Morgunblaðið - 22.12.2014, Side 23

UMRÆÐAN 23
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 22. DESEMBER 2014
Áhyggjur lækna af
stöðu heilbrigðiskerf-
isins endurspeglast í
þeirri ákveðni sem
gengið er fram í í
kjaramálum. Þeir gera
sér grein fyrir að ef
spár um fjölda starf-
andi lækna á Íslandi
og fjölgun landsmanna
ganga eftir stefnir í
óefni. Undanfarið hafa
læknar í auknum mæli kosið sér
starfsvettvang erlendis að loknu
framhaldsnámi þar sem kjör gerast
umtalsvert betri en á Íslandi. Nú er
ástandið þannig að fleiri og fleiri
kjósa að minnka við sig stöðuhlut-
fall á ríkisstofnunum, t.d. á Land-
spítalanum. Síðastliðin 2-3 ár hefur
meðaltalsstarfshlutfall sér-
fræðilækna á Landspítala lækkað
um 3%. Þeir flýja launakjör sem þar
eru í boði fyrir dagvinnu. Vinna að
hluta til erlendis fyrir betri laun eða
finna sér annan starfsvettvang en
beint hjá ríkinu sem er betur borg-
aður. Aðrir segja hreinlega upp eft-
ir margra ára starf. Ef fram heldur
sem horfir mun ástandið ekkert
skána. Það gerist ekkert sjálfkrafa í
þessu máli. Deilan leysist ekki af
sjálfu sér þó að fjármálaráðherra
haldi að þreyta megi til hlýðni.
Stærsti vandinn er að læknar
sem eru nú þegar erlendis og þeir
sem ættu að vera að koma heim
sitja þar sem fastast. Þetta end-
urspeglast m.a. í því að 1. sept-
ember 2013 voru 40%
starfandi sér-
fræðilækna og 65% yf-
irlækna Landspítalans
eldri en 55 ára. Hætti
þeir að taka næt-
urvaktir eins og þeir
eiga rétt á verður ekki
hægt að manna núver-
andi vaktakerfi spít-
alans. Þetta snýst því
ekki eingöngu um þá
hættu og öryggisleysi
sem gæti skapast við
að læknar gefast upp á
vinnuálagi og segja stöðum sínum
lausum á Landspítala eða í heilsu-
gæslunni heldur að núverandi kjör
höfða ekki til þeirra sem þegar eru í
vinnu erlendis og endurnýjunin er
botnfrosin. Stjórnvöld verða að átta
sig á vandanum og grípa nú þegar
til ráðstafana til að koma í veg fyrir
kerfishrun. Læknum verður ekki
hnikað frá réttmætum kröfum um
leiðréttingu kjarasamnings. Því fyrr
sem stjórnvöld gera sér grein fyrir
þessu, því fyrr má búast við lausn
deilunnar. Öryggisventillinn stend-
ur á blístri.
Gera má ráð fyrir að á næstu 10
árum fari 300 læknar á eftirlaun
vegna aldurs, um þriðjungur starf-
andi lækna í dag. Ef árlegur fjöldi
kandídata verður óbreyttur og sama
hlutfall flytur af landi brott og kem-
ur heim eins og verið hefur und-
anfarin misseri má búast við að eftir
10 ár verði rúmlega 390 ein-
staklingar á hvern lækni miðað við
294 nú. Það dugar ekki til að við-
halda því heilbrigðiskerfi sem við
þekkjum í dag. Norrænir standard-
ar eru 240 einstaklingar á hvern
lækni. Ekki er tekið tillit til annars
brottfalls lækna á tímabilinu, s.s.
heilsubrests í þessu dæmi. Þegar
ástandið byrjar að þróast í þessa átt
eykst álagið á þá sem eftir eru.
Gera má því skóna að það fæli enn
frekar frá því að snúa heim í vinnu-
umhverfið sem þar býðst. Ástandið
gæti því orðið mun verra en spár
gera ráð fyrir, ef stjórnvöld grípa
ekki nú þegar inn í. Áður en boltinn
fer að rúlla hraðar niður hallann.
Nú þarf að bregðast við. Það er
hörð samkeppni um lækna og ekki
þýðir að stinga hausnum í sandinn
með það. Félög lækna geta ekki
krafið fjölskyldur sinna manna um
að flytjast heim til Íslands til að
leysa þennan samfélagslega vanda
sem við stöndum frammi fyrir og
stjórnvöld bera ábyrgð á. Sætta sig
við miðstýrðar tillögur samtaka at-
vinnulífsins af því að það hentar
stefnu forystumanna alþýðu-
sambandsins og fyrirtækjaforstjóra
í dag gagnvart öðrum en þeim sjálf-
um. Þannig ganga hlutirnir ekki
fyrir sig. Hversu lengi verður heil-
brigðiskerfinu haldið í gíslingu
Samtaka atvinnulífsins? Stjórn-
endur heilbrigðisstofnana verða að
bregðast við ef þeir ætla að halda
uppi lögbundinni þjónustu og halda
læknum í vinnu. Þeir geta ekki fríað
sig ábyrgð á ástandinu eftir að hafa
blóðmjólkað kerfið í nafni hagræð-
ingar. Þeim bar að vara við þeirri
vegferð sem haldið var út á.
Greiða þarf götu lækna sem vilja
koma heim. Lausnamiðaðan átaks-
hóp ríkis og lækna þarf til að taka á
þessum vanda. Fyrsta skrefið er þó
gagnger endurskoðun á kjarasamn-
ingi lækna. Umtalsverðar úrbætur á
grunnlaunum verða að koma til.
Annað að vinda ofan af niðurskurði í
stöðufjölda lækna, sérstaklega al-
mennra lækna, á undanförnum ár-
um. Fjölga sérfræðilæknum á
Landspítala og í heilsugæslu. Meta
þarf sérfræðiþjálfun í undirgreinum
læknisfræðinnar að verðleikum.
Gera laun námslækna sambærileg
við það sem býðst erlendis svo þeir
ílengist hér í starfi. Ráðherrar heil-
brigðis- og fjármála hafa í hendi sér
að koma fram með tillögur til úr-
bóta. Læknar vilja samstarf um
þessa þætti. Ábyrgð á lausn deil-
unar hvílir á herðum fjármálaráð-
herra. Læknar bíða enn eftir raun-
hæfum tillögum úr þeirri áttinni.
Að skilja alvöru málsins –
læknadeilan í hnotskurn
Eftir Reyni Arn-
grímsson » Lausnamiðaðan
átakshóp ríkis og
lækna þarf til að taka á
þessum vanda. Fyrsta
skrefið er þó gagnger
endurskoðun á kjara-
samningi lækna.
Reynir Arngrímsson
Höfundur er varaformaður Lækna-
félags Reykjavíkur.
Fjöldi lækna með lækningaleyfi
2014 20192015 20202016 20212017 20222018 2023
1.150
1.100
1.050
1.000
950
900
850
800
Nú geta allir fengið
iPad-áskrift
Skráðu þig í iPad-áskrift á
www.mbl.is/mogginn/ipad/
LAUGAVEGUR 34, 101 REYKJAVÍK
SÍMI: 551 4301 - WWW.GUDSTEINN.IS
SKYRTURVERÐ FRÁ4.900 kr
TREFLARVERÐ FRÁ3.900 kr
HANSKARVERÐ FRÁ2.900 kr
HÚFUR
VERÐ FRÁ5.900 kr
NÁTTFÖTVERÐ FRÁ7.900 kr
ÞVERSLAUFURVERÐ FRÁ2.200 kr
MÁNUDAG
ÞRIÐJUDAG
AÐFANGADAG
LAUGARDAG
22. DES
23. DES
24. DES
27. DES
9 TIL 22
9 TIL 23
10 TIL 12
12 TIL 16
OPIÐ: