanna og að greina sig
frá samkeppninni.“