Fréttablaðið - 16.07.2015, Blaðsíða 8

16. júlí 2015 FIMMTUDAGUR| FRÉTTIR | 8
BMW X5 XDrive25d
Nýskr. 06/14, ekinn 4 þús. km.
dísil, sjálfskiptur.
VERÐ kr. 11.290 þús.
Rnr. 191816.
TOYOTA Yaris Terra
Nýskr. 06/05, ekinn 183 þús. km.
bensín, beinskiptur.
VERÐ kr. 690 þús.
Rnr. 191873.
Kletthálsi 11 -110 Reykjavík
Sími 525 8000 - bilaland@bilaland.is
www.bilaland.is
facebook.com/bilaland.is
NISSAN X-Trail Elegance
Nýskr. 02/06, ekinn 90 þús. km.
bensín, sjálfskiptur.
Rnr. 191860.
BMW 5 520d xdrive
Nýskr. 06/14, ekinn 20 þús km.
dísil, sjálfskiptur.
VERÐ kr. 8.690 þús.
Rnr. 102876.
SUBARU Forester CS
Nýskr. 01/08, ekinn 76 þús km.
bensín, sjálfskiptur.
VERÐ kr. 1.790 þús.
Rnr. 282850.
VW Caravelle T5 Blue Motion
Nýskr. 05/13, ekinn 75 þús. km.
dísil, beinskiptur.
VERÐ kr. 5.850 þús.
Rnr. 191875.
VW Caravelle T5 Trendline 4motion
Nýskr. 05/13, ekinn 78 þús. km.
dísil, beinskiptur.
VERÐ kr. 6.900 þús.
Rnr. 191874.
Frábært verð!
1.390 þús.
GOTT ÚRVAL
NOTAÐRA BÍLA
Skoðaðu úrvalið á
bilaland.is
ALLT AÐ 90%
FJÁRMÖGNUN
TÖKUM NOTAÐAN
UPPÍ NOTAÐAN!
GERÐU FRÁBÆR KAUP!
Eldgosið í Eyjafjallajökli árið 2010 og eldgosið í
Grímsvötnum ári síðar höfðu í för með sér gríðarlegt
öskufall hjá bændum á Suðurlandi. Þykkt lag af
ösku lagðist yfir öll tún á svæðinu svo lítið var fyrir
skepnur að bíta.
Vegna Grímsvatnagossins þurfti að flytja búfé af
bæjum. Afréttarlönd á Suðurlandi voru ónotæf og
heyskapur nær vonlaus. Fjárhagstjón fólst meðal
annars í því að kaupa þurfti mikið fóður í skepnurnar.
Öskufall árin 2010 og 2011
Óútskýrður fjárdauði
hefur herjað á sauð-
fjárbændur allt þetta
ár. Getgátur eru uppi
um að hey séu ekki
nógu góð en þó er
það ekki algild skýr-
ing. „Fé sem hefur
kannski verið á húsi í þrjá mánuði og á kjarnfóðri
allan þann tíma er að deyja, það segir sig sjálft að
það er ekki vondu heyi að kenna,“ segir Þórarinn Ingi
Pétursson, formaður Landssamtaka sauðfjárbænda.
Enn finnast lömb dauð. Víða hafa bændur misst
tuttugu til þrjátíu prósent af hjörðinni.
Ær deyja unnvörpum 2015
Árið 2010 kom upp hér á landi skæð hestapest
sem lamaði algjörlega útflutning á hrossum um
margra mánaða skeið. Tjónið hljóp á milljónum
fyrir hvert bú fyrir sig og tamning stöðvaðist alveg.
Þá kom pestin niður á ferðaþjónustu. Í svari
landbúnaðarráðherra á Alþingi kom fram að
heildartjón hafi numið mörg hundruð milljónum
króna.
Pestin lýsti sér sem veikindi í öndunarvegi
hrossa, með tilheyrandi slími og kverkaskít.
Landsmóti hestamanna var frestað þetta ár, með
tilheyrandi óþægindum og enn frekari kostnaði.
Skæð hestapest árið 2010
Tvö skæð óveður og kuldatíðir hafa sett svip sinn
á landbúnaðinn síðastliðin ár. Vorhret í maí og
júní árið 2011 var svo skætt að skepnur drápust úr
kulda á túnum bænda.
Seinna óveðrið, og það alvarlegra, varð í septem-
ber árið 2012. Þá höfðu bændur ekki smalað afrétt
þegar snjó tók að kyngja niður. Á Norðurlandi
þurftu bændur að eyða mörgum dögum við að
grafa upp fé úr fönn, ýmist lifandi eða dautt.
Alþingi samþykkti aukafjárframlag til Bjargráða-
sjóðs vegna tjónsins sem af hlaust.
Kindur grafnar úr fönn 2012
LANDBÚNAÐUR „Nei, við ráðum
ekki við þetta, það er bara þannig.
Bændur eru ekki undir það búnir
að takast á við svona ár eftir ár,“
segir Þórarinn Ingi Pétursson,
formaður Landssambands sauð-
fjárbænda. Endurtekin áföll hafa
dunið á bændum síðastliðin ár
með miklum afleiðingum.
Veður hafa almennt verið
válynd. Ýmist hafa tún brunnið
eða þau kalið. Fréttablaðið greindi
í gær frá því að heyskapur væri
ekki farinn af stað víða á Aust-
urlandi vegna mikilla rigninga.
Fyrir séð væri að fjárhagstjón
bænda þar væri töluvert.
Þá höfðu eldgosin í Eyjafjalla-
jökli árið 2010 og í Grímsvötn-
um árið 2011 mikil áhrif. Vor-
hret árið 2011 og óveður snemma
hausts 2012 sömuleiðis. Fjárdauði
og verkfall dýralækna í ár hefur
svo haft mikið fjárhagstjón í för
með sér.
„Með fjárdauðann núna, þá
vitum við ekki almennilega hvað
þetta er. Í sjálfu sér getum við
ekki talið upp úr kössunum fyrr
en í haust. Hjá sumum er þetta
mikill fjöldi og hefur farið stig-
vaxandi,“ segir Þórarinn. Upp
á síðkastið hafi bændur fundið
stálpuð lömb dauð. Fækkun upp
á tuttugu til þrjátíu prósent hefur
orðið hjá sumum fjárbændum og
það þýðir bara eitt: Minni fram-
leiðsla verður á lambakjöti í haust
en árin áður.
„Það er líka hægt að hafa á bak
við eyrað að afurðaverð til bænda
og kjötverð til neytenda hefur ekki
fylgt neysluvísitölu undanfarin ár.
Þetta gengur ekki svona til lengd-
ar. Þegar áföllin bætast við líka
og allur rekstrarkostnaður hækk-
ar þá fáum við dæmið ekki til að
ganga upp. Menn þurfa að ganga
á eignir í staðinn fyrir að byggja
sín bú upp,“ segir Þórarinn. „Ég á
ekki von á því að Bjargráðasjóð-
ur ráði við að greiða mönnum þær
bætur sem þeir þurfa,“ bætir Þór-
arinn við.
Bjargráðasjóður hefur fengið
aukafjárveitingu frá ríkinu þegar
stór áföll, eins og eldgosið 2011 og
óveðrið 2012, hafa dunið yfir. Sam-
kvæmt upplýsingum frá formanni
sjóðsins, Sigurgeiri B. Hreinssyni,
mun tíminn leiða í ljós hvort sjóð-
urinn bæti bændum fjártjónið í ár.
Greining liggi ekki fyrir á ástæð-
um fjárdauðans.
Sigurður Eyþórsson, fram-
kvæmdastjóri Bændasamtaka
Íslands, er bjartsýnn á gengi
bænda, þrátt fyrir áföllin. „Þetta
er ekkert auðvelt en ég held að
við komumst yfir þetta eins og
við höfum gert. Menn hafa mikla
reynslu af því að kljást við svona
áföll en þetta eru auðvitað nokkuð
mörg áföll á stuttum tíma.“
Hann segir bændur, eins og
aðra í rekstri, gera ráð fyrir ein-
hverju bakslagi. Ekkert geti þó
búið menn undir svo síendurtekin
áföll. snaeros@frettabladid.is
Áföll og hamfarir ár
eftir ár hjá bændum
Bændur eru ekki búnir undir ítrekuð áföll og fjárhagstjón. Fjárdauðinn í vor er
enn óútskýrður. Fyrirséð að mun minna verður framleitt af lambakjöti í ár en
síðustu ár. Bjargráðasjóður reynir eftir fremsta megni að bæta bændum tjónið.
ÖSKUFALL Árið 2011 varð eldgos í Grímsvötnum. Sauðfé drapst vegna öskufallsins. FRÉTTABLAÐIÐ/VILHELM
ÞÓRARINN INGI
PÉTURSSON
SIGURÐUR
EYÞÓRSSON
0
3
-1
2
-2
0
1
5

2
3
:0
0
F
B
0
5
6
s
_
P
0
4
9
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
4
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
0
8
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
5
6
s
_
P
0
0
9
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
ti
o
n
P
la
te
r
e
m
a
k
e
:
1
7
5
6
-0
D
4
C
1
7
5
6
-0
C
1
0
1
7
5
6
-0
A
D
4
1
7
5
6
-0
9
9
8
2
8
0
X
4
0
0
7
B

F
B
0
5
6
s
_
1
5
_
7
_
2
0
1
5
C
M
Y
K